Tag Archives: isso

ISSO-publicatie 30 ‘Leidingwater-installaties in woningen’ geactualiseerd

Gepubliceerd op

Aan de hand van de nieuwste inzichten helpt ISSO-publicatie 30 bij het ontwerpen, aanleggen, onderhouden en beheren van leidingwaterinstallaties in woningen. De publicatie was begin oktober 2018 voor de laatste keer herzien. Onlangs is ISSO-publicatie 30 ‘Leidingwaterinstallaties in woningen’ op enkele punten opnieuw aangepast aan de meeste recente Waterwerkbladen en NEN 1006. Dat geldt voor zowel de online versie, als voor de papieren uitgave.

Toshihiro Takada, kennisontwikkelaar bij ISSO, heeft ISSO-publicatie 30 grondig vergeleken met de meest recente Waterwerkbladen en NEN 1006 ‘Algemene voorschriften voor leidingwaterinstallaties’. Daar zijn enkele verbeterpunten uit naar voren gekomen. Allereerst zijn er wat kleine aanpassingen gedaan in de begrippenlijst. Zo stond ‘statische leveringsdruk’ in NEN 1006 iets anders gedefinieerd dan in ISSO-publicatie 30. Ook is de aanbeveling in Waterwerkblad 1.4 E verwerkt, namelijk om een maximale stroomsnelheid van 1,5 m/s aan te houden om geluidhinder te voorkomen. In de 2018 editie van ISSO-publicatie 30 was dit 2 m/s, en bij leidingen met vernauwende fittingen 1,5 m/s.

Verschil spoelen en reinigen
Verder zijn de paragrafen over spoelen en reinigen verduidelijkt. “Spoelen is bedoeld om loszittend vuil uit te spoelen, en reinigen om hardnekkigere vervuiling te verwijderen”, zegt Takada. “Over deze termen kwamen soms wat vragen, en in de meest recente Waterwerkbladen staan die definities ook op deze manier omschreven. Spoelen moet gebeuren met een stroomsnelheid van tenminste 1,5 m/s, en reinigen met minstens 2 m/s.”

Actuele kennis
Adviseurs, ontwerpers, projectleiders, werkvoorbereiders of andere gebruikers van de ISSO-publicatie 30 uit 2018 kunnen die versie na deze aanpassing van september 2020 nog steeds gebruiken. Maar al zijn de recente wijzigingen klein, ze zijn wel relevant. ISSO-publicatie 30 ‘Leidingwaterinstallaties in woningen’ is hier te vinden in ISSO Open.

Corona en legionella; alertheid blijft geboden

De coronacrisis brengt ook een ander gevaar met zich mee. Door de leegstand van gebouwen neemt het gevaar op legionella ...
Verder Lezen

Jaarlijkse controle van keerkleppen is een must

Regelmatig valt het Ron Bosch op dat installateurs moeite hebben om keerkleppen op de juiste manier te plaatsen in drinkwaterinstallaties ...
Verder Lezen

NEN test norm voor installaties leidingwater in digitale vorm

NEN wil haar normen in een digitale vorm aanleveren, zodat de gebruiker deze makkelijker kan toepassen. Als experiment wordt de ...
Verder Lezen

Viega verbetert afpersstop voor haar kunststof leidingsystemen

Jaarlijks worden er nog tienduizenden lekkages gemeld in de installatiebranche. Om dat aantal terug te brengen, wordt in artikel 2.3 ...
Verder Lezen

ISSO lanceert kennisplatform ISSO Open

Gepubliceerd op

ISSO heeft haar kennis ondergebracht in een nieuwe online omgeving: ISSO Open. Professionals kunnen hier een antwoord vinden op vragen waar zij in de praktijk tegenaan lopen. ISSO Open is de vervanging van de ISSO-KennisBank.
In ISSO Open zijn alle ISSO-kennisproducten met een licentie onbeperkt te raadplegen. Het maakt niet uit of de informatie één keer of honderd gebruikt wordt. Zo hebben licentiehouders via ISSO Open altijd toegang tot actuele en volledige vakkennis.

Makkelijker zoeken en betere resultaten
De juiste kennis is eenvoudig te vinden. Het is mogelijk te zoeken op een term, binnen een categorie of naar bepaalde productsoorten, zoals ISSO-Kleintjes, ISSO-Publicaties of referentiedetails. Ook binnen kennisdocumenten kan er gezocht worden naar de juiste informatie. Die zoekterm wordt voor het gemak gearceerd. Bij het openen van een bepaald kennisdocument zien gebruikers onderaan de pagina ook gerelateerde publicaties.

Persoonlijk profiel
Gebruikers die zijn ingelogd, hebben via hun persoonlijke ISSO-profiel toegang tot hun favoriete documenten. Ook hun laatst geraadpleegde documenten zien zij terug. Verder krijgen zij suggesties voor kennisproducten die ook interessant voor hen kunnen zijn.

Nieuw platform
ISSO Open is een onderdeel van het nieuwe platform dat ISSO ontwikkelt. ISSO bouwt dit platform momenteel nog verder uit. De gevalideerde kennis van ISSO helpt professionals in iedere discipline van de bouw- en installatietechniek goede gebouwen te ontwerpen, realiseren en beheren, en te voldoen aan alle normen en wet- en regelgeving. ISSO Open gaat de ISSO-KennisBank volledig vervangen, maar tijdens de transitieperiode bestaan beide korte tijd nog naast elkaar.

Lesstof verschenen om nieuwe methode energieprestatie te bepalen

Gepubliceerd op

De lesstof van de EP-U/B, EP-W/B, EP-U/D en EP-W/D opleidingen zijn gepubliceerd in de ISSO-KennisBank. De lesstof is ontwikkeld door Kader en gevalideerd door ISSO. Op deze manier versterken Kader en ISSO elkaar vanuit hun eigen expertise.

Op 1 januari 2021 treedt er een nieuwe methode in werking om de energieprestatie van woningen en gebouwen vast te stellen. Deze methode is vastgelegd in een Nederlands Technische Afspraak (NTA 8800). Omdat deze bepalingsmethode verandert, moeten adviseurs die energielabels maken opnieuw examen doen. Onder de NTA 8800 moeten alle energieprestatieberekeningen gemaakt en ingediend worden door een gediplomeerd adviseur. Dat geldt ook voor nieuwbouw. Een energielabel laat de energieprestatie van de woning of het gebouw zien en maakt duidelijk welke energiebesparende maatregelen nog mogelijk zijn. De labelklassen voor woningen en gebouwen lopen van A tot en met G, oftewel van weinig naar veel besparingsmogelijkheden.

Samenwerken om elkaar te versterken
ISSO en Kader zochten de samenwerking om elkaar te versterken vanuit hun eigen expertise. Kader als opleider en lesstofontwikkelaar, en ISSO als verbinder tussen de benodigde kennis en de professionals en opleiders. Opleiders kunnen het volledige lespakket inzetten voor hun opleidingen. Opleiders die dit lesmateriaal gebruiken laten daarmee zien dat ze Powered by ISSO zijn. Het label ‘Powered by ISSO’ houdt in dat de opleiding gevoed is met ISSO-kennis.

Op onze nieuwsbrief abonneren

Richtlijnen ventilatiesystemen aangepast aan huidige wetgeving

Gepubliceerd op

Er is een nieuwe versie verschenen van ISSO-kleintje Ventilatie ‘Woningen en woongebouwen’. Deze versie helpt de wetgeving toe te passen waaronder het Bouwbesluit 2012 (versie juli 2019), de Wet Kwaliteitsborging, de eisen voor BENG en de (nog te publiceren) ontwerp NEN 1087.

De aangepaste versie geeft nieuwe inzichten met betrekking tot binnenluchtkwaliteit, comfort en energiezuinigheid. Ook bevat dit naslagwerk aanvullende kwaliteitseisen voor ventilatie in slaapkamers, badkamers en kookafzuiging. Daarnaast zijn er nieuwe technieken toegevoegd en verouderde technieken verwijderd. Deze versie is gepubliceerd in de ISSO-KennisBank.

Het toepassen van de nieuwe BENG-eisen
Voor nieuwbouwwoningen en gerenoveerde woningen moet het energiegebruik zo laag mogelijk zijn en het risico op tochtklachten worden vermeden. Een adequaat ventilatiesysteem zorgt voor de juiste balans tussen energieprestatie en luchtkwaliteit. Door de nieuwe BENG-eisen is het in de praktijk lastig om deze balans te waarborgen. Kleintje Ventilatie geeft richtlijnen voor het toepassen van de eisen in de praktijk.

Voorzorgmaatregel bij tegengaan van coronavirus
Goede ventilatie in gebouwen is ook een belangrijk aandachtspunt in relatie tot het verspreiden van het coronavirus. ISSO volgt de ontwikkelingen op dit gebied en zo nodig past zij de kennis in haar kennisproducten daarop aan.

Op onze nieuwsbrief abonneren

Nieuw team specialisten energie bij ISSO

Gepubliceerd op

ISSO heeft voor het thema energieprestatie een nieuw team van specialisten opgezet. Dit was nodig na het vertrek van Kees Arkesteijn, die bijna 20 jaar bij het kennisinstituut een belangrijke rol vervulde bij de kennisontwikkeling op het vakgebied van de energieprestatie. Sinds begin dit jaar is Arkesteijn actief voor het Bureau Controle en Registratie Gelijkwaardigheid (BCRG B.V.).

Het nieuwe team bestaat uit Irene van Veelen, Kelly Greene en Marco Hofman. Zij zijn als specialisten inmiddels goed op de hoogte van alle ontwikkelingen en vanaf heden het aanspreekpunt bij ISSO op het gebied van de energieprestatie. Daarnaast blijven de drie teamleden ook op andere vakgebieden actief waarvoor ze binnen ISSO al eerder hun kennis inzetten.

Realiseren van nieuwe kennisproducten
ISSO richt zich de komende tijd op het realiseren van alle kennisproducten die nodig zijn voor de overgang op 1 januari 2021 naar BENG (bijna energie neutrale gebouwen) en de bijbehorende nieuwe bepalingsmethode - de NTA 8800 - voor de energieprestatie van woningen en gebouwen. Inmiddels heeft het team, samen met veel partners, de eerste werkversies van de nieuwe opnameprotocollen en examens opgesteld. Ook wordt er druk aan het opleidingsmateriaal gewerkt.

Nieuwe rol Arkesteijn
Kees Arkesteijn was bij ISSO bekend als specialist op het gebied van duurzame technieken maar vooral ook als de aanstichter van kennisontwikkeling op het gebied van de energieprestatie. Hij heeft deze kennis opgezet, met partners ingevuld en jarenlang beheerd. Sinds dit jaar is hij fulltime voor BCRG gaan werken, een instantie waarvoor hij in zijn ISSO-tijd ook al parttime actief was. BCRG zorgt voor gecontroleerde kwaliteits- en gelijkwaardigheidsverklaringen van producten of systemen die in de bouw- of installatiesector worden toepast. De database bevat vele producten en wordt veelvuldig geraadpleegd.

BCRG op eigen benen
Lange tijd voerde BCRG haar taken uit onder de vleugels van ISSO. BCRG is inmiddels een zelfstandige B.V. die bestuurd wordt vanuit de nieuwe Stichting BCRG. Het uitgangspunt daarbij is dat het zelfstandige bedrijf BCRG vanuit een onafhankelijke positie kan opereren.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Corrosiespecialist gaat kennis delen om schade aan cv-installaties te voorkomen

Gepubliceerd op

Het Belgische bedrijf Resus heeft zich aangesloten bij ISSO-Kennispartners. Dit netwerk van onafhankelijke bedrijven werkt samen aan het verhogen van het kennis- en kwaliteitsniveau in de bouw- en installatiesector. Resus is een corrosiespecialist. “Het bedrijf heeft een groot netwerk en kent de sector heel goed”, aldus Anneli van Kleven, communicatie- en marketingmanager bij ISSO. “Als ISSO-Kennispartner helpt Resus ons bij het verspreiden van onze kennis in de markt.”

Binnen het netwerk van ISSO-Kennispartners wisselen ISSO en de kennispartners ervaringen en kennis met elkaar uit. Daarnaast bundelen de deelnemende organisaties de krachten door samen activiteiten te ondernemen. Zo voorzien de ISSO-Kennispartners de professionals in de bouw- en installatiesector direct en indirect van actuele en valide kennis.

Niche-kennis
Resus is producent van corrosiemonitors die via sensortechnologie de corrosiesnelheid in cv- en koelinstallaties registreren en waarschuwen bij ontoelaatbare waarden. Karl Willemen, oprichter en eigenaar van Resus, was onlangs nog betrokken bij de herziening van ISSO-publicatie 13: Aanbevelingen ter voorkoming van corrosie en ketelsteenvorming in watervoerende installaties’. Willemen schreef mee aan de meest recente versie van deze ISSO-publicatie. “We zijn blij dat we ons bij de ISSO-Kennispartners konden aansluiten”, zegt Willemen. “We weten bij Resus erg veel binnen het niche-gebied van verwarming; ervaringen die we graag met de markt delen. Met onze kennis en producten is schade aan verwarmingsinstallaties te voorkomen. We hopen via ISSO meer partijen op de hoogte te brengen van die mogelijkheid. En misschien kunnen we via dit netwerk ook contact leggen met fabrikanten van verwarmingsoplossingen zodat die onze producten in de toekomst kunnen toepassen in hun verwarmingsproducten.”

Kennisambassadeur
“We zijn erg bij dat Resus zich heeft aangesloten bij de Kennispartners”, vertelt Anneli van Kleven van ISSO. “Oprichter Karl Willemen heeft een internationaal netwerk in de sector en heeft een schat aan ervaring op het gebied van corrosie, expansievaten, lucht- en vuilafscheiders, ontgassers en andere zaken die aan verwarmingsinstallaties zijn gerelateerd. Al tijdens zijn werkzaamheden in de werkgroep voor de herziening van ISSO-publicatie 13 toonde hij zich een ambassadeur van het kennisproduct; iemand die het belang van kennisdeling en -ontwikkeling onderkent. Kennispartners zoals Resus helpen ons om onze kennis te verspreiden en vormen zo een verlengstuk voor onze kennisdeling. Andersom kunnen zij ons ook attenderen op ontwikkelingen in de branche en aangeven waar de professionals behoefte aan hebben, zodat wij onze kennisproducten hierop kunnen aanpassen.”

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Publicaties energieprestatie aangepast aan nieuwe rekenmethodiek energielabel

Gepubliceerd op

De ISSO-publicaties 75.1 Handleiding Energieprestatie utiliteitsgebouwen en 82.1 Handleiding Energieprestatie woningen en woongebouwen zijn aangepast en gepubliceerd in de ISSO-KennisBank. Deze nieuwe versies zijn aangeduid met methode 2020.

Voor utiliteitsgebouwen en woningen moet een energielabel zijn opgesteld met als doel om energiebesparende maatregelen te stimuleren. De rekenmethodiek voor het bepalen van het energielabel verandert per 1 januari 2021. De nieuwe bepalingsmethode NTA 8800 treedt dan in werking en geldt zowel voor bestaande bouw als nieuwbouw.

Gedetailleerd rekenen is het uitgangspunt
Een energierapportage opstellen gebeurt aan de hand van de basis- of de detailopname. In de nieuwe versie van deze ISSO-publicaties is de detailopname het uitgangspunt. Voor die opname is niet altijd voldoende informatie beschikbaar, bijvoorbeeld bij bestaande bouw. Daarom is er onderscheid gemaakt wanneer de basisopname verplicht is en wanneer de detailopname.

Voor de aanvraag van een omgevingsvergunning of bij oplevering van nieuwbouw, moet na 1 januari 2021 altijd de detailopname worden toegepast.

Nog niet compleet
Vanwege het ontbreken van de laatste informatie vanuit de overheid omtrent het definitieve energielabel zijn de algemene hoofdstukken 1 t/m 4 nog niet opgenomen in deze uitgaven. Lees meer hierover op de website van ISSO.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Klachten warmtepompboiler: ‘Geen goede afstemming op bouwkundige situatie’

Gepubliceerd op

Het programma Radar behandelde de toepassing van warmtepompboilers in een oud kantoorpand. Het pand is op de begane grond is omgebouwd tot 22 starterswoningen. De bewoners klagen over hoge energiekosten, lauw tapwater en het feit dat de woning niet warm wordt. Ook wijzen de energieleveranciers de bewoners erop dat zij te veel energie gebruiken voor het aantal mensen dat er woont. De betrokken partijen hebben nog geen oplossing kunnen vinden voor de klachten. ISSO heeft op verzoek van Radar een inspectie van de installaties uitgevoerd. Je leest hier de conclusie van deze inspectie.

Het betreft de begane grond van een gebouw, waarbij de begane grond als kantoor fungeerde. Op de verdiepingen bevinden zich bestaande woningen. Het kantoor (bouwjaar 1985) is  1 jaar geleden omgebouwd tot 22 fraaie starterswoningen, waarvan een deel sociale huur is. We hebben  1 sociale huurwoning en 1 vrije sector woning bezocht en de bewoners gesproken. De bewoners hebben een aantal klachten: hoge energierekeningen (termijnbedrag €50,-, naheffingen van € 200,- tot € 600,- per woning), woning niet warm, warmtapwater soms lauw. Ook werden ze gebeld door energieleveranciers: "Volgens het verbruik woont u hier met 6 personen, heeft u een aquarium?, er tapt iemand energie van u af."
De nieuwe voorgevel bestaat grotendeels uit HR++ beglazing. De verwarming vindt plaats door ingesleufde vloerverwarming. De vloer ligt op zand en is gezien het bouwjaar aan de onderzijde vermoedelijk beperkt geïsoleerd. In de badkamer is een elektrische radiator geplaatst. In de voorgevel zijn ventilatieroosters opgenomen. Door de grote hoeveelheid beglazing en ventilatieroosters in combinatie met vloerverwarming is er sprake van koudeval.

Systeemkeuze
In de technische ruimte is de volgende apparatuur in serie opgesteld: warmtepompboiler 260 l, warmtewisselaar (overdracht van warmte naar vloerverwarming), transportpomp, elektrische boiler. Na de elektrische boiler gaat de leiding weer terug naar de warmtepompboiler.
Met een warmtepompboiler wordt op energiezuinige wijze warmtapwater gemaakt. De warmtepompboiler ventileert de woning. De warmte wordt teruggewonnen uit de ventilatielucht en via de warmtepomp overgedragen aan het voorraadvat van de warmtepompboiler.
Specificaties warmtepompboiler: capaciteit warmtepomp 1,6 kW, totale capaciteit 3,1 kW, afzuigluchthoeveelheid: 350 m3/h. In de warmtepompboiler bevindt zich een elektrische spiraal voor desinfectie (i.v.m. Legionella) en piekvraag.

Conclusie
In tegenstelling tot wat gebruikelijk is bij een warmtepompboiler wordt bij de appartementen de warmtepompboiler ook gebruikt om de woningen via de vloerverwarming te verwarmen.
N.B. In leveranciersdocumentatie wordt alleen gesproken over de inzet van de warmtepompboiler voor warmtapwater. Wellicht is het op doordachte wijze realiseerbaar, maar het is met deze losse componenten geen bekend concept bij ISSO. Het concept bestaat als compleet samengebouwde ventilatiewarmtepomp, die de verwarming en warmtapwater realiseert, met als opmerking dat het alleen geschikt is in nieuwe, niet al te grote, super goed geïsoleerde woningen.
De vloerverwarming vraagt continu warmte. Het warme water stroomt vanuit de warmtepompboiler hiertoe eerst door de warmtewisselaar (warmteafgifte aan vloerverwarming) en vervolgens door de elektrische boiler terug naar de warmtepompboiler. De warmtepomp kan maar een beperkt deel van deze warmte t.b.v. warmtapwater en verwarming leveren, waardoor de elektrische boiler en elektrische spiraal in bedrijf moeten komen voor verwarming en warmtapwater. Er wordt dus grotendeels elektrisch verwarmd, wat een verklaring is voor de hoge energierekeningen.
De warmtepompboiler heeft een afzuigcapaciteit van 350 m3/h. Dit is veel voor deze kleine woningen. De ventilatielucht zal ergens vandaan moeten komen, b.v. ook van buiten. Deze lucht moet dan weer door de vloerverwarming opgewarmd worden. Omdat het niet warm genoeg wordt zal de aanzuigtemperatuur bij de warmtepompboiler van 20 °C niet gehaald worden, waardoor het rendement van de warmtepompboiler lager wordt. Kortom er wordt grotendeels elektrisch verwarmd, maar het wordt niet warm met een hoog elektriciteitsverbruik.

Bij het ontwerp en samenstellen van energiezuinige installaties is goede informatie en afstemming met de bouwkundige situatie noodzakelijk, aldus ISSO.

Bekijk hier de uitzending terug.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Praktijkboek voor begroeide gevels en daken

Gepubliceerd op

ISSO brengt het nieuwe praktijkboek Multifunctionele groene daken en gevels uit. Het boek biedt praktische informatie en tools aan professionals die begroeide gevels en daken voor gebruik, waterberging en energieopwekking willen realiseren. Als er is gekozen voor een groen dak en/of gevel biedt het ondersteuning bij het ontwerp, de realisatie, onderhoud en eventueel de sloop.

Het praktijkboek behandelt de integratie van meerdere technieken om tot een oplossing te komen, waarin meerdere functies (gebruik, waterberging en energieopwekking) en vormen van gebruikerswaarde centraal staan.
Meerdere invalshoeken
Het nieuwe praktijkboek kent meerdere invalshoeken. Enerzijds voor verschillende doelgroepen uit verschillende segmenten van de markt. En anderzijds per functie van een groen dak of gevel.
Daarnaast kan het ook gebruikt worden in onderwijs en bijscholing. Het Praktijkboek Multifunctionele groene daken en gevels is verkrijgbaar via de ISSO-KennisBank.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Checklist Bouwbesluit is geactualiseerd

Gepubliceerd op

Het Bouwbesluit 2012 en de ministeriële regeling Bouwbesluit 2012 zijn meerdere malen aangepast. Dit heeft te maken met de toepassing van normen, vervallen van aansluitplicht distributienet gas en overige kleine wijzigingen. Ook de serie Checklist Bouwbesluit is daarom geactualiseerd.

ISSO brengt de nieuwe versie uit als Praktijkboek. De serie ‘Checklist Bouwbesluit Woningen en woongebouwen’ bestaat uit deel A voor nieuwbouw en deel B voor verbouw.

Opnieuw wijzigingen
Sinds de invoering van het Bouwbesluit 2012 zijn er alweer een behoorlijk aantal kleine en grotere wijzigingen doorgevoerd. Daardoor was de versie uit 2016 niet langer actueel. De nieuwe versie is nu aangepast aan deze wijzigingen.

Inzichtelijker
Het nieuwe praktijkboek maakt het bouwen volgens de regels inzichtelijker. Er is een overzicht over de voorschriften die gelden voor specifieke onderdelen van een gebouw of ontwerp (met stroomschema’s, eisenkaarten en een index). Daarnaast zijn de Bouwbesluitartikelen herschreven (beter leesbaar) en verschillende artikelen samengevoegd in een beschrijving (beter te begrijpen). Deze versie is bedoeld voor de professional in de bouwsector die ontwerpt, uitvoert, toetst of beheert.

De Checklist Bouwbesluit deel A en deel B zijn verkrijgbaar via de ISSO-KennisBank.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Voorkomen van oververhitte woningen door thermisch comfort te voorspellen

Gepubliceerd op

Hitteproblemen in woningen komen in de zomerperiode steeds vaker voor. Bestaande richtlijnen bieden onvoldoende houvast bij het ontwerpen en toetsen op thermisch (zomer)comfort. Er is nu een methode ontwikkeld om dit comfort in woningen te voorspellen en op basis daarvan een juist ontwerp te maken. De methode werkt op vertrekniveau en geldt dus niet alleen voor woonkamers maar ook voor de slaapkamers. Aanbieders van NOM-renovaties en nieuwbouwwoningen zullen de methode gaan toepassen.

De klimaatverandering leidt tot warmere zomers en mildere winters. Grote glaspartijen maken dat die warmte makkelijk de woning binnendringt en door goede isolatie langer binnen blijft. In de winter komt dat goed uit, in de zomer leidt het vaak tot problemen. Het wordt dan ook steeds belangrijker om in het ontwerp van energiezuinige woningen en installaties het thermisch zomercomfort mee te nemen en oververhitting te voorkomen.

NOM Keur
De kennispaper Thermisch Comfort beschrijft de manier waarop te voorspellen valt hoe bewoners het thermisch comfort zullen ervaren tijdens de zomerperiode. Het is in feite een aanvulling op ISSO-publicatie 74 die al een dergelijke bepalingsmethode biedt voor de utiliteit. In plaats van achteraf, komt men nu vooraf al te weten wat het ervaren comfort zal zijn en valt daarop te sturen. De methode is met name relevant voor partijen die met NOM Keur werken en aan specifieke kwaliteitseisen moeten voldoen op het gebied van comfort, naast die van nul-op-de-meter. Zij konden tot nu toe niet terugvallen op een breed geaccepteerde bepalingsmethode van het thermisch zomercomfort. De methode is ontwikkeld door en voor ISSO, Stroomversnelling, Peutz, Nieman en Vabi.

Drie klassen
De methode berekent over de periode van de laatste maandag in april tot de laatste zondag in september hoeveel uren de temperatuur in elke verblijfsruimte hoger zal zijn dan de als comfortabel ervaren binnentemperatuur. Deze bepaling houdt ook rekening met de buitentemperatuur en de interne warmtelast, het ventilatiesysteem en spuigedrag. De verwachte overschrijding van deze grenswaarde wordt berekend op basis van een standaard klimaatjaar, namelijk 2018:T1, zoals beschreven in NEN 5060. Er zijn drie categorieën die een verblijfsruimte kan behalen: Acceptabel, Goed en Zeer Goed.

Uitgelicht: ‘Acceptabel' is in feite niet-acceptabel
Om de classificatie ‘goed’ te halen, zal het bij goed geïsoleerde woningen met één of meer zonbelaste gevels, zonder natuurlijke beschaduwing, bijna altijd nodig zijn om zonwerende voorzieningen te treffen, zoals zonwering of zonwerende beglazing, overstekken of diepere negges. Voor de beoordeling ‘zeer goed’ is vrijwel altijd actieve koeling vereist. Toepassing van de nieuwe BENG-eisen zal in veel gevallen leiden tot een woning die volgens de beoordelingsmethode slechts een klasse ‘acceptabel’ rechtvaardigt. Is de uitkomst ‘acceptabel’, dan zal de woning in de zomerperiode regelmatig onaangenaam warm worden. Het advies luidt dan ook om tenminste ‘goed’ na te streven.

Dit is een voorpublicatie van een van de artikelen uit het praktijkblad Installateurszaken (IZ). Download de app via Googleplay (zoek op installateurszaken). In de Applestore zal de app binnenkort beschikbaar komen.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

ISSO start online platform voor samenwerking in het vakgebied

Gepubliceerd op

Kennisinstituut ISSO gaat als een platform werken. Er komt een online platform waarop onder andere co-creatie gefaciliteerd wordt. Hiervoor zoekt de kennisclub samenwerking met partners en professionals die valide kennis ontwikkelen, rekentools aanbieden en materiaal voor trainingen en cursussen ontwikkelen en aanbieden. Voor het verspreiden van die kennis kan bijvoorbeeld software worden ingezet of een opleiding waarop de ISSO-kennis is gebaseerd.

Om deze werkwijze goed in te kunnen vullen, is ISSO momenteel bezig om een netwerk van partners op te bouwen. Het kennisinstituut onderscheidt de verschillende vormen van samenwerking met een sublabel, waarmee partners hun samenwerking met ISSO kunnen uitdragen.

Nieuwe huisstijl
ISSO ondergaat als kennisclub sowieso een flinke transitie. Aan de buitenkant is dat te zien aan het nieuwe logo en de nieuwe huisstijl die online en offline worden doorgevoerd.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Op onze nieuwsbrief abonneren

Inspectie op verzoek van Radar: duurzame installatie voldoet niet aan eisen

Gepubliceerd op

ISSO is door het programma Radar gevraagd een inspectie uit te voeren aan een energiecentrale in een woning, bestaande uit onder meer een warmtepomp en een cv-ketel. De eigenaar van de woning ervaart verschillende klachten. Zo wordt de woning onvoldoende warm en het besproken rendement niet gehaald.

Jos de Leeuw en Jan Aerts, technisch specialisten bij ISSO, keken op verzoek van het programma of de installaties volgens geldende standaarden en regelgeving  zijn ontworpen en aangelegd. Deze inspectie is vanavond om 20.30 uur te zien in de uitzending op NPO 1. In dit praktijkgeval blijkt de relevante kennis en regelgeving niet juist toegepast. Een belangrijke reden waardoor het wel vaker misgaat, aldus ISSO.
De resultaten van de inspectie zijn als volgt:
-              De woning is gerenoveerd met een hoog duurzaamheidsniveau (goede isolatie) en handhaving van de bestaande beglazing.
-              In de kelder is een energiecentrale opgesteld die bestaat uit een cv-ketel, warmtepomp en zonnecollectorvaten voor de verwarming en warmtapwater. Dit is een complexe installatie, waarbij een doordacht (hydraulisch) ontwerp cruciaal is voor de goede werking van de installatie. Er zijn geen ontwerpgegevens, tekening van de installatie en een omschrijving van de werking van de installatie aanwezig. De installatie voldoet niet aan de ISSO richtlijnen (ISSO-publicaties 44, 69 en handboek zonne-energie).
-              De lagetemperatuurradiatoren zijn te klein voor de kamers (niet berekend conform ISSO-publicatie 66).
-              Temperatuurregelingen ontbreken grotendeels (niet conform ISSO-publicatie 69).
-              De cv-ketel - onder andere de rookgasafvoer - is niet conform de regelgeving aangesloten, en is lastig bereikbaar (niet conform ISSO Kleintje Gas).
-              Vanuit de kelder zijn alle leidingen in een grote bundel aangebracht. Bij de waterleidingen bestaat hierdoor kans op doorwarming met een risico op legionellavorming (niet conform ISSO-publicatie 30).
-              Verwarmingsleidingen zijn te klein gedimensioneerd voor een systeem met lagetemperatuurverwarming (LTV) (niet conform ISSO-publicatie 18).
-              De buitenunit van de lucht/water warmtepomp staat op het balkon naast de ouderslaapkamer en produceert teveel geluid.

Duurzaam vakmanschap noodzakelijk
De conclusie van ISSO is dat veel installaties in deze woning niet voldoen aan de eisen die aan een goed ontwerp mogen worden gesteld. ‘In de praktijk gaat het helaas vaker mis doordat kennis en regelgeving niet (juist) worden toegepast. Daarvoor kunnen we verschillende redenen aanwijzen, zoals gebrek aan tijd en geld. Om te kunnen voldoen aan de ontwikkelingen zoals de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen, de nieuwe eisen Bouwbesluit en de energietransitie is het van belang om de juiste kennis te kunnen toepassen. De verantwoording hiervoor ligt bij de opdrachtnemer. ISSO zoekt zoveel mogelijk de samenwerking met partners om de nieuwe en juiste kennis te ontwikkelen en verspreiden. Voor de juiste toepassing van deze kennis is vakmanschap noodzakelijk.’

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Gasverbranding

Gepubliceerd op

De nieuwe certificeringsregeling voor gasverbrandings-installaties, de Wet Kwaliteitsborging, aangepaste richtlijnen voor rookgasafvoer. Ontwerpers, installateurs en monteurs van gasverbranding-sinstallaties hebben met tal van nieuwe eisen en ontwikkelingen te maken. ISSO reikt hen de kennis daarvoor aan in de vorm van drie nieuwe documenten: Kleintje Gas-ontwerp, Kleintje Gas-montage en onderhoud, en Kleintje CV-service. Voor elke doelgroep is daarmee eigen actuele kennis beschikbaar.

Lees het artikel op installateursZaken.nl

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Alles over gasverbranding in drie nieuwe ‘ISSO-kleintjes’

Gepubliceerd op

Ontwikkelingen als de nieuwe certificeringsregeling voor gasverbrandingsinstallaties, de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen, aangepaste richtlijnen voor rookgasafvoer komen op de professional af. Ontwerpers, installateurs en monteurs van gasverbrandingsinstallaties hebben met tal van nieuwe eisen en ontwikkelingen te maken. ISSO reikt de professional benodigde kennis aan in de vorm van drie nieuwe documenten: Kleintje Gas - ontwerp, Kleintje Gas - montage en onderhoud, en Kleintje CV-service.

Kleintje Gas - ontwerp richt zich primair op de installateur die gasleidingsystemen ontwerpt en/of gasverbrandingsinstallaties ontwerpt waarbij het niet alleen om het gasnet gaat, maar ook om aspecten als luchttoevoer, rookgasafvoer, condensaatafvoer en het uitmondingsbied. Kleintje Gas - montage en onderhoud richt zich primair op de installateur die de installaties aanlegt (niet ontwerpt), in bedrijf neemt en/of het benodigde onderhoud uitvoert. De publicatie richt zich zowel op nieuwe installaties als vervanging, wijziging of uitbreiding van bestaande installaties. Deze publicatie behandelt ook het voorkomen van en de omgang met koolmonoxide (CO) . Kleintje CV-Service richt zich primair op bestaande installaties en veiligheid. Deze publicatie geeft verder een toelichting op de belangrijkste gastechnische begrippen, indeling in toestelklassen, keurmerken en koolmonoxide.

BRL 6000-25 belangrijk onderdeel
De documenten voor monteurs en installateurs bevatten een update van alle regels, normen en verantwoordelijkheden bij het aanpassen, inbedrijf nemen en onderhoud van gasinstallaties. De kennis sluit aan bij de verplichte certificeringsregeling voor iedereen die aan gasverbrandingsinstallaties voor ruimteverwarming en/of warmtapwaterbereiding werkt. Vanaf januari 2021 mogen alleen gecertificeerde bedrijven met vakbekwame monteurs nog werkzaamheden verrichten aan cv-ketels, direct gestookte boilers, geisers en gashaarden. De kennis is afgestemd op de BRL 6000-25. Deze beoordelingsrichtlijn komt binnenkort beschikbaar en beschrijft waar installateurs aan moeten voldoen om voor de certificeringsregeling voor gastoestellen in aanmerking te komen.

Bewijs van goed werk
De Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen komt in de genoemde kennisdocumenten ruimschoots aan bod. Het aantoonbaar leveren van kwaliteit brengt verantwoordelijkheden en risico’s met zich mee. De installateur blijft volgens de wet tien jaar verantwoordelijk voor de opgeleverde installatie. Goed werk afleveren is cruciaal, en dat zal je moeten bewijzen. Elke installateur krijgt te maken met toetsing van plannen en ontwerpen voorafgaand aan, tijdens en na oplevering. Heel belangrijk in het proces is het opleverrapport.

De kennisproducten zijn beschikbaar via kennisbank.isso.nl  

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Kennis over preventie Legionella in leidingwater vernieuwd

Gepubliceerd op

ISSO heeft een nieuwe versie gepubliceerd van ISSO-publicatie 55.1, Handleiding legionellapreventie in leidingwater. De publicatie biedt een handvat voor het opstellen van een legionellarisicoanalyse en -beheersplan voor leidingwaterinstallaties, die vallen onder hoofdstuk 4 van het Drinkwaterbesluit. De kennis is geschikt voor adviseurs, installateurs, beheerders van drinkwaterbedrijven, inspectie, fabrikanten en leveranciers.

Onlangs is de herziene BRL 6010 voor het opstellen van Legionella risicoanalyses en beheersplannen bindend verklaard. Aangezien ISSO-publicatie 55.1 een praktische uitwerking is om te voldoen aan de eisen van BRL 6010 en de wetgeving, was het nodig de ISSO-kennis daar weer volledig op te laten aansluiten. Zo is bijvoorbeeld in BRL 6010 een beslisboom toegevoegd die de lezer helpt te bepalen of het nodig is een beperkte of een uitgebreide risicoanalyse te maken. Ook toegevoegd aan de BRL 6010 is een vast voorgeschreven indeling van de rapportage van risicoanalyse en beheersplan.

Uitleg over voorgeschreven indeling
De voorgeschreven indeling van de rapportage in BRL 6010 is beperkt tot een soort inhoudsopgave. Daarin staat bijvoorbeeld dat de rapportage moet beginnen met een samenvatting. “ISSO-publicatie 55.1 geeft meer uitleg over deze voorgeschreven indeling”, vertelt Irene van Veelen, projectcoördinator bij ISSO. “We leggen bijvoorbeeld uitvoeriger uit wat er zoal in de samenvatting hoort te staan. De samenvatting is bedoeld om de opdrachtgever duidelijk te maken welke risico’s er bestaan en welke acties nodig zijn. Ook moet in de samenvatting de urgentie van risico’s duidelijk worden gemaakt, omdat dit het eerste is wat de opdrachtgever leest.”

Wettelijke eisen versus aanvullende richtlijnen
Nog een verandering aan de nieuwe ISSO-publicatie 55.1, is het feit dat de teksten veel toegankelijker zijn geworden. Van Veelen: “Uit de enquête over legionellapreventie, die we twee jaar geleden afnamen, bleek dat gebruikers erg tevreden zijn over de inhoud en kwaliteit van deze publicatie. Maar de teksten konden leesbaarder en toegankelijker. Denk daarbij aan een logischer hoofdstukindeling en een duidelijkere samenhang met de wetgeving. Dat hebben we bij deze herziening allemaal meegenomen. Hoe begrijpelijker de tekst in ISSO-publicatie 55.1 is, hoe prettiger het is voor lezers.” De nieuwe ISSO-publicatie 55.1 heeft nu blauwe tekstkaders voor wat wettelijk is bepaald en wat een aanvullende richtlijn is. “Zo is er nog al eens een misverstand over de toepassing van de beperkte risicoanalyse. Deze is wettelijk niet benoemd in de Regeling Legionellapreventie. ISSO-publicatie 55.1 legt duidelijk het wettelijk kader uit en de randvoorwaarden voor de beperkte risicoanalyse”.

Verwijzingen geactualiseerd
In de herziene ISSO-publicatie zijn verder de verwijzingen naar wet- en regelgeving geactualiseerd, zoals de actuele NEN 1006 en Waterwerkbladen. De handleiding is een praktisch leidraad, maar om een legionellarisicoanalyse en -beheersplan op te stellen is hoe dan ook ruime installatietechnische kennis en ervaring vereist, vooral van leidingwaterinstallaties.

De nieuwe ISSO-publicatie 55.1, Handleiding legionellapreventie in leidingwater, is verkrijgbaar via de ISSO-KennisBank.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

Praktijkrichtlijn ‘Telling Legionella in water’ gepubliceerd

Gepubliceerd op

NEN heeft de Nederlandse praktijkrichtlijn ‘NPR 6278 - Water - Toelichting bij de telling van Legionella volgens NEN-EN-ISO 11731’ gepubliceerd. Deze richtlijn beschrijft naast de telling, ook het nader identificeren van Legionella verdachte kolonies op grond van hun verschijningsvorm.

De richtlijn, NPR 6278:2019, behandelt een aantal onderwerpen ter toelichting op de beschreven methoden in de norm NEN‐EN‐ISO 11731:2017 voor de telling van Legionella in water. Deze ISO-norm heeft een Nederlands voorwoord, waarin de aanpassingen die gelden voor de Nederlandse situatie worden weergegeven. Deze aanpassingen zijn van toepassing op het onderdeel ‘monstername’. Sinds 1 januari 2019 verwijst de Regeling legionellapreventie in drinkwater en warm tapwater van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor het nemen en analyseren van monsters ook naar NEN-EN-ISO 11731.

Uitkomsten Legionella-workshop: de basis voor NPR 6278
Ter voorbereiding van het opstellen van deze NPR vond de workshop ‘Legionella: van NEN 6265 naar NEN-EN-ISO 11731’ plaats. Een deel van deze dag stond in het teken om van de deelnemers te horen voor welke onderwerpen uit NEN EN ISO 11731 meer toelichting nodig was. De workshop vormde de basis voor het opstellen van NPR 6278 door de normsubcommissie ‘Microbiologische parameters’, onder leiding van drie projectleiders (Bureau de Wit-Eurofins, Kiwa Inspection & Testing en Vitens).

Legionella in water
Onderzoek naar de aanwezigheid van Legionella in water wordt uitgevoerd omdat het, vooral bij personen met een verminderde weerstand, longontsteking of Ponticac-koorts (legionellose) kan veroorzaken. Dit komt door zogenaamde aerosolvorming van water besmet met Legionella. Daarnaast vormt drinkwater met Legionella een verhoogd risico voor mensen die zich regelmatig verslikken.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

ISSO ontwikkelt methode om vakkennis snel aan de man te brengen

Gepubliceerd op

ISSO gaat een innovatieve manier ontwikkelen om haar kennis, onder meer via partners, bij de professional te brengen. “Heb je een vraag over de regels waaraan je moet voldoen. Wil je weten hoe je een technisch of bouwkundig project realiseert. Of zoek je naar de juiste manier om aan te tonen dat je installatie of gebouw aan de wetgeving voldoet. In al deze situaties heb je actuele kennis nodig”, zegt directeur Rob van Bergen van ISSO. “Wij hebben die kennis in onze KennisBank beschikbaar. Maar hoe kom je snel en eenvoudig tot precies die informatie die je voor jouw vraag nodig hebt? Daarvoor gaan we BARBRA ontwikkelen!”

Het ontwikkeltraject van BARBRA is binnen ISSO al een tijdje geleden begonnen. Op de vakbeurs Building Holland wordt dit in de schijnwerpers gezet. ISSO wil daar van bezoekers weten welke vragen zij zouden willen stellen en hoe BARBRA de vakmensen in de bouw- en installatietechniek zou kunnen helpen. Oftewel, wat moet BARBRA allemaal kunnen en weten? Uiteindelijk moet BARBRA ervoor zorgen dat vakmensen niet meer in die enorme bibliotheek hoeven te spitten naar de oplossing voor hun vraagstuk.

Geef feedback
De eerste inventarisatie die tijdens Building Holland begint, moet ISSO helpen om BARBRA verder vorm te geven. Zo wordt het mogelijk om haar de goede dingen te leren en haar uit te dagen om zich verder te ontwikkelen tot allrounder. Ook is ISSO op zoek naar mensen die BARBRA willen testen als ze straks haar eerste stappen zet.
BARBRA zal in stapjes worden ontwikkeld. “Aan het einde van dit jaar willen we een eerste versie in gebruik nemen. We verwachten wel dat BARBRA een snelle leerling is, die vakmensen steeds beter gaat ondersteunen in hun werk. We gaan nu eerst met onze kennisgebruikers in gesprek over wat zij van BARBRA verwachten”, zegt Van Bergen.

Cursussen en Workshops

  • Geen evenementen

ISSO lanceert database met wet- en regelgeving voor gebouwen

Gepubliceerd op

Gebouweigenaren, beheerders en technisch dienstverleners kunnen sinds deze week gebruik maken van een database met informatie over wet- en regelgeving voor het beheer en de exploitatie van gebouwen. De database is een initiatief van de gebouwbeheerders van de Rabobank en de TU Delft en door ISSO ontwikkeld. De eerste versie bevat voorschriften voor de meest voorkomende bouw- en installatiedelen in kantoorgebouwen en datacenters.

Veel facilitair managers en beheerders met verantwoordelijkheid voor een gebouw hebben geen overzicht en ook geen zekerheid of zij aan alle regels en wetten voldoen. Vaak leggen zij deze vraag door naar hun adviseur of technisch dienstverlener: geef mij de garantie dat jij ervoor zorgt dat mijn gebouwbeheer compliant is. Hiermee proberen ze ook invulling te geven aan de zorgplicht die ze als werkgever en huisvester wettelijk gezien hebben. Op initiatief van de gebouwbeheerders van de Rabobank en de TU Delft is ISSO een werkgroep gestart die een antwoord op dit vraagstuk heeft geformuleerd. Samen voerden zij een uitgebreide inventarisatie uit die tot de Database Compliance in Gebouwbeheer leidde.

Antwoorden per bouw- en installatiedeel
In de database vindt de gebruiker per bouw- en installatiedeel het antwoord op de drie meest relevante vragen, met directe verwijzingen naar de geldende wet- en regelgeving. Een gebruiker kan op deze manier snel, met hulp van een zoekterm en filters, op verschillende kenmerken de database doorzoeken. De eerste versie van de database, die nu beschikbaar is, bevat de voorschriften voor de meest voorkomende bouw- en installatiedelen in kantoorgebouwen en datacenters.

Luisteren naar de gebruikers
De werkgroep, die deze database realiseerde, wil hem in de komende periode verbeteren en verder uitbreiden. Dit zal gebeuren op basis van de wensen en vragen van gebruikers. Daarom is feedback van gebruikers zeer welkom. “Er is altijd sprake van interpretatie van regelgeving en normering. Ook kunnen gebruikers over de toepassing van bepaalde regelgeving een andere mening hebben. Die inzichten van gebruikers willen we graag verwerken om de database te verbeteren”, zegt van Rob Bergen, directeur van ISSO.

Vertegenwoordigers in werkgroep
De werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van Rabobank, TU Delft, Deerns Raadgevende Ingenieurs, Royal Haskoning DHV, Life Cycle Vision en Innax. Omdat deze marktpartijen een database wensen waarin geen ‘gekleurde’ visie de opzet bepaalt, vroegen zij ISSO om als onafhankelijke marktpartij deze database op te zetten. ISSO kan als kennisinstituut de database op een neutrale wijze valideren en het beheer van de database op zich nemen.

Vervolgtraject
“Uiteindelijk streven wij naar een breed gedragen en volledige database die de hele markt kan gebruiken. Het samenstellen is in een aantal rondes gebeurd, omdat al snel bleek dat niet één, twee of drie mensen alle kennis paraat hebben. Je hebt meerdere specialisten van uiteenlopende disciplines nodig, om het overzicht compleet te maken”, zegt Nico Prenen van TU Delft.

In software of apps verwerken
ISSO stelt de database via haar KennisBank aan de gebruiker beschikbaar. Zo kunnen bijvoorbeeld softwaremakers, adviseurs of andere marktpartijen de kennis via een licentie in hun eigen tools of apps verwerken. ISSO zorgt dan voor het up-to-date houden van het overzicht. “Deze database bevat nu praktisch alle regelgeving die van toepassing is op kantoorgebouwen en datacenters. We willen dit graag op basis van de behoeftes van gebruikers verder uitbouwen voor bijvoorbeeld zorginstellingen of hotels”, besluit Van Bergen. “Het doel is dat wij het de marktpartijen zo makkelijk mogelijk maken om zogeheten compliance te realiseren.”

De Database Compliance in Gebouwbeheer is beschikbaar via www.kennisbank.isso.nl

Gebouweigenaren calculeren risico op Legionella in

Gepubliceerd op

Het bekende onderzoeksprogramma Zembla dook afgelopen woensdag in de wereld van de Legionella. Tijdens de uitzending kwam duidelijk naar voren dat er nog talloze misstanden zijn op het gebied van legionellapreventie. Installatienet sprak na afloop met Eric van der Blom, vakspecialist Sanitaire Technieken van Uneto-VNI. “Gebouweigenaren denken nog te vaak: ‘waar kom ik mee weg?’”

Blom: “Ik vond het een hele gedegen uitzending, die goed in beeld bracht waar de schoen wringt. Een terugkerend thema was dat gebouweigenaren worstelen met het nemen van verantwoordelijkheid om voldoende preventieve maatregelen te nemen of met het naar buiten treden met informatie over besmettingen.”

‘Waar kom ik mee weg?’
“Het lijkt er helaas vaak op dat het veel bedrijven nauwelijks interesseert, dat ze alleen maar denken ‘waar kom ik mee weg?’ Dat merk ik zelf ook, bijvoorbeeld in de toeristische sector. Er worden gecalculeerde risico’s genomen, waarbij niet of te weinig aan medewerkers, klanten of bezoekers wordt gedacht. ‘Legionellapreventie is omslachtig en kost veel tijd en geld. De kans dat het fout gaat en dat we ons voor een rechtbank moeten verantwoorden en een hoge straf opgelegd krijgen, is toch miniem’. Ik kan me daar erg kwaad over maken.”

Doe het voor de volle 100%
“En als je geld steekt in legionellapreventie, dan moet je het als gebouweigenaar voor de volle 100% doen, niet voor 40 of 80%.” De expert Sanitaire Technieken hoort nog regelmatig vanuit het veld dat adviesbureaus voor bodemprijzen een beheersplan (moeten) samenstellen of installateurs niet de mogelijkheid krijgen om een optimale installatie te realiseren, met alle risico’s vandien.

Tunnelvisie
Van der Blom ergerde zich tijdens de uitzending van Zembla ook aan de houding van de betrokken minister. “Door de minister werd geschrokken gereageerd op de bevindingen van Zembla, maar dit soort misstanden zijn al veel langer bekend. Kom op zeg. Daarnaast vind ik dat er sprake is van een tunnelvisie. Men is erg bezig met waterleidingen, maar kijk bijvoorbeeld eens naar de besmettingen via koeltorens. Het is een schande dat er nog steeds geen landelijk goed functionerend registratiesysteem is voor koeltorens waarin alle koeltorens in zijn opgenomen. Ongelofelijk zelfs.”

Niet goed ingelicht
De vakspecialist Sanitaire Technieken is daarnaast teleurgesteld in de GGD. “Ze waren niet goed ingevoerd in de risico’s op besmetting bij afvalwaterzuiveringsinstallaties, bleek wel tijdens de uitzending. Dan loop je achter qua kennis, want ook dat is al langer bekend.”

Anderen aan zet
“De installatiebranche heeft het thema legionellapreventie al lang opgepakt, ik vind dat nu de andere betrokken partijen aan zet zijn. Er moet eerst eens gedegen onderzoek worden verricht onder auspiciën van het RIVM, om vast te stellen welke bronnen van besmetting er zijn. Vervolgens is het de taak van de overheid om een coherent beleid uit te stippelen en de naleving te borgen.”

Niet alleen legionellapreventie
Uiteindelijk, zo zegt Van der Blom, draait het niet alleen om legionellapreventie. “Heel Nederland is gebaat bij schone en optimaal werkende waterinstallaties, want op die manier waarborg je niet alleen de gezondheid, maar ook het (gebruikers)comfort en bespaar je energie.”

ISSO gaat gratis proefcursus BIM organiseren

Gepubliceerd op

ISSO gaat komend voorjaar een kosteloze proefcursus organiseren in het kader van het Europese project net-UBIEP. Net-UBIEP is een Europees netwerk voor het uitwisselen van kennis en ervaring over het toepassen van BIM bij het verbeteren van de energieprestaties van gebouwen Deze cursus is bedoeld voor zowel opleiders als professionals.

De volgende modulen komen in de cursus aan bod:
Introductie module - Basis BIM kennis en kunde
Module 1: Return on Investment met BIM
Module 2: Toepassing informatiemanagement
Module 3: Green procurement met BIM
Module 4: Gebruik van BIM technologie
Module 5: Analyse van het BIM model

De opgedane ervaringen uit de proefcursus versterkt het onderwijsmateriaal wat in net-UBIEP is ontwikkeld alsmede de competentieprofielen. Opleiders verkrijgen hiermee onderwijsmateriaal van een hoog kwalitatief niveau dat door marktpartijen in Nederland en Europa is gevalideerd.

Wie geïnteresseerd is in deelname kan zich melden bij: a.schrauwen@isso.nl

Raad van Toezicht ISSO wisselt van voorzitter

Gepubliceerd op

Bij ISSO heeft Marcel Engels de voorzittershamer van de Raad van Toezicht overgedragen aan Erik Lousberg. Erik Lousberg is director projects Corporate Real Estate bij ASML. Hij benadrukt dat de rol van het kennisinstituut mee-evolueert met de gebouwde omgeving. “Vakmensen willen snel een valide antwoord op hun vragen terwijl ze bezig zijn om gezonde, duurzame en veilige gebouwen te realiseren en te beheren. Digitalisering van de kennisontsluiting en nieuwe kanalen om kennis te laten stromen naar het werkproces van vakmensen spelen een grote rol in de ontwikkelingen bij ISSO.”

De raad nam ook afscheid van Maarten Bruinsma. Als nieuw lid werd Erik van Engelen, directeur Uneto-VNI, verwelkomd, die vanuit de installerende bedrijven toetreedt.

De ISSO Raad van Toezicht bestaat nu uit:
Erik Lousberg (voorzitter) – ASML
Dennis Heijink – Rensa
Rudolph van den Bergh – Heembouw
Erik van ’t Hof – Rijksvastgoedbedrijf
Rudolf de Boer – CBRE
Erik van Engelen – Uneto-VNI

Draaiboek voor installaties van waterleidingen

Gepubliceerd op

Er is de afgelopen vijftien jaar veel gebeurd op het gebied van leidingwaterinstallaties. Koper is vervangen door kunststof, energieprestaties zijn aangescherpt, warmtepompen en douche-wtw’s hebben de praktijk sterk veranderd. Dat leidde onder meer tot nieuwe voorschriften. Al deze veranderingen zijn verwerkt in de nieuwe ISSO-Publicatie 30 voor het ontwerpen, aanleggen, onderhouden en beheren van leidingwaterinstallaties in woningen. Een handzaam en compleet naslagwerk dat alle betrokkenen aan de hand van de nieuwste inzichten door het traject leidt.

ISSO brengt richtlijn uit die het ontwerp van gebouwbeheer transparant maakt

Gepubliceerd op

Een effectief gebouwbeheersysteem (GBS) zorgt voor een integrale besturing en bediening van alle technische installaties, zoals de centrale verwarming, de luchtverversing en luchtbehandeling, maar bijvoorbeeld ook de zonwering en de verlichting. Wanneer het ontwerp van een GBS niet bij aanvang al is opgezet voor al deze functies brengt dat later onnodige kosten met zich mee. ISSO brengt hiervoor publicatie 115 uit, waarmee de gebouwbeheerder een richtlijn heeft voor het in kaart brengen van de ontwerpeisen voor een GBS.

Legionellascan voor collectieve leidingwaterinstallaties

Gepubliceerd op

Vanmiddag introduceert kennisinstituut ISSO de LegionellaScan. De lancering vindt plaats op de stand van Envaqua tijdens de beurs Aqua Nederland in Gorinchem. Met de LegionellaScan kunnen eigenaren en beheerders van collectieve leidingwaterinstallaties in gebouwen stap voor stap ontdekken of zij de juiste maatregelen treffen en of zij aan de voor hen geldende, wettelijke regelgeving voldoen.

Communicatie ook belangrijk bij ontwerp energiecentrale met WKO

Gepubliceerd op

Jaarlijks komen er vele WKO-systemen bij in ons land. Dat betekent dat steeds meer installatiebedrijven met deze werkzaamheden te maken krijgen. Naast kennis van het ontwerpen van de bovengrondse installatie moet de installateur ook kunnen communiceren met de andere betrokken partijen. Om die reden besteedt ISSO in haar nieuwe publicatie 39 niet alleen aandacht aan het ontwerp van de energiecentrale voor een WKO maar ook aan de communicatie tussen de verschillende fases en de betrokken partijen.

Gratis webinar over indoor locatiebepaling

Gepubliceerd op

Bij steeds meer toepassingen binnen domotica en smart buildings is indoor locatiebepaling van essentieel belang. Daarom organiseert ISSO op 12 september een gratis webinar over indoor locatiebepaling. Via het webinar kunnen installateurs, integratoren en andere geïnteresseerden meer te weten komen over de relatief nieuwe sector binnen de installatiewereld. Anne van Rossum van Crownstone presenteert het webinar en geeft na afloop antwoord op vragen die tijdens en na het webinar gesteld worden.

Rekenmethode voor warmteverlies in woningen herzien

Gepubliceerd op

De rekenmethode voor warmteverlies is aangepast. Deze is beschreven in de vernieuwde ISSO-publicatie 51 ‘Warmteverliesberekening voor woningen en woongebouwen’. De nieuwe rekenmethode is een gevolg van de recentelijk, op Europees niveau aangepaste norm NEN-EN12831, Deel 1. Ook blijkt de hedendaagse nieuwbouw bijna geen warmte meer te verliezen.

Vernieuwde berekeningsmethodes voor het te installeren verwarmingsvermogen

Gepubliceerd op

Gebouwen worden steeds luchtdichter gemaakt. Hierdoor veranderen ook de waarden die voor warmteverlies gehanteerd moeten worden. Op Europees niveau is recentelijk in de NEN-EN 12831, Deel 1, een nieuwe rekenmethode vastgesteld. Deze bevat aangepaste waarden voor warmteverlies, die de basis vormen voor de vernieuwde ISSO-publicatie 53 ‘Warmteverliesberekening voor utiliteitsgebouwen met vertrekhoogten tot 4 meter’. In de loop van de zomer verschijnen ook vernieuwde versies van de ISSO-publicaties 51, 57 en het Kleintje Warmteverlies.

“Systeemkennis wordt voor installateur belangrijker dan productkennis”

Gepubliceerd op

Kennisinstituut ISSO organiseerde gisteren het Verander Event. Directeur Rob van Bergen benutte zijn inleidende praatje om de nieuwe strategie van het instituut voor het voetlicht te brengen. In plaats van zich met name te richten op het verspreiden van vakkennis wil ISSO de vakman op het juiste moment van de juiste kennis voorzien. Op deze wijze daalt de kennis beter in de branche, verwacht Van Bergen. Hierna volgde een boeiende presentatie van Jan Aerts, die een toekomstbeeld van de vakman schetste. Volgens de ISSO-projectcoördinator moet die vakman rekening houden met verschillende trends, zoals de versmelting van bouw- en installatiebedrijven, een toenemend gebruik en ontwikkeling van ICT-mogelijkheden, betere en slimmere producten en meer aandacht voor conceptniveau.

Koellastberekening ISSO-Kleintje herzien

Gepubliceerd op

Het ISSO-Kleintje Koellast is geactualiseerd en uitgebreid. Het is onder meer aangepast aan de moderne gemiddelde situatie in een woning of gebouw. Ook nieuw is dat deze editie kan rekenen met een situatie waarin een iets hogere binnentemperatuur tijdelijk acceptabel is. Het kleintje koellast begint met een beschrijving van de koellastberekening en geeft aan welke componenten hierbij een rol spelen. Daarna beschrijft het naslagwerk een methode waarmee je kunt vaststellen wat de binnentemperatuur wordt bij een bepaald koelvermogen.

ISSO wil nadrukkelijker kijken naar de problemen in gebouwen

Gepubliceerd op

Op 23 maart a.s. staat ISSO een dag stil bij verandering. Het kennisinstituut organiseert dan het ISSO Verander Event. ISSO wil zich veel nadrukkelijker dan in het verleden gaan bezighouden met de toepassing van vakkennis. Gevalideerde kennis moet zijn weg vinden naar de werkpraktijk van de installatieprofessional. Dit leidt tot meer kwaliteit en gezondere gebouwen, zo is de gedachte. Het kennisinstituut vindt het noodzakelijk dat nadrukkelijker wordt gekeken naar de problemen in gebouwen. Waar gaat het mis en waar ligt dan de oplossing? ISSO is inmiddels zelf al aan de slag gegaan met het veranderen van haar strategie en interne organisatie. Deze ervaringen zal ze tijdens het event delen.

Nieuwe technieken voor ondernemers in de installatiebranche

Gepubliceerd op

ISSO en InnovatieLink organiseren samen het New Business Event 2016. Tijdens deze bijeenkomst worden nieuwe technieken aan ondernemers gepresenteerd. De verschillende presentaties, met onder andere als titels ‘Alles in huis verbonden’ en ‘Biobased woningmodule’ schetsen een beeld hoe deze technieken in het business model kunnen worden ingepast, hoe deze technieken werken en wat de voordelen en nadelen ervan zijn. Het event vindt plaats op 10 november a.s. in het Engels Conference Center, naast het Rotterdamse Centraal Station. Er zijn geen kosten aan verbonden.

Eindelijk een Nederlandse norm voor grootkeukenventilatie

Gepubliceerd op

Met de lancering van ISSO-publicatie 112 over grootkeukenventilatie zijn Nederlandse adviseurs en installateurs niet langer afhankelijk van Duitse richtlijnen en normen. Deze publicatie is een norm met uitgebreide beschrijving voor het ontwerpen, installeren en onderhouden van grootkeukenventilatie. De norm richt zich op de ventilatievoorzieningen in de keukens van scholen, horeca maar ook bij industriële voedselbereiders. De ISSO-publicatie behandelt onder meer de interactie tussen de keukenventilatie en het ventilatiesysteem van het gebouw en de drukhiërarchie in dat gebouw om te voldoen aan de hygiëne-eisen uit de HACCP. Ook onderwerpen als gemonteerde verlichtingssystemen in afvoerkappen, brandblussystemen of ontgeuringsinstallaties komen aan bod.

Digitale bibliotheek voor de installatiebranche

Gepubliceerd op

ISSO heeft haar online bibliotheek, de ISSO-KennisBank, vernieuwd. De digitale bibliotheek is te raadplegen via smartphone, tablet of via de computer. Iedereen kan gratis kennismaken met de ISSO-KennisBank. De gebruiker krijgt toegang tot de online bibliotheek met een KennisID profiel en komt daarmee in Mijn ISSO, een persoonsgebonden omgeving. In deze omgeving bouwt de gebruiker een archief op met kennisproducten waarin hij geïnteresseerd is of die hij vaak gebruikt. De gebruiker kan een keuze maken van meer dan 400 producten, waaronder publicaties, kleintjes, BRL-en, rekentools, whitepapers en checklists. Via Mijn ISSO kan de gebruiker zijn abonnement beheren en heeft hij direct de beschikking over zijn benodigde kennis. De ISSO-KennisBank, voorheen ISSO-digitaal, bevat gratis en betaalde informatie zoals: zakboekjes, (reken)hulpmiddelen en richtlijnen voor de dagelijkse praktijk.

Nieuwe ISSO-Kennispartner

Gepubliceerd op

IMI Aero-Dynamiek is toegetreden als nieuwe ISSO-Kennispartner. “De geloofwaardigheid van de installatiesector staat of valt met kennis”, stelt Gerrit Hofman, technisch directeur bij IMI Aero-Dynamiek. “Onze organisatie heeft veel kennis en ervaringen om over te dragen en we staan altijd open voor die van anderen. Kernactiviteiten van deze organisatie zijn het meten, valideren en optimaliseren van klimaatinstallaties in de gebouwgebonden omgeving. Voor ons is kennis een product. En dat pr­oduct maak je alleen maar beter door samen te werken, ervaringen met elkaar te delen en kennis te bundelen. Dan krijg je een product op niveau en meer kwaliteit. Het platform ISSO-Kennispartners is hiervoor een mooi podium.”

Technische en bouwkundige maatregelen voor levensloopgeschikte woningen

Gepubliceerd op

Welke doordachte keuzes zijn nodig bij nieuwbouw en renovatie van levensloopgeschikte woningen? De ISSO-publicatie 77 ‘Levensloopgeschikt wonen’ reikt hiervoor installatietechnieken en bouwkundige oplossingen aan. De publicatie is een praktische aanvulling op het Programma van Eisen voor de professionele markt. Bovendien slaat de uitgave een brug tussen techneuten, bewoners en zorgprofessionals. De technische en bouwkundige adviezen en maatregelen in het boek worden gegeven aan de hand van zes fictieve personages. Zo zit de heer Jansen in een rolstoel, is de heer Timmerhuis vergeetachtig, heeft Emma een licht verstandelijke beperking en wil het echtpaar Öztürk het huis renoveren en alvast geschikt maken voor de oude dag. Bij ieder type bewoner wordt een overzicht gegeven van toepassingen die mogelijk zijn, onder meer met een checklist en foto’s. Het boek beoogt zo de juiste technische en bouwkundige maatregelen boven tafel te krijgen. Centraal staan de wensen en mogelijkheden van de bewoner. De focus ligt op de maakbaarheid binnen het budget en de gestelde tijd.

Handboek Zonne-energie geactualiseerd

Gepubliceerd op

Het ISSO-Handboek Zonne-energie is grondig herzien. Het praktijkgerichte boek loopt nu weer in gelijke pas met de ontwikkelingen in techniek en regelgeving, waaronder de nieuwe NEN 1010 en NEN 7250. Het is een doe-boek. Het boek leert het juist ontwerpen, installeren en beheren van zonne-energiesystemen aan de hand van duidelijke processtappen. Bij iedere stap krijgt de gebruiker praktische informatie over de handelingen en de geldende voorschriften en regelgeving. Inhoudelijk is de eerste versie uit 2006 flink herschreven. Behalve aanpassingen vanwege onder meer de nieuwe NEN 1010 (veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties) en NEN 7250 (bouwkundige aspecten van zonne-energiesystemen en integratie in daken en gevels), beschrijft het handboek alle informatie die nodig is voor de certificering van installateurs in het kader van de Europese Richtlijn Hernieuwbare Energie (RES). Voor opdrachtgevers wordt die certificering steeds meer een handvat voor kwaliteit; installateurs kunnen zich met die certificering onderscheiden.

De infrarood vloerverwarming Speedheat is als eerste elektrische vloerverwarming ISSO geaccrediteerd. Hierdoor kan voor het eerst een elektrische vloerverwarming worden meegenomen in de EPC berekening en is aangetoond dat Speedheat voldoet aan de huidige norm (EPC in 2016 ≤ 0,4 en in 2020 ≤ 0,2). Bij de ISSO wordt de kwaliteit van installaties inzichtelijk gemaakt.

Praktijkgerichte instructie binnenklimaat

Gepubliceerd op

Investeren in goed functionerende installaties en gebouwtechnieken verdient zichzelf dubbel en dwars terug. Een gezond binnenklimaat verhoogt de productiviteit van werknemers en leerlingen tot wel 15%. De techniek is er klaar voor: nu wij nog.

Het rapport ‘Koolmonoxide, onderschat en onbegrepen gevaar’ van de Onderzoeksraad voor Veiligheid is kritisch over de installatiesector. Met de kritiek gaan diverse organisaties binnen de installatiesector aan de slag. Het rapport onderstreept het grote belang van vakmanschap.

Afgelopen week werd de richtlijn ISSO 77 Installaties voor levensloopgeschikte woningen uitgereikt aan Marnix Norder, leider van een ‘aanjaagteam’ dat gemeenten en regio’s helpt samenwerking te zoeken en te verbeteren op het gebied van zorg-gerelateerd wonen voor ouderen. De richtlijn moet opdrachtgevers en -nemers in de woningbouw ondersteunen met een overzicht van mogelijke installaties die woningen kunnen voorbereiden op ‘langer zelfstandig thuis wonen’. De uitreiking, door Claudia Reiner (vice-voorzitter Uneto-VNI), vond plaats bij Technologie Thuis Nu!, een initiatief van het Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch InstallatieBedrijf (OTIB) met vier modelwoningen die laten zien welke bewezen technische mogelijkheden er zijn om te voldoen aan de behoeften van mensen die extra zorg nodig hebben.

Per 1 januari 2015 is de systematiek van het Energielabel voor woningen gewijzigd. De systematiek is gesplitst in een Energie-Index voor professionele woningbezitters en een energielabel voor particuliere woningeigenaren. De Energie-Index bepaalt onder andere de huurwaarde van een bepaalde woning en is daarmee van belang voor professionele woningbezitters. Wordt de EI geregistreerd in de database van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), dan wordt er automatisch een energielabel gegenereerd.

Methode voor levensduurkostenberekening wint ISSO Award 2015

Gepubliceerd op

bbn adviseurs en LCCvision hebben de ISSO-Award 2015 gewonnen met de Life Cycle Cost (LCC) berekeningsmethode. De award is op 1 oktober uitgereikt tijdens het ISSO-najaarsoverleg in Rotterdam. De award werd toegekend aan het bedrijf of product met een aantoonbaar kwaliteitsproces. De LCC-methode maakt accurate berekeningen mogelijk van de levensduurkosten van installaties. De methode komt voort uit het inzicht dat niet alleen investeringskosten, maar ook exploitatie en blijvende kwaliteit horen mee te wegen in het besluitvormingsproces.

Mede vanwege de ‘groene revolutie’ groeit de vraag naar lucht-luchtwarmtepompsystemen. Daarom is het verschijnen van ISSO-publicatie 99 perfect getimed. Aan de hand van dit technische kennisdocument kan de installatiesector en opdrachtgevers kwaliteit gericht met dergelijke systemen aan de slag.

Op maandag 31 augustus van 12.00 tot 13.00 uur geeft ISSO een gratis online webinar over de inperking van installatiegeluid in woningen en woongebouwen.

ISSO organiseert op donderdag 5 november een gratis new business event. Het event gaat in op de impact van nieuwe technieken voor verwarmen en koelen. Wat zijn de kansen en mogelijkheden voor de ondernemer?

‘Kwaliteit is méér dan een keurmerk’: dit is het thema van de ISSO-najaarsbijeenkomst op donderdag 1 oktober in theater LantarenVenster in Rotterdam. Het kennisinstituut voor de installatiesector houdt de invulling van kwaliteit tegen het licht. En dat gebeurt vanuit verschillende invalshoeken.

De nieuwe NTR 5076 ‘Installatiegeluid in woningen en woongebouwen’ voorkomt geluidhinder door installaties. NTR 5076, een uitgave van NEN en ISSO, beschrijft onder meer installatie- en bouwtechnische factoren en maatregelen. Aan de hand van de NTR voldoet de gebruiker aan Bouwbesluit 2012.