Category Archives: Branche

Ontwerpen en realiseren van legionellaveilige gebouwen

Gepubliceerd op

ISSO heeft nieuwe kennis toegevoegd aan de productenreeks Legionellapreventie. Het gaat om de CUR-aanbeveling 120 ‘Legionellaveilige gebouwen: Bouwkundig ontwerp en realisatie’ (2017), die is omgedoopt naar ISSO-publicatie 116 ‘Legionellaveilige gebouwen: Bouwkundig ontwerp en realisatie’. De publicatie is specifiek ontwikkeld voor ontwerpers, bouwkundigen en bouwers. Eind 2017 heeft ISSO de kennis overgenomen van SBRCURnet voor het vakgebied Bouw in handen, voor beheer en verdere ontwikkeling. Onderdeel daarvan was de CUR-aanbeveling 120.

In maart 2021 heeft Toshihiro Takada, kennisontwikkelaar Sanitaire techniek bij ISSO, de kennis geactualiseerd. Op deze kleine actualisatie na bleef de publicatie ongewijzigd. De ISSO-publicatie is volledig afgestemd op ISSO-Publicatie 30 ‘Leidingwaterinstallaties in woningen’, de ISSO Checklist ‘hotspots’ in waterleidingen en NEN 1006 Algemene voorschriften voor leidingwaterinstallaties.

 Aansluiting met de bouw
“ISSO gaf al een uitgebreide reeks aan legionella-kennisproducten uit, maar met ISSO-publicatie 116 als nieuwste onderdeel van het legionellaportfolio hebben we nu ook aansluiting naar de bouwkundige kant”, vertelt Ingrid van Toorn, portfoliomanager bij ISSO. “Deze kennis is in 2017 als CUR-aanbeveling echt ontwikkeld voor architecten, bouwers en bouwkundig adviseurs. Het helpt hen de bouwkundige randvoorwaarden in een gebouw zo te maken, dat de installateur hierin een legionellaveilige waterinstallatie kan installeren. We hopen dat CUR-aanbeveling 120 als ISSO-publicatie ook zijn weg zal vinden in de bouwsector.”

Ontwerpuitgangspunten
In de praktijk blijkt nog te vaak dat in het bouwkundig ontwerp onvoldoende is nagedacht over de benodigde randvoorwaarden voor legionellaveilige leidingwaterinstallaties. ISSO-publicatie 116 sluit aan op de gangbare ontwerpmethodiek voor gebouwen. Voor het ruimtelijk ontwerp geeft de publicatie aan welke ontwerpuitgangspunten vastgelegd moeten worden. Middels checklists voor het technisch ontwerp, het geschreven bestek en voor het bouwkundig tekenwerk, beschrijft de publicatie de essentiële, duidelijk vast te leggen punten die nodig zijn voor een legionellaveilige leidingwaterinstallatie. De kennis is gericht op woningbouw, maar ook goed toepasbaar op het ontwerp voor veel voorkomende utiliteitsgebouwen, zoals kantoor-, logies-, en bijeenkomstgebouwen.

 

Een nieuwe sanitaire revolutie?

Gezondheid en sanitaire oplossingen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door de corona-epidemie is dat besef nu sterker dan ooit, merken ...
Verder Lezen

Sanitaire installaties

Door de coronalockdown staat in veel gebouwen het water in leidingen stil. Bijkomende zorgen om de legionellabacterie maakt legionellapreventie nóg ...
Verder Lezen

Hoekregelkraan als hygiënesensor

Schell heeft meer dan 70 jaar geleden de hoekregelkraan uitgevonden. Tot op heden zijn ervan wereldwijd meer dan 7 miljard ...
Verder Lezen

Legionellaspecialist haalt UV-technologie in huis

Holland Water, specialist in legionella-beheersende watertechnologie, neemt de UV-activiteiten en handelsnaam Uvidis® over van branchegenoot WaterZorg Friesland. Het is de ...
Verder Lezen

Door corona getroffen werknemers hebben weinig interesse in omscholing naar techniek

Gepubliceerd op

Een vijfde van de Nederlanders heeft serieuze interesse in technische omscholing. Mannen (29%) overwegen omscholing naar de techniek vaker dan vrouwen (11%), zo blijkt uit onderzoek door TechniekOpleiding.nl onder ruim 1.500 werkende Nederlanders. Het animo in verschillende sectoren die bovengemiddeld onder druk staan door de coronacrisis is opvallend genoeg laag. Van de Nederlanders die actief zijn in de sector toerisme & luchtvaart zegt slechts 17 procent omscholing naar de techniek serieus te overwegen. Ook in de horeca en de cultuur-, sport- en recreatiesector is er weinig interesse in omscholing naar een technisch beroep (respectievelijk 21% en 3%).

Mensen werkzaam in sectoren die minder hard geraakt zijn door de coronacrisis lijken wel bovengemiddeld geïnteresseerd in omscholing naar de techniek. Van de mensen werkzaam in de financiële dienstverlening, landbouw, bos en visserij, telecommunicatie en industrie- en nutsbedrijven overweegt 30 tot 33 procent serieus om zich om te scholen naar de techniek.

Omscholing: waar te beginnen?
Het zijn met name praktische drempels die Nederlanders lijken te weerhouden van een omscholing naar de techniek. Zo weet vier op de tien (39%) niet waar ze zouden moeten beginnen bij een omscholing en zegt de helft (49%) niet te weten waar ze terecht kunnen voor een omscholingssubsidie. Een kwart (26%) denkt dat omscholen te lang duurt.

Gebrek aan nieuwe aanwas
John Huizing, directeur bij TechniekOpleiding.nl: “Een van de problemen van het personeelstekort binnen de techniek is het gebrek aan nieuwe aanwas. Uit dit onderzoek blijkt dat er praktische drempels zijn voor veel Nederlanders om omscholing naar de techniek te overwegen. Het is daarom zaak deze drempels te verlagen. Met TechniekOpleiding.nl voorzien we mensen met interesse voor technische omscholing van belangrijke informatie én inspiratie. We geven mensen met allerlei beroepsachtergronden gericht advies over hun loopbaanperspectief en subsidiemogelijkheden hiervoor. Vaak blijkt dat je veel sneller aan de slag kan in een aantrekkelijke technische functie dan je zou verwachten.”

Online platform wil werkzoekenden aan baan in techniek helpen

Opleidingscentrum Aeres heeft een online platform in het leven geroepen waarop bedrijven en werkzoekenden elkaar kunnen vinden. Op Aeres Tech ...
Verder Lezen

Koeling neemt vlucht door coronavaccins en trekt zij-instromers aan

De grootschalige vaccinatieprogramma’s die momenteel wereldwijd opgezet worden, hebben grote gevolgen voor de koeltechnische branche. Henk Komin, verantwoordelijk voor strategie ...
Verder Lezen

“Overheid pakt omscholing ‘coronawerklozen’ naar technische baan niet goed aan”

De manier waarop de overheid mensen van sectoren met een overschot aan werknemers nu begeleidt naar sectoren met een tekort, ...
Verder Lezen

Brancheorganisaties vragen overheid om subsidie voor bij- en omscholing technische vakmensen

Een grote coalitie van brancheorganisaties pleit voor de invoering van een ‘Deel- en Omscholings-NOW’. Onder meer Techniek Nederland, Bouwend Nederland, ...
Verder Lezen

Directeur Techniek Nederland treedt toe tot Raad van Advies NEN

Gepubliceerd op

Erik van Engelen, algemeen directeur van Techniek Nederland, neemt zitting in de Raad van Advies van het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN). Van Engelen hierover: “Installateurs en technisch dienstverleners kunnen hun werk alleen doen met heldere en actuele normen. Voor onze leden is de NEN dus van groot belang. Ik kijk ernaar uit om te gaan bijdragen aan de strategische keuzes van het instituut.”

Volgens Van Engelen is normalisatie belangrijker dan ooit. “De technische ontwikkelingen gaan razendsnel. Dat geldt voor de energietransitie, maar ook voor digitalisering en innovaties in de zorg. Om dat allemaal in goede banen te leiden hebben we praktische en hanteerbare normen nodig.”

Sanitaire oplossingen oudere bewoners

Techniek Nederland heeft een brochure gemaakt, die installateurs helpt om levensloopbestendige keuzes te maken bij natuurlijke renovatiemomenten, zoals bij een ...
Verder Lezen

Techniek Nederland pleit voor meer vrouwen in techniek op Girls day

De carrièrekansen voor meisjes en vrouwen in de techniek zijn groter dan ooit. Toch is op dit moment nog maar ...
Verder Lezen

Platform voor het realiseren van een gezond binnenklimaat vernieuwd

Omdat technische kennis en informatie voor het realiseren van een gezond binnenklimaat erg gefragmenteerd beschikbaar zijn, lanceren TVVL en Binnenklimaat ...
Verder Lezen

NEN-norm

Met de verduurzaming van onze energievoorziening lijkt het erop dat we ook afscheid gaan nemen van de traditionele meterkast of ...
Verder Lezen

Robuuste maatregelen cruciaal om klimaatdoelen te halen

Gepubliceerd op

Maar liefst 88 procent van de ondernemers in de energietransitie vindt dat het nieuwe kabinet stevig aanvullend beleid moet ontwikkelen om de klimaatdoelen in 2030 te kunnen halen. Duidelijkheid op de lange termijn wordt door veel bedrijven genoemd als voorwaarde om te kunnen investeren en groeien. Zo toont bijna de helft zich voorstander van een verhoging van de SDE++-subsidie en uitbreiding van subsidies voor de verduurzaming van woningen. Dat constateren de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) en ABN AMRO in een inventarisatie naar de uitkomsten van de kabinetsformatie die bedrijven noodzakelijk vinden om de energietransitie mogelijk te maken.

De NVDE inventariseerde onder haar bedrijven en coöperaties in de duurzame energie- en mobiliteitssector hoe zij denken over de kabinetsformatie en voortgang van de energietransitie. Zij verrichtte het onderzoek tussen 28 maart en 6 april en ABN AMRO leverde een bijdrage aan de analyse van de resultaten. Uit het onderzoek blijkt dat in de sector sprake is van een groeiende onrust over de kabinetsformatie. Zo denken zes op de tien bedrijven dat beleids- en investeringsplannen - en hiermee de voortgang van de energietransitie - in het gedrang komen als er vóór de zomer geen nieuw kabinet is. Zo moet het nieuwe kabinet nog in 2021 belangrijke beslissingen nemen om de klimaatdoelen in 2030 te kunnen halen en is het door de trage kabinetsformatie de vraag of deze besluiten op tijd genomen worden.

Onduidelijkheid staat investeringen in energietransitie in de weg
Behalve snelheid zijn ook robuuste maatregelen cruciaal. Extra maatregelen zijn nodig om het doel van het kabinet-Rutte - een CO2-reductie van 49 procent - te realiseren, rekende het Planbureau voor de Leefomgeving in oktober 2020 voor in haar Klimaat- en Energieverkenning. Duidelijkheid op de lange termijn is voor veel bedrijven noodzakelijk om te kunnen investeren en groeien. Zo maken veel bedrijven zich zorgen over het voortbestaan van de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++-subsidie). Ook netcongestie is een heikel issue en daarnaast beschouwt ruim de helft trage vergunningprocedures als een belangrijk knelpunt. Dat geldt óók voor het gebrek aan gekwalificeerd personeel. Een kwart van de bedrijven geeft aan dat er een groot tekort is aan mensen om het werk te kunnen uitvoeren.

Klimaatakkoord 2.0
Ruim twee derde van de bedrijven stelt dat het behalen van de Europese klimaatdoelen alleen mogelijk is als een ‘Klimaatakkoord 2.0’ wordt gesloten. “De bereidheid van de duurzame energiesector om met de overheid mee te denken en stappen te zetten om de klimaatdoelen te halen, is groot. Of er inderdaad een Klimaatakkoord 2.0 met input vanuit het bedrijfsleven komt, valt nog te bezien. Duidelijk is wél dat de duurzame energiesector in de startblokken staat om praktijkkennis in te brengen in het beleidsproces dat moet leiden tot verdergaande CO2-reducties”, benadrukt Olof van der Gaag, directeur van de NVDE. “Betrokkenheid van bedrijven die de uitvoering voor hun rekening nemen, kan een cruciale bijdrage leveren aan het realiseren van de klimaatambities van het nieuwe kabinet én biedt daarnaast een grotere kans op een stabiel en breed gedragen klimaatbeleid.”

Eén breed regeerakkoord is geen noodzaak
“Het Energieakkoord uit 2013 en het Klimaatakkoord uit 2019 gaven weliswaar richting aan het Nederlandse klimaatbeleid, maar zijn in zekere zin slechts een startpunt. Zo moeten alle plannen worden omgezet in nieuwe wetten en regels en kan pas in de uitvoering een emissiereductie worden bereikt”, zegt Arnold Mulder, Sector Banker Energie van ABN AMRO. “Om dit te bereiken, is het vormen van één breed regeerakkoord geen noodzaak. Het nieuwe kabinet kan er óók voor kiezen te komen tot tien of meer deelakkoorden op cruciale dossiers of mogelijk tot bedrijfsspecifieke akkoorden, zoals in de industrie. De energietransitie is een complexe puzzel die niemand alleen kan oplossen. Praten met de sector is cruciaal en uit ons onderzoek blijkt dat de sector voor duurzame energie bereid is dit gesprek aan te gaan.“

Energietransitie vergt meer aandacht voor groepenkasten in woningen

In het kader van de energietransitie vervangen we steeds meer fossiele brandstoffen door duurzame energiebronnen. In de praktijk leidt dit ...
Verder Lezen

De energietransitie: waterstof

De energietransitie gaat niet over één oplossing. Waterstof is één van de oplossingen. Jan Wijbenga van het bedrijf Feenstra is ...
Verder Lezen

Consortium wil energietransitie gebouwen versnellen

Een consortium van tien Nederlandse bedrijven en instellingen start een samenwerking die met de toepassing van ‘Internet of Energy’ de ...
Verder Lezen

Kabinet versterkt onderzoek naar energietransitie

Het kabinet maakt €18,3 miljoen vrij voor versterking van de onderzoeksfaciliteiten gericht op de energietransitie. Deze middelen worden verleend aan ...
Verder Lezen

Warmteterugwinning in badkamer in gestapelde bouw

Gepubliceerd op

Warmteterugwinning (wtw) in de badkamer bestaat al geruime tijd. In de gestapelde bouw is het realiseren van deze energiebesparende maatregel een stuk lastiger. Daarom innoveerde Hamwells deze wtw-techniek en lanceerde een generatie actieve douchewater-wtw-systemen die zich juist op dat segment richt. De systemen passen in enkellaagse woningen en appartementen. Metingen laten zien dat deze wtw-systemen tot 73% van de energie uit het afvalwater van de douche te halen.

Het systeem bestaat uit de bekende douchepijp-wtw met hoog rendement, in combinatie met een industriële sensor en membraanpomp. Deze pomp zorgt ervoor dat het gebruikte douchewater vanuit het douchesifon door de wtw-unit wordt gepompt. Omdat dit wtw-systeem op dezelfde verdieping als de douche wordt geïnstalleerd, is dit een geschikte oplossing voor de gestapelde en enkellaagse bouw.

Meerdere uitvoeringen
De Blue, zoals deze douchewater-wtw heet, is verkrijgbaar in meerdere uitvoeringen. De Blue-HE is de uitvoering met de langste wtw-pijpen en behaalt daarmee ook het hoogste rendement van 73%. Daarnaast bestaat het portfolio van actieve douchewater-wtw-systemen nog uit een drietal kleinere varianten waarvan de rendementen variëren van 52 tot 62,5%.

BENG-impact
Het rendement van de Blue-HE ontstaat door een dubbel uitgevoerde, koperen wtw-buis. De kleinere Blue-versies bestaan uit een enkele buis in verschillende lengtes (120, 160 en 210 cm), waardoor deze systemen prijstechnisch gunstiger zijn. Omdat al deze actieve douchewater-wtw-systemen een bij Bureau CRG geregistreerde gelijkwaardigheidsverklaring hebben, zullen zij in de BENG-berekening een impact hebben.

40% energiegebruik
Het energiegebruik in de badkamer bedraagt ongeveer 40% van het totale energieverbruik van een gemiddeld huishouden. Met moderne douchewater-wtw-systemen is dit energiegebruik te halveren. De traditionele douche-wtw’s zijn al vele jaren op de markt maar kenmerken zich door een lange douchepijp-wtw die de installateur een verdieping lager, onder de verdieping van de badkamer, moest plaatsen. Later ontstond een alternatief, de zogeheten douche-drain-wtw, waarbij het wtw-systeem in de vloer van de douche of douchebak is ingebouwd. Deze systemen hebben echter een beperkt rendement en zijn soms erg onderhoudsgevoelig.

Sensor
Met de Blue douchewater-wtw-systemen zijn de beperkingen van de eerder genoemde types niet meer van toepassing. De Blue vangt het warme water op in de afvoer. Hier zit een sensor die, zodra hij water detecteert, de pomp aanstuurt. De membraanpomp brengt het warme water naar de bovenkant van de wtw-buizen. In deze robuuste pomp blijven geen haar en zeepresten achter. Het warme afvoerwater stroomt via de speciaal ontwikkelde werveling (vortex) op de meest efficiënte wijze door de wtw-buizen, waarin de warmteoverdracht plaatsvindt. Als het koude tapwater bij de thermostatische mengkraan aankomt, is deze soms wel tot 28°C opgewarmd. Hamwells heeft de verschillende uitvoeringen van de Blue juist voor enkellaagse woningen en appartementen ontwikkeld. Het systeem is bovendien geschikt om in de prefab woningproductie en in sociale nieuwbouw toe te passen.

Zeer compacte WTW-unit

Excellente Lucht In Kleine Woningen En Appartementen De nieuwe Flair 200 van Brink Climate Systems is klein van formaat, maar ...
Verder Lezen

Douche-wtw versterkt (hybride) warmtepomp

Badkamers worden luxer en zijn steeds vaker een ruimte voor ontspanning, met een grotere vraag naar warm tapwater als gevolg ...
Verder Lezen

Twee jaar om oude verklaringen voor kwaliteit en gelijkwaardigheid over te zetten

De stelselwijziging voor het berekenen van de energieprestatie, die op 1 januari 2021 in werking trad, heeft ook gevolgen voor ...
Verder Lezen

Feit of fabel?

In ons praktijkblad InstallateursZaken starten we in maart met een nieuwe rubriek: Feit of fabel? In deze nieuwsbrief trappen we, ...
Verder Lezen

Energietransitie vergt meer aandacht voor groepenkasten in woningen

Gepubliceerd op

In het kader van de energietransitie vervangen we steeds meer fossiele brandstoffen door duurzame energiebronnen. In de praktijk leidt dit tot toenemende elektrificatie van de woonhuisinstallatie. Energie wordt opgewekt met zonnepanelen, de woning wordt verwarmd met een warmtepomp, er wordt elektrisch gekookt en ook elektrisch rijden (en daarmee het aan huis elektrisch laden van auto’s) is sterk in opkomst.

Om handvatten te bieden over hoe de veiligheid kan worden gewaarborgd, start Eaton daarom met een bewustwordingscampagne. Wendy van der Aa, Segment Manager Residential bij Eaton: “De toenemende elektrificatie van de woonhuisinstallatie zorgt voor een toenemende belasting van de groepenkast. Het ontwerp van de groepenkast, de documentatie en naleving van wettelijke voorschriften is een niet te onderschatten proces en niet zonder risico’s. Het is als installateur bijvoorbeeld goed om te beseffen dat een zelf samengestelde groepenkast niet voorzien is van een KEMA-KEUR, ook als alle onderdelen dat wél zijn. Om installateurs te ontzorgen, bieden we hen middels deze campagne daarom de nodige handvatten, zodat zij veilige oplossingen kunnen leveren aan hun klanten.”

Langdurige piekbelastingen
Elektrificatie vindt zijn weerslag in de groepenkast. Meer aansluitingen en de toevoeging van zonnepanelen als extra energiebron, maar vooral ook een hogere en continue belasting op specifieke eindgroepen. In traditionele woonhuisinstallaties zijn piekbelastingen vaak van korte duur (bijvoorbeeld wanneer de wasmachine het water verwarmt). Maar wanneer duurzame installaties zoals zonnepanelen worden toegepast, kan in de zomer de groepenkast langdurig en constant met de geleverde PV-stroom worden belast. Daarom dient de groepenkast geschikt te zijn voor het veilig distribueren van de extra PV-stroom die met de aansluiting van zonnepanelen aan de installatie wordt toegevoegd. Hetzelfde geldt voor situaties wanneer een warmtepomp is aangesloten en de accu van een elektrische auto wordt opgeladen. Installateurs moeten voor deze specifieke groepen dan ook rekening houden met gelijktijdigheid van 1, in plaats van een gelijktijdigheid van bijvoorbeeld 0,6. Gebeurt dit niet, dan kunnen de temperaturen in de groepenkast gevaarlijk hoog oplopen, met als gevolg ongewenst afschakelen van groepen of zelfs brand.

Ontwikkelaar van warmtepomp-systemen met PVT-panelen haalt €1,2 miljoen op

Dankzij een financiering van PDENH, DOEN Participaties, Enfuro Ventures en de Rabobank heeft Triple Solar 1.200.000 euro aan werkkapitaal opgehaald ...
Verder Lezen

De Waterrevolutie

De EPC ging ten onder aan zijn eigen succes. Op meer hadden we niet kunnen hopen als sector. Maar nu ...
Verder Lezen

De energietransitie: waterstof

De energietransitie gaat niet over één oplossing. Waterstof is één van de oplossingen. Jan Wijbenga van het bedrijf Feenstra is ...
Verder Lezen

Consortium wil energietransitie gebouwen versnellen

Een consortium van tien Nederlandse bedrijven en instellingen start een samenwerking die met de toepassing van ‘Internet of Energy’ de ...
Verder Lezen

Sanitaire oplossingen oudere bewoners

Gepubliceerd op

Techniek Nederland heeft een brochure gemaakt, die installateurs helpt om levensloopbestendige keuzes te maken bij natuurlijke renovatiemomenten, zoals bij een badkamer verbouwing. In de brochure staan sanitaire oplossingen voor oudere bewoners die langer zelfstandig thuis willen blijven wonen.

Eén van de meest voorkomende woningaanpassingen voor ouderen die langer zelfstandig thuis blijven wonen is een verbouwing van de badkamer en toilet. Logisch als je het bekijkt vanuit de verbetering van de veiligheid in huis, want valpartijen in de badkamer komen helaas veel voor en leiden tot ernstig letsel. Installateurs spelen een belangrijke rol in het veiliger en comfortabeler maken van woningen. Er zijn talloze mogelijkheden voor veilige sanitaire oplossingen. Techniek Nederland heeft deze overzichtelijk op een rij gezet in de nieuwe brochure ‘Langer Zelfstandig Thuis Wonen met het juiste, aangepaste sanitair’.

Oplossingsgerichte informatie voor een goed advies
Naast productinformatie geeft de brochure aan voor welk (gezondheids)probleem een gekozen product een oplossing kan bieden, zodat installateurs deze informatie in hun comfortadvies aan klanten kunnen verwerken. De behoeften van eventuele andere gezinsleden en/of zorgverleners zijn daarin meegenomen, evenals de technische voorschriften en de bouwkundige randvoorwaarden. Heeft een klant moeite met de financiering van de verbouwing of wil de klant verduurzaming meenemen in het project, dan biedt de brochure uitkomst met extra informatie over deze onderwerpen.
De brochure is hier te downloaden.

De Waterrevolutie

De EPC ging ten onder aan zijn eigen succes. Op meer hadden we niet kunnen hopen als sector. Maar nu ...
Verder Lezen

Een nieuwe sanitaire revolutie?

Gezondheid en sanitaire oplossingen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door de corona-epidemie is dat besef nu sterker dan ooit, merken ...
Verder Lezen

Sanitaire installaties

Door de coronalockdown staat in veel gebouwen het water in leidingen stil. Bijkomende zorgen om de legionellabacterie maakt legionellapreventie nóg ...
Verder Lezen

ACO introduceert de mooiste douchegoot: de ShowerDrain S+

Wie denkt dat een douchegoot een onbelangrijk onderdeel van de badkamer is, heeft het goed mis! De vormgeving van de ...
Verder Lezen

Aardgasvrij douchen

Gepubliceerd op

Een consortium met TNO, Hametech en Beter Bad ontwikkelde een douche die het mogelijk maakt om aardgasvrij te douchen. Door een warmtewisselaar te combineren met een elektrische boiler, kan continu warm gedoucht worden zonder gebruik te maken van een cv-ketel of een warmtepomp. Het douchewater wordt met een pomp omhoog gepompt langs een warmtewisselaar, waardoor meteen warm water beschikbaar is.

Voor 2050 moeten bijna 7 miljoen woningen en 1 miljoen andere gebouwen aardgasvrij zijn. In moderne, goed geïsoleerde woningen is warm tapwater de grootste energiegebruiker.

Energie-efficiënte douchecabine
Ruimteverwarming wordt door betere isolatie, luchtdicht bouwen en warmteterugwinning al sterk teruggebracht. Maar het was nog lastig om warm tapwatergebruik terug te brengen zonder het verlies van comfort. Om de energiebesparing bij het douchen te realiseren en toch het comfort te behouden ontwikkelde TNO samen met Beter Bad en Hametech een multifunctionele energie-efficiënte douchecabine, de MEED.

Van ontwerp naar praktijk
Door een warmtewisselaar te combineren met een elektrische boiler, kan continu warm gedoucht worden zonder gebruik te maken van een cv-ketel of een warmtepomp. Het douchewater wordt met een pomp omhoog gepompt, langs een warmtewisselaar, waardoor je meteen warm water hebt.
Binnen het consortium wordt gewerkt aan het optimaal ontwerp en de constructie van de douchecabine. De individuele componenten worden gemodelleerd door TNO en worden daarna getest in het MEC laboratorium van TNO. Zowel de individuele werking als de integrale werking van de componenten spelen daarbij een cruciale rol. Samen met Beter Bad en Hametech is het eindproduct ontwikkeld en wordt de douche geproduceerd.

Demonstratiedouchecabines
Het consortium heeft de ambitieuze doelstelling om 70% van de douchewarmte terug te winnen. Dit wordt door de betrokken partijen mogelijk gemaakt door de integratie van verschillende technologieën. Een aantal demonstratiedouchecabines worden aansluitend gemaakt en beproefd. Deze prefab douchecabines zijn geïnstalleerd in particuliere woningen, bij woningbouwverenigingen en in een hotel.

Warmte hergebruiken
Het systeem vereist een elektra-aansluiting, koudwaterleiding en een afvoer. Het warme water dat bij de start van een douchebeurt wegstroomt, verwarmt het nieuwe koude water uit het leidingnet met hele hoge efficiëntie. Hierdoor kan het koude tapwater met beperkt elektrisch vermogen worden verwarmd tot een comfortabele douchetemperatuur.
Voordelen van deze douche zijn onder meer dat warm water direct uit de boiler komt, waardoor geen verlies van warmte verloren gaat. De douche is daarnaast gemakkelijk te installeren, zonder dat grote ingrepen nodig zijn.

Dit project is door TKI Urban Energy gesteund met financiering vanuit de Topsector Energie en RVO.nl.

Plug and play warmtepomp doorstaat strenge winterperiode

“De strenge vorstperiode deze winter was voor ons een geschenk uit de hemel; en niet alleen vanwege de ijspret buiten”, ...
Verder Lezen

Brede coalitie: vóór 2030 minstens 1 miljoen hybride warmtepompen

Vanaf 2024 moeten ieder jaar minimaal 100.000 hybride warmtepompen worden geplaatst in woningen en gebouwen. Een brede coalitie van maatschappelijke ...
Verder Lezen

Voor het eerst een jaren 70 woonwijk op waterstof

In het Groningse Wagenborgen wordt een jaren 70 woonwijk aangesloten op een waterstofnetwerk. Van de 40 aangeschreven bewoners heeft bijna ...
Verder Lezen

Duurzame woningen onderdeel van grootschalige aanpak woningtekort

In tien jaar tijd wil een coalitie van 34 organisaties een miljoen huizen bouwen. Ook is het de bedoeling om ...
Verder Lezen

NVKL ondertekent intentieverklaring ‘Koeling van Gebouwen’

Gepubliceerd op

De standaarden voor het ontwerp van gebouwen moeten rekening gaan houden met warmere zomers en de groeiende behoefte aan koeling. Om dit vast te leggen heeft NVKL, de vereniging van koeltechnische bedrijven, op 22 april samen met 11 partijen vanuit de overheid, het bedrijfsleven, kennisinstellingen, ISSO en NEN de Overleg Standaarden Klimaatadaptatie (OSKA)-intentieverklaring ‘Koeling van Gebouwen’ ondertekend. De partijen doen zo een stap om Nederland gezamenlijk klimaatadaptief te maken.

Voorzitter Mart Peeman ondertekende namens de NVKL de verklaring tijdens het online verbindingsfestival ‘De gezonde stad’. Volgens hem is het cruciaal dat NVKL zich achter de doelstellingen van OSKA schaart om rekening te houden met de effecten van klimaatverandering: “Wij vinden het belangrijk dat er veilige, efficiënte en duurzame installaties ontworpen en gebouwd worden die toekomstbestendig zijn. Standaarden ondersteunen deze doelstelling en borgen kwaliteit en kennis. Samen met andere stakeholders wil de NVKL zich inzetten om de bewustwording van de OSKA-doelstellingen uit te dragen. Het toenemende belang van hybride toepassingen van koeling en verwarmingsoplossingen in de gebouwde omgeving zijn van enorme betekenis, ook voor de NVKL die als pijler in haar beleid een aanjager van verduurzaming wil zijn.”

Focus op koeling
De NTA 8800 voor Energieprestatie vormt een belangrijk onderdeel van de intentieverklaring. Nu nieuwe gebouwen meer en betere isolatie krijgen, wordt de focus op koeling steeds belangrijker. Gebouwen moeten dan ook aangepast worden aan de toenemende hitte, waardoor mensen er prettig en gezond kunnen leven. Met de ondertekening van de verklaring zal voor de miljoen woningen die Nederland wil ontwerpen en bouwen hiermee rekening gehouden worden. Hierbij kan gedacht worden aan bouw-ontwerpen die zorgen voor het verkoelen van de omgeving, het buiten houden van warmte (zoals zonwering), het afvoeren van warmte (zoals nachtventilatie) en milieuvriendelijke koeling.

Plug and play warmtepomp doorstaat strenge winterperiode

Gepubliceerd op

“De strenge vorstperiode deze winter was voor ons een geschenk uit de hemel; en niet alleen vanwege de ijspret buiten”, zegt Jacco Langebeeke. Hij is de ondernemer achter Vloerverwarming Nederland, die zich de laatste jaren steeds breder met verduurzaming van woningen bezighoudt. “Wij hebben zelf een warmtepomp ontwikkeld en laten die maken in Slovenië. Deze werkt zonder buitenunit maar met toevoer en afvoer van lucht door gaten in het dak. Je tilt hem zo de trap op en binnen een halve dag doet hij het. Toen het een aantal dagen erg koud werd konden we zien dat het binnen lekker warm bleef, terwijl het huis pragmatisch geïsoleerd is, dus niet helemaal ingepakt met buitenisolatie. Ik heb de huurders in Deurne ook gebeld; ze zijn heel tevreden.”

De innovatie maakte onderdeel uit van een totaalconcept voor rijwoningen, waaraan ook Artention en Green Men bijdroegen. De pilot werd gesteund via een DEI+ subsidie, een subsidieregeling van TKI Urban Energy regeling met budget van het ministerie van BZK, die door RVO.nl wordt uitgevoerd. In de regeling is ook dit jaar negen miljoen beschikbaar voor pilots en demonstraties op het gebied van aardgasvrije woningen, gebouwen en wijken. De subsidie kan oplopen tot 45% van de kosten.

Opschalen
“We bedienen nu ook particulieren”, zegt Langebeeke. “We zijn nu een woning van gasgestookte stadswarmte af aan het halen in Utrecht. Ik wil gecontroleerd maar snel opschalen. Dat kan door weinig marge te maken per woning en onze aanpak te standaardiseren. Met grote aantallen bouw je dan toch een gezonde onderneming. We blijven nu door de bank genomen binnen de energierekening voor een woning die energieneutraal is en aardgasvrij, achterstallig onderhoud en maatwerk daargelaten.”

Brede coalitie: vóór 2030 minstens 1 miljoen hybride warmtepompen

Vanaf 2024 moeten ieder jaar minimaal 100.000 hybride warmtepompen worden geplaatst in woningen en gebouwen. Een brede coalitie van maatschappelijke ...
Verder Lezen

E-Learning: met de juiste kennis aan de slag bij je klant

Als installateur wil je klanten zo goed mogelijk adviseren. Om dat waar te maken, moet je wel goed op de ...
Verder Lezen

Ontwikkelaar van warmtepomp-systemen met PVT-panelen haalt €1,2 miljoen op

Dankzij een financiering van PDENH, DOEN Participaties, Enfuro Ventures en de Rabobank heeft Triple Solar 1.200.000 euro aan werkkapitaal opgehaald ...
Verder Lezen

Natuurlijke koudemiddelen: waar blijft die massale overstap?

Hoewel het proces met horten en stoten op gang moest komen, zit de vaart er nu wel in. Nederland is ...
Verder Lezen

Mede-eigenaar installatiebedrijf: “Ik onderschatte Corona”

Gepubliceerd op

Het had weinig gescheeld of Wilfred de Regt was er niet meer geweest. De mede-eigenaar van Rekon Installatietechniek keek drie dagen lang de dood in de ogen toen hij in maart Corona opliep. Met vallen en opstaan werkt hij nu aan zijn herstel. En hij heeft een nieuwe missie: “Ik wil iedereen in de installatiebranche waarschuwen om de risico’s van corona niet te onderschatten. Het kan ons allemaal treffen. En je weet niet van tevoren hoe dat gaat uitpakken.”

Op 11 maart merkte hij de eerste klachten. De Regt was onderweg naar Valkenburg voor een project toen hij last kreeg van griepverschijnselen. “Je weet wel, hoesten, een geïrriteerde neus, hoofdpijn…” In eerste instantie dacht hij dat zijn hooikoorts weer eens opspeelde, maar al snel bleek het Corona te zijn. Drie dagen lang keek ik de dood in de ogen. Ik was compleet uitgeput, zat op de bodem. Mijn vrouw raakte in paniek en huilde, omdat ze dacht dat ze me zou kwijtraken. Ik verloor 8 kilo en vroeg me af hoe lang ik nog had. Gelukkig kwam toen de omslag.”

Meer slachtoffers
Niet alleen De Regt werd getroffen door corona, ook zijn vrouw, compagnon en medewerkers vielen eraan ten prooi. “Ik heb tegen iedereen gezegd dat ze eerst moeten herstellen en per dag moeten kijken wat ze wel of niet aankunnen. Ze moeten ook verplicht dezelfde behandelmethode volgen, ik betaal de kosten, want je gezondheid is het allerbelangrijkste wat er is.”

Omzet teruggelopen
De malaise heeft er economisch diep ingehakt. Het bedrijf met 7 medewerkers heeft zijn omzet met 80% zien teruglopen. Alle klanten zijn gebeld, gelukkig was er veel begrip, waar nodig heeft De Regt werk overgedragen aan collega’s.

Advies
Als hij zijn ‘oude ik’ van enkele maanden geleden advies zou geven met de kennis van nu, had hij hem gewaarschuwd om voorzichtiger te zijn. “Je komt voortdurend in panden waar vakmensen zonder mondkapjes rondlopen, buiten op een kluitje een bakkie doen of peukje roken. Dat kan niet. Ik zou nu bij iedere particulier en op elk project vragen om goede ventilatie, niet 1,5 maar 3 meter afstand houden, altijd mijn mondkapje dragen en vermijden dat ik dezelfde werktekeningen of andere voorwerpen aanraak als opdrachtgevers of collega’s.”

Iedereen
“Ook ik onderschatte Corona”, vertelt de 51-jarige. “En ook ik hikte tegen al die regels aan. Iedereen voelt zich opgesloten, ik herken dat. Je wilt vrij zijn. Maar dit gevaar kan je simpelweg niet onderschatten. In onze regio Beverwijk, Castricum, Uitgeest zie je nu veel 20-40-jarigen met Corona. Ik heb frequent contact met lotgenoten en merk ook daar dat iedereen van 18 tot 75 jaar getroffen kan worden door het virus. En dan maakt het geen zak uit of je fit bent of niet. Ik denk bijvoorbeeld even aan mijn buurman die zware klachten kreeg, terwijl hij heel gezond leeft en vaak sport.”

Duur herstel
En een ‘rondje besmettingen’ kan snel gaan. “Zo had ik kortgeleden nog een collega-installateur aan de lijn, waarvan maar liefst 40 medewerkers in no time Corona hadden opgelopen.” Ben je eenmaal ziek, dan valt er geen pijl op te trekken hoelang het herstel duurt, vertelt De Regt. “Sommigen die ik spreek zijn na een paar weken weer helemaal boven Jan, anderen hebben een jaar na dato nog iedere maand een zware terugval. De één blijft keelklachten houden, de ander heeft vaak hoofdpijn of worstelt nog steeds met zijn ademhaling.”

Levenslessen
Hoewel Covid-19 een uitputtingsslag is geweest voor De Regt, heeft hij dwars door alle ellende heen ook waardevolle levenslessen geleerd, zegt hij terugkijkend. “Werk is niet alles. Denk aan je eigen gezondheid en geliefden. Bovendien putten die 80 uur per week je ook uit, waardoor je immuunsysteem verzwakt. Daarnaast probeer ik nu beter te luisteren naar anderen en begrip te tonen, ook al denken ze heel anders.”

 

 

 

UV-licht in airco’s maakt COVID-19 onschadelijk

De UVC Generator in Haier airco’s is voor 99,998% effectief in het onschadelijk maken  van COVID-19. Zo blijkt uit tests ...
Verder Lezen

Een CO2-meter voor elke thuiswerker

De Vlaamse ventilatiespecialist Renson heeft al haar medewerkers een eigen CO2-meter gegeven. Zo kunnen zij thuis de luchtkwaliteit meten en ...
Verder Lezen

Luchtreiniger voor elimineren virussen en bacteriën

Het Brabants bedrijf Euromate brengt een luchtreiniger op de markt die virussen en andere vervuiling filtert uit grotere ruimtes, zoals ...
Verder Lezen

Kennis over luchtfilters voor comfortinstallaties herzien

ISSO-publicatie 27 ‘Luchtfilters voor comfortinstallaties’ is recent herzien. De publicatie is een informatiebron voor professionals die luchtfilters in ventilatiesystemen en ...
Verder Lezen

Brede coalitie: vóór 2030 minstens 1 miljoen hybride warmtepompen

Gepubliceerd op

Vanaf 2024 moeten ieder jaar minimaal 100.000 hybride warmtepompen worden geplaatst in woningen en gebouwen. Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties wil dat een nieuw kabinet daarvoor 600 miljoen euro vrijmaakt. Techniek Nederland, Natuur & Milieu en Netbeheer Nederland vinden dat een grootschalige inzet van hybride warmtepompen nodig is. Volgens de ‘Coalitie HR-Hybride’ moeten er vóór 2030 1 miljoen tot 2 miljoen hybride warmtepompen zijn geïnstalleerd. Dit zou een besparing opleveren van 1,3 tot 2,6 megaton CO2. Zo’n besparing is een substantiële bijdrage aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord en de aangescherpte CO2-eisen van 55% van de Europese Unie.

Het aardgasvrij maken van woningen en woonwijken wil nog niet vlotten. Het tempo ligt ver beneden de afspraken uit het Klimaatakkoord en de ambities van het huidige kabinet. Daarom is volgens de Coalitie HR-Hybride grootschalige toepassing van hybride warmtepompen nodig. Voorzitter Doekle Terpstra van Techniek Nederland: “Woonwijken aardgasvrij maken, daar gaan we mee door. Maar als we op koers willen blijven voor het Klimaatakkoord en de Parijs-doelstellingen zijn hybride warmtepompen een onmisbare tussenstap.”

Tot 70% besparing op aardgas
Jaarlijks worden ruim 400.000 cv-ketels op aardgas vervangen. De coalitie wil dat installateurs waar mogelijk een nieuwe hr-ketel combineren met een hybride warmtepomp. Een hybride warmtepomp is relatief eenvoudig te plaatsen en levert de bewoner direct een besparing op tot 70% op het aardgasverbruik voor verwarming. Directeur Marjolein Demmers van Natuur & Milieu: “Hybride warmtepompen zijn beter voor het klimaat dan de traditionele cv-ketel. Daarom is het belangrijk deze verwarmingstechniek te stimuleren.”

Geen belemmering voor wijkaanpak
Plannen voor aardgasvrije woonwijken en de plaatsing van hybride warmtepompen hoeven elkaar niet in de weg te zitten. De Coalitie HR-Hybride richt zich op woonwijken die voorlopig niet aardgasvrij worden en op wijken waar gemeenten kiezen voor hybride als duurzame warmtevoorziening voor de komende jaren. Directeur Dick Weiffenbach van Netbeheer Nederland: “In een later stadium kunnen deze woningen alsnog aardgasvrij worden gemaakt. Maar laten we tot die tijd de CO2-uitstoot zoveel mogelijk beperken. Dan profiteert de huizenbezitter of huurder bovendien direct van een lagere energierekening.”

Stimuleringsprogramma
De Coalitie HR-Hybride wil de toepassing van hybride warmtepompen samen met de overheid gaan stimuleren. Dit moet onder meer gebeuren met een groot aantal voorbeeldprojecten, productinnovatie en monitoring van de prestaties van hybride systemen. Daarnaast is het opleiden van extra vakbekwame warmtepompmonteurs een belangrijk onderdeel van de plannen.

Extra subsidie voor woningbezitters
De Coalitie HR-Hybride vindt dat een nieuw kabinet tot 2026 jaarlijks 120 miljoen euro extra vrij moet maken. Dat geld maakt subsidie voor woningbezitters mogelijk. De Coalitie verwacht dat vanaf 2026 geen subsidie meer nodig zal zijn. Door innovatie en lagere product- en plaatsingskosten zal de hybride warmtepomp woonlastenneutraal worden. De Coalitie HR-Hybride wil samen met de overheid een voorlichtingscampagne opzetten om de voordelen van hybride warmtepompen onder de aandacht te brengen. De campagne zal zich richten op woningbezitters, maar ook op professionele opdrachtgevers, zoals woningcorporaties.

Exportkansen
Een stimulans voor hybride warmtepompen biedt ook kansen voor de export van Nederlandse producten en kennis. Duitsland is één van de Europese landen die de komende tijd juist overschakelen op aardgas voor het verwarmen van woningen. Nederlandse bedrijven kunnen in die landen helpen om de CO2-uitstoot verder te verlagen met warmtepomptechnologie.

Ook Nefit Bosch komt nu met airco’s op de markt

Nefit Bosch breidt met ingang van april zijn productportfolio uit met airconditioning. Door de veranderingen in het klimaat en het ...
Verder Lezen

Remeha komt nu ook met een airco-lijn

Remeha introduceert nu ook een airco-lijn. De Diva is gericht op particulieren en bestaat uit een assortiment voor koelen en ...
Verder Lezen

Airco met nanoe™ X remt coronavirus ook in grote ruimten af

Het remmende effect op het nieuwe coronavirus door een airconditioning met nanoe™ X is gecertificeerd, meldt Panasonic. Onderzoeksorganisatie Texcell bevestigt ...
Verder Lezen

Technologie in airco’s en luchtreiniger inactiveert Covid-19

Een technologie uit 2004 kan 99.9% van het Covid-19 virus inactiveren, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Daikin bevestigt de werking ...
Verder Lezen

Een CO2-meter voor elke thuiswerker

Gepubliceerd op

De Vlaamse ventilatiespecialist Renson heeft al haar medewerkers een eigen CO2-meter gegeven. Zo kunnen zij thuis de luchtkwaliteit meten en tijdig ingrijpen als die te wensen over laat. “Met ruim 420 collega’s die momenteel verplicht op thuiswerk aangewezen zijn, weten we natuurlijk niet hoe het daar met de binnenluchtkwaliteit gesteld is”, legt CEO Paul Renson uit. “Als werkgever zijn wij verplicht om de binnenluchtkwaliteit op de werkvloer te monitoren en in te grijpen waar het CO2-gehalte systematisch boven de 900 ppm (parts per million) stijgt.

Paul Renson: “Wij kunnen op kantoor wel een goede binnenluchtkwaliteit garanderen, maar hoe het op dat vlak in ieders ‘home office’ gesteld is, daar hebben we het raden naar. Daarom krijgt elke Renson-medewerker een CO2-meter.”

Mooi initiatief
Vlaams minister van Wonen Matthias Diependaele, die bij de uitreiking van de eerste meter aanwezig was, over het initiatief: "Wanneer we de lucht in onze ‘home office’ goed verversen, wordt de kans op besmetting met het coronavirus via de binnenlucht kleiner. Thuis kunnen we onze ruimten verluchten door even het raam open te zetten. Dankzij een CO2-meter kunnen we meten wanneer we dit moeten doen. Ik vind het dan ook een mooi initiatief van Renson om de luchtkwaliteit bij het eigen personeel thuis op deze manier te meten. Dat kan ik als minister van Wonen alleen maar toejuichen."

Ook voor wie niet thuis werkt
Voor Paul Renson gaat het echter verder dan enkel thuiswerk: “Waar onze medewerkers ook aan het werk zijn, we willen dat ze overal de best mogelijke binnenlucht kunnen ademen: of dat nu op kantoor is, in onze productiesites, vergaderzalen, showroom of thuis. Want voor wie niet kan telewerken, is het net zo belangrijk voor het hele gezin om thuis op z’n minst te weten hoe het met de binnenluchtkwaliteit gesteld is. Als ventilatiespecialist nemen we op dat vlak dus onze verantwoordelijkheid. Door dit ook in hun eigen woning te ervaren, zullen veel collega’s volgens mij nog beter de impact van gezonde binnenlucht kunnen inschatten en onze boodschap nog overtuigender mee kunnen uitdragen.”

CO2-meter als extra zintuig voor gezonde binnenlucht
Ventileren kan het risico op verspreiding van besmette virusdeeltjes (of aerosolen) binnenshuis tot een minimum helpen beperken. Renson: “Maar dat onvoldoende verse lucht in huis kan zorgen voor hoofdpijn, sufheid, concentratieverlies en op termijn zelfs tot luchtweginfecties en astma, maakt dat het thema ook straks in het post-corona tijdperk relevant blijft. Nu velen 8 uur per dag aan hun eigen thuisbureau gekluisterd zijn, is het dus meer dan ooit zaak om werknemers ook daar fit, alert en gezond te houden. En hoe kan je dat als werkgever beter dan hen op z’n minst te voorzien van een hulpmiddel dat hen waarschuwt wanneer het de hoogste tijd is om te verluchten of (extra) te ventileren?”, aldus Paul Renson.

Ventileren met één extractiepunt voor multifunctionele open ruimtes

Slaap- en badkamer worden steeds vaker in één multifunctionele open ruimte gecombineerd. Via het centrale Renson vraaggestuurde C+ ventilatiesysteem kan ...
Verder Lezen

Ventileren, koelen en verwarmen van scholen

Ned Air introduceert de EduComfort 1000, een nieuwe decentrale schoolventilatie-unit met warmteterugwinning die bovendien kan koelen én verwarmen. Met de ...
Verder Lezen

Gezond binnenmilieu

Vanwege de huidige corona-crisis ligt de focus bij scholen veelal op CO2 gestuurde regelingen. Ook de overheid stelt dit als ...
Verder Lezen

Scholen zorgen voor run op CO2-meters

Sinds het einde van de zomervakantie stijgt de vraag naar CO2-meters flink, melden verschillende leveranciers. Vooral scholen schaffen het apparaatje ...
Verder Lezen

Norm voor referentieklimaat in gebouwen herzien

Gepubliceerd op

Om de energieprestatie zo betrouwbaar mogelijk te berekenen en niet af te laten hangen van een koude winter, wordt er gerekend met een referentieklimaat. De norm NEN 5060 bevat representatieve referentieklimaatgegevens voor de bepaling van de energieprestatie van gebouwen en voor de dimensionering van verwarmings-, koel- en luchtbehandelingsinstallaties voor gebouwen.

NEN 5060 ‘Hygrothermische eigenschappen van gebouwen – Referentieklimaatgegevens’ bevat voor elk uur van een fictief referentiejaar de gegevens voor temperatuur, wind, regen en zonnestraling. Deze norm is nu verbeterd. Vooral het hoofdstuk over zonnestraling is verhelderd.

De klimaatgegevens uit NEN 5060 worden in NTA 8800 ‘Energieprestatie van gebouwen – Bepalingsmethode’ gebruikt. De herziening heeft geen invloed op de uitkomst van de berekeningen via NTA 8800.

Tijdzone en oriëntatie
In de versie uit 2018 was niet duidelijk genoeg welke tijdzone gebruikt werd bij de klimaatgegevens. Dat is namelijk de UTC, waardoor gebruik in Nederland één uur (wintertijd) of twee uur (zomertijd) verschil kon opleveren. Ook kon verwarring ontstaan over de plus en mintekens bij oost of west. Dat is nu overal aangegeven.

Zonnestraling
De bijlage voor ’Procedure voor de omrekening van gegeven zonnestralingsgegevens naar verticale en hellende vlakken’ is vervangen door een verwijzing naar NEN-EN-ISO 52010 ‘Energieprestatie van gebouwen - Buitenklimaat - Deel 1: Conversie van klimaatgegevens voor energieberekeningen’. Alleen de typisch Nederlandse gegevens zoals de invulling voor lage zonnestanden zijn in NEN 5060 blijven staan.

NEN-norm

Met de verduurzaming van onze energievoorziening lijkt het erop dat we ook afscheid gaan nemen van de traditionele meterkast of ...
Verder Lezen

NEN test norm voor installaties leidingwater in digitale vorm

NEN wil haar normen in een digitale vorm aanleveren, zodat de gebruiker deze makkelijker kan toepassen. Als experiment wordt de ...
Verder Lezen

Digitale versie kwaliteitshandboek luchtkanalen is geactualiseerd

Het kwaliteitshandboek voor de luchtkanalenbranche is geactualiseerd. Dit Luka Kwaliteitshandboek is sinds 2018 in digitale versie verkrijgbaar. De belangrijkste wijzigingen ...
Verder Lezen

Norm aansluitleidingen voor gas gepubliceerd

De nationale normenserie NEN 7244 ‘Gasvoorzieningsystemen - Leidingen voor maximale bedrijfsdruk tot en met 16 bar’ is op basis van ...
Verder Lezen

Natuurlijke koudemiddelen: waar blijft die massale overstap?

Gepubliceerd op

Hoewel het proces met horten en stoten op gang moest komen, zit de vaart er nu wel in. Nederland is grootscheeps aan het verduurzamen. Logischerwijze verwacht je dan ook een massale overstap op natuurlijke koudemiddelen in de warmtepompbranche. Maar dat gebeurt vooralsnog niet. Waarom?

Miranda Groot Zwaaftink is sinds voorjaar 2018 Projectmanager Techniek, Veiligheid & Milieu bij de NVKL. NVKL is de brancheorganisatie van leveranciers en erkende installateurs in klimaatbeheersing en koudetechniek. Daarvoor werkte ze onder andere jarenlang bij het Rijksvastgoedbedrijf. Een professional met een schat aan kennis dus over de gebouwde omgeving.

Allereerst: welke koudemiddelen zijn nu erg populair bij bodemgebonden warmtepompen?
“Dat zijn eigenlijk voornamelijk synthetische varianten, zoals R410A, R134A en R407C. Die keuze wordt door de fabrikanten bepaald. Ook propaan, butaan en CO2 wordt toegepast, maar nog niet in grote getallen.

Hoe zit dat met de luchtgebonden systemen?
“R410A is nog erg populair, maar R32 is in opkomst. Dat laatste koudemiddel heeft een lagere GWP-waarde dan R410A. In geval van lekkage is er dus minder bijdrage aan het broeikaseffect. Maar met een GWP-waarde van 675 is dit nog steeds veel groter dan bij natuurlijke koudemiddelen. Daarom vinden natuurlijke koudemiddelen steeds beter hun weg in de sector. Bijvoorbeeld CO2 voor hoge temperatuurverwarming, maar met name propaan wint aan populariteit, vooral als koudemiddel in monoblock-systemen.”

Welke synthetische koudemiddelen hebben nu of krijgen binnen afzienbare termijn te maken met uitfasering?
“Vanaf 2020 is het verboden om in nieuwe installaties synthetische koudemiddelen te gebruiken met een hogere GWP-waarde dan 2500. Vanaf 2025 komt daar nog bij dat airco- en warmtepompsystemen met een koudemiddelhoeveelheid tot 3 kilo alleen nog maar synthetische koudemiddelen mogen bevatten met een GWP-waarde die lager is dan 750.”
Hoe ziet het totaalplaatje er nu uit: wat is het marktaandeel van natuurlijke koudemiddelen in de warmtepompbranche?
“Als we kijken naar warmtepompen voor de woningbouw en kleine utiliteit, dan ligt het nog onder de 10%.”

En als we ons richten op de toekomst: welke synthetische koudemiddelen hebben een flink marktpotentieel?
“Naast R32, is de volgende generatie synthetische koudemiddelen de HFO’s.  Deze hebben een GWP-waarde onder 150. De bekendste op dit moment is R-1234ze, deze wordt gebruikt in grotere systemen.  Als alternatieven voor R410A worden, R452B en R466A genoemd. Deze koudemiddelen worden anno 2021 nog niet in de kleinere warmtepompen toegepast. In dit segment wordt gekoerst op natuurlijke koudemiddelen, met name propaan.

En hoe zit het met natuurlijke koudemiddelen?
“Propaan heeft uitstekende eigenschappen voor zowel laag als hoog-temperatuur

ruimteverwarming en warmtapwaterproductie en wint aan populariteit bij de kleinere systemen. Daarnaast is CO2 erg geschikt voor de productie van warmtapwater. Ammoniak, wordt veelal in industriële warmtepompen toegepast.

Zal de hoeveelheid koudemiddel in warmtepompsystemen sowieso minder worden de komende jaren?
“Ik denk van wel. Fabrikanten zijn voortdurend bezig om systemen te ontwikkelen die dezelfde prestaties leveren bij een kleinere koudemiddelinhoud. Dan ligt het wel in de lijn der verwachting. Daarbij speelt ook mee dat er voor warmtepompen die brandbare koudemiddelen gebruiken boven de 150 gram strengere voorwaarden gelden op het gebied van veiligheid. Dus als fabrikant blijf je liever onder die grens zitten. De verwachting is wel dat deze grens opschuift naar 500 gr.

Hoe kan het dat de branche nog niet massaal is overgestapt op natuurlijke koudemiddelen?
“De grote Aziatische spelers volgen de wereldmarkt. Op mondiaal niveau is er nog geen trend richting natuurlijke koudemiddelen ingezet. Bij ons ligt dat anders, maar fabrikanten gaan geen aparte systemen produceren voor de kleine Nederlandse markt.”

Tot slot: warmtepompen winnen aan populariteit, merk je al bij de installateurs dat ze zich aan het bijscholen zijn op het gebied van koudemiddelen?
“Als je het hebt over synthetische koudemiddelen wel, er is een wettelijke verplichting voor een F-gassen certificaat. Vrijwel alle koudemiddelen met een lage GWP-waarde zijn (mild) brandbaar, CO2 werkt onder hoge druk en ammoniak is giftig. Het is van groot belang dat ondernemingen en monteurs over voldoende kennis en competenties beschikken om veilig te kunnen werken met deze alternatieven. Bij natuurlijke koudemiddelen is er pas een certificatieplicht bij een vulhoeveelheid van 5 kg koolwaterstoffen. Wij zouden graag een borging zien van de vakbekwaamheid van personen en kwaliteit van bedrijven en lobbyen daar ook voor op Europees niveau bij de herziening van de F-gassenverordening.”

Dit is een artikel uit de print-editie van het vakblad IZ. De digitale edities van IZ zijn gratis te raadplegen via www.installateurszaken.nl. Liever een print-editie op uw deurmat? Maak dan gebruik van onze tijdelijke actie en meld u nu aan voor een gratis abonnement op IZ via www.installateurszaken.n

Techniek Nederland pleit voor meer vrouwen in techniek op Girls day

Gepubliceerd op

De carrièrekansen voor meisjes en vrouwen in de techniek zijn groter dan ooit. Toch is op dit moment nog maar 3% van de technische vakmensen in Nederland een vrouw. Techniek Nederland vestigt daarom vandaag, op Girls’ Day, de aandacht op de mogelijkheden voor vrouwen in de technieksector. Doekle Terpstra, voorzitter van de techniekkoepel: ‘Meisjes die de komende jaren een opleiding kiezen, hebben de sleutel in handen. Ze zijn van cruciaal belang voor de toekomst van de techniek en voor de toekomst van ons land. Kunnen we het aandeel vrouwen in de techniek optrekken naar 20%, dan hebben we het tekort aan vakmensen opgelost.’

 Steeds meer meisjes kiezen een technische mbo-opleiding
De opmars van de meisjes lijkt in het beroepsonderwijs al te zijn ingezet. Tussen 2013 en 2020 is het aantal meisjes dat begon aan de mbo-opleiding installatietechniek bijna drie keer zo groot geworden. In het schooljaar 2013/2014 gingen 373 meisjes van start, in het schooljaar 2020/2021 zijn dat er al 936. Doekle Terpstra vindt dat hoopgevend: ‘In het onderwijs gebeurt het. We moeten jongens én meisjes duidelijk maken dat van alle sectoren de installatiebranche waarschijnlijk het beste loopbaanperspectief biedt. Het vak wordt breder, innovatiever en digitaler. Zwaar materiaal maakt steeds meer plaats voor slimme techniek. En ondertussen neemt de maatschappelijke betekenis snel toe. De energietransitie is onuitvoerbaar zonder techniek, voor innovaties in de gezondheidszorg geldt hetzelfde. Voor meisjes zijn er kansen als installatiemonteur, maar óók als adviseur, ontwerper en data-analist.’

Geen dag spijt van de keuze voor techniek
Willow Koomen (18) is sinds kort werkzaam in de techniek. ‘Ik twijfelde tussen techniek en zorg. Ik volgde een opleiding apothekersassistent maar een hele werkdag stilzitten bleek niets voor mij. Ik wilde iets actievers doen.’ Willow koos voor een opleiding installatietechnicus en heeft er geen dag spijt van gehad. ‘Het werk is elke dag anders. Je werkt samen in een leuk team én je ziet dagelijks het resultaat van je werk. Ik zou niet anders meer willen dan dit.’ Met de lessen die ze vandaag geeft hoopt ze ook andere meisjes enthousiast te maken voor de techniek.

Enorme mogelijkheden
Romy Vlierman (19) is trainee werkvoorbereider bij Heijmans. Ze volgt een opleiding aan de Hogeschool van Amsterdam waar leren en werken hand in hand gaan; een dag per week naar school en vier dagen (betaald) werken in de praktijk. Romy is enthousiast over het werk én over haar carrièreperspectief. ‘Het werk is dynamisch, geen dag is hetzelfde. Er zijn enorme mogelijkheden. Over een jaar of vijf hoop ik in de technieksector te werken als projectleider of projectmanager. Met een technische opleiding kun je alle kanten op, ik raad het echt iedereen aan.’

‘Barrières voor vrouwen wegnemen’
Binnen de technieksector zelf groeit het aantal vrouwen nog te langzaam. In 2015 waren er zo’n 12.000 vrouwen werkzaam in de techniekbranche, nu zijn dat er 14.500. De meeste vrouwen hebben een administratieve of financiële functie of werken in communicatie of hr. Relatief weinig vrouwen plaatsen en onderhouden technische systemen, maar ook in die beroepen neemt het aantal vrouwen toe. Doekle Terpstra wil dat met name in de ‘echte’ technische beroepen meer vrouwen aan het werk gaan. ‘We moeten de zichtbare en onzichtbare barrières wegnemen. Voor meisjes die belangstelling hebben voor een technische opleiding én voor vrouwen die binnen een technisch bedrijf aan de slag willen.’

Girls’ Day
Girls’ Day is bedoeld om meisjes tussen de 10 en 15 jaar enthousiast te maken voor technische opleidingen en beroepen. De dag is een initiatief van VHTO, het expertisecentrum genderdiversiteit in bèta, techniek en IT. In verband met de coronamaatregelen vinden dit jaar alle evenementen in het kader van Girls’ Day online plaats.

“Er zijn méér technici nodig op alle opleidingsniveaus”

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen wijst Techniek Nederland voorzitter Doekle Terpstra de politiek op het belang van het ...
Verder Lezen

Nederlander ziet zichzelf niet snel in de techniek werken

Hoewel Nederlanders de kansen kennen van het technische vakgebied, laten ze werken in de technische branche liever aan een ander ...
Verder Lezen

Digitaal kennismaken met de toekomst van de branche

“Ik ben Sarah, ik ben zwanger en ik zet dus een kind op de wereld die in 2040 net volwassen ...
Verder Lezen

“Loodgieter is een ouderwetse benaming voor een modern vak”

Het is vandaag Wereld Loodgieters Dag en dat is voor Techniek Nederland aanleiding om de loopbaankansen voor technici te benadrukken ...
Verder Lezen

Ook dynamisch inregelen nu opgenomen in ISSO-publicatie 65

Gepubliceerd op

De kennis in ISSO-publicatie 65 ‘Inregelen van ontwerpvolumestromen in klimaatinstallaties’ is herzien. De inregelmethoden die de publicatie beschrijft, zijn een uitwerking van de in NEN-EN 14336 genoemde methoden. Aan de publicatie heeft ISSO kennis toegevoegd over het dynamisch inregelen van de ontwerpvolumestromen.

Deze ISSO-publicatie geeft methoden voor het inregelen van de ontwerpvolumestromen in klimaatinstallaties voor verwarmen en/of koelen. Het gaat daarbij specifiek om klimaatinstallaties van utiliteitsgebouwen en woongebouwen met een collectieve klimaatinstallatie. Inregelen is noodzakelijk om een klimaatinstallatie in vollast en deellastsituaties te laten functioneren volgens het ontwerp.

Inregelmethoden
De inregelmethoden beschreven in deze publicatie zijn toe te passen bij:
•             Nieuwbouwinstallaties;
•             Installaties die niet of onvoldoende zijn ingeregeld;
•             Renovatieprojecten;
•             Vervangen van bijvoorbeeld ketel en afstemmen vermogensvraag en vermogenslevering.

Praktisch
De aanleiding voor deze herziening was het feit dat de NEN-EN 14336 ‘Verwarmingssystemen in gebouwen’ weliswaar noemt welke inregelmethoden bestaan, maar niet uitlegt hoe die praktisch uitvoerbaar zijn. ISSO heeft het, samen met de partners uit de Kontaktgroep, op zich genomen de methoden in deze publicatie op praktijkniveau uit te werken.

Inhoud
De publicatie beschrijft het inregelproces, waarin onder meer de benodigde eisen, documenten en verantwoordelijkheden zijn vastgesteld. Deze kennis is bedoeld voor bedrijven en installatieontwerpers om hun kwaliteitssysteem aan te vullen. Het is een instrument om inregelen op te nemen in regelgeving. De publicatie gaat ook inhoudelijk in op de inregelmethoden, en uit welke onderdelen ze zijn opgebouwd. Dynamisch inregelen is een nieuwe toevoeging aan deze herziene publicatie. Dynamisch inregelen maakt het realiseren van ontwerpvolumestromen eenvoudiger, waardoor de kans afneemt dat een installatie niet is ingeregeld.

Brede coalitie van bedrijven wil dat waterstof sneller volwassen wordt

Gepubliceerd op

Meer dan 80 Nederlandse bedrijven hebben de handen ineengeslagen om te laten zien dat waterstof in Nederland een succes gaat worden voor de werkgelegenheid, economie en het klimaat. Vandaag overhandigen zij hun ‘Bidbook met Waterstof-commitments’ aan Diederik Samsom, kabinetschef van eurocommissaris Frans Timmermans.

Initiatiefnemers Gasunie, Toyota, Groningen Seaports, Remeha, Shell, Stedin Groep en Port of Amsterdam bouwden de coalitie uit tot een gezelschap van bedrijven uit de hele waterstofketen én daarbuiten: producenten, industrie, mobiliteit, techniek en advies. Van innovatieve startups tot grote multinationals.

Concrete plannen
Het bidbook toont een overzicht van nieuwe waterstofprojecten en concrete plannen in heel Nederland:
- Dieselaggregaten en machines op aardgas worden in dit bidbook omgebouwd tot mini-elektrolysers, waterstofaggregaten en -machines. In te zetten bij festivals, bouwprojecten, op campings, in fabrieken van koekjes, brood en meer. Alles plug and play.
- Bedrijven die hun schepen, vrachtwagens, zware bedrijfswagens en personenauto’s willen vervangen voor transport op waterstof; bedrijven die deze voertuigen leveren én bedrijven die de tankinfrastructuur hiervoor aanleggen en de waterstof leveren;
- De aanleg en aanpassing van offshore windparken, van grootschalige ondergrondse infrastructuur en specifieke installaties bovengronds. Van wind op zee naar waterstofgebruik achter de voordeur van een industriebedrijf of woning;
- De bouw van waterstoffabrieken en elektrolysers bij industrie- en chemiebedrijven om in de toekomst de CO2-uitstoot te verminderen.
Bedrijven investeren fors en durven risico te nemen. Ze laten zien dat Nederland de kennis, ervaring, ligging én bedrijven heeft voor een succesvolle waterstofketen.

Overheid nodig
In die keten mag de overheid niet ontbreken, vinden de bedrijven. Naast het bieden van commitment vragen ze daarom ook commitment van de overheid. Deze vragen zijn opgesteld onder regie van professor future energy systems Ad van Wijk in de vorm van ‘De 10 waterstof-commitments van Nederland’, waaronder:
1.Wij zullen waterstof liefhebben gelijk wij ook elektriciteit liefhebben.
2. Wij zullen onze gasinfrastructuur, opslagfaciliteiten, tankinfrastructuur en havenfaciliteiten ruimhartig en spoedig geschikt maken voor waterstof.
3. Wij zullen schone waterstofproductie, transport, vraag, innovatie en bedrijvigheid ruimhartig financieel ondersteunen voor een schone, gezonde en krachtige economie, werkgelegenheid, milieu en leefomgeving.
Koplopers Nederland Waterstofland is een initiatief van de zeven bedrijven achter MissieH2: Gasunie, Toyota, Groningen Seaports, Remeha, Shell, Stedin Groep en Port of Amsterdam. Op woensdag 7 april van 13.00-14.15 tijdens een online event wordt het eerste exemplaar overhandigd aan Diederik Samsom.

Voor het eerst een jaren 70 woonwijk op waterstof

In het Groningse Wagenborgen wordt een jaren 70 woonwijk aangesloten op een waterstofnetwerk. Van de 40 aangeschreven bewoners heeft bijna ...
Verder Lezen

Op weg naar waterstof: ketels voor wisselende gasmengsels

Met het oog op de enorme reductie van CO2-uitstoot die nodig is om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, is ...
Verder Lezen

De energietransitie: waterstof

De energietransitie gaat niet over één oplossing. Waterstof is één van de oplossingen. Jan Wijbenga van het bedrijf Feenstra is ...
Verder Lezen

All-electric of waterstof?

All-electric of waterstof? Beide routes naar verduurzaming hebben felle voor- en tegenstanders. Maar is er ook een tussenweg mogelijk? Professor ...
Verder Lezen

Warmteverbruik nam in ons land met ruim 12% toe afgelopen winter

Gepubliceerd op

Nederlandse huishoudens hebben hun verwarming deze winter 12,2% meer aan gehad dan tijdens de vorige winter. Voor het onderzoek werd een steekproef van 300.000 Europese huizen gebruikt, waarvan ongeveer 47.000 Nederlandse woningen. Hieruit bleek dat Italiaanse en Spaanse huishoudens de grootste toename in warmteverbruik hadden (respectievelijk 22,4% en 22,2%). Zweedse (5,7%), Deense (5,3%) en Luxemburgse (4,6%) huishoudens hadden de kleinste toename. In heel Europa was er dus een toename in het warmteverbruik overdag. En dat terwijl het deze winter gemiddeld 0,6°C warmer was dan vorige winter.

Verwarming en koelen van gebouwen en de industrie zijn goed voor de helft van het energiegebruik van Europa. Daarmee is het de grootste eindgebruiker op het gebied van energie. Verwarming en warm water zijn goed voor ongeveer driekwart van het energiegebruik van een huishouden. Twee derde van de energie die wordt gebruikt voor verwarming, koelen en warm water in woningen is nog steeds afkomstig van fossiele brandstoffen.
“Het afgelopen jaar heeft er een enorme verschuiving plaatsgevonden van werken op kantoor naar thuiswerken, wat een aanzienlijke impact heeft gehad op de kosten voor verwarming en warm water”, zegt Christian Deilmann, medeoprichter van slimme thermostaat aanbieder tado°, dat het onderzoek liet uitvoeren. “Het goede nieuws is dat er technologieën zijn die de energie-efficiëntie in huizen verbeteren. Hierdoor kunnen mensen geld besparen én hun huizen comfortabel en warm houden.”

Thermostaat een graad lager
“Er zijn veel kosteneffectieve manieren om geld te besparen op verwarming en warm water”, vervolgt Deilmann. “Door de thermostaat een graad lager te zetten, kan een gemiddeld huishouden ongeveer €69 per jaar besparen. En door verwarming en warm water alleen te gebruiken wanneer nodig, bespaar je nog veel meer. Een slimme thermostaat kan ervoor zorgen dat alleen huizen en kamers waar mensen zijn worden verwarmd, zodat je niet voor niks stookt. Daarnaast kun je nog meer besparen dankzij features als Aanpassing aan Weersvoorspellingen en Open Raam Detectie. Onderzoeken hebben aangetoond dat dit de verwarmingskosten tot wel 31% kan verlagen, zonder dat de huiseigenaar of huurder in moet leveren op comfort.”

Nederlanders springen zuinig om met hun verwarming

Uit onderzoek van Jaga en Markteffect blijkt dat bijna de helft van de Nederlanders eerst warme kleding aantrekt als ze ...
Verder Lezen

Bijna 3 kilo ijzer uit de vloerverwarming

Een B&B in Landsmeer kampte al een tijdje met comfortklachten. De verwarming functioneerde niet meer optimaal. Installateur er bijgehaald om ...
Verder Lezen

All-Electric: meer dan warmtepomp én vloerverwarming

Het lijkt erop dat de introductie van de NTA 8800 (BENG) leidt tot een blikvernauwing op het gebied van warmteafgiftesystemen ...
Verder Lezen

De Nederlandse Verwarmingsindustrie krijgt nieuwe voorman

Met ingang van 1 januari 2021 zal Anne Jaap Deinum aantreden als branchemanager van de Nederlandse Verwarmingsindustrie. Hij volgt daarmee ...
Verder Lezen

Platform voor het realiseren van een gezond binnenklimaat vernieuwd

Gepubliceerd op

Omdat technische kennis en informatie voor het realiseren van een gezond binnenklimaat erg gefragmenteerd beschikbaar zijn, lanceren TVVL en Binnenklimaat Nederland een nieuwe versie van hun platform Binnenklimaattechniek. Dit platform beoogt professionals in de utiliteitssector hulpmiddelen te bieden om op duurzame wijze gezonde gebouwen tot stand te brengen.

Een gezond binnenklimaat gaat over licht, geluid, ventilatie en klimaat, aldus de initiatiefnemers. ‘Deze vier aspecten moeten voor de gebruiker optimaal zijn, willen we een werkomgeving als prettig ervaren. Bovendien zijn goed onderhouden en ingeregelde installaties noodzakelijk om het comfort én de gezondheid van eindgebruikers blijvend te garanderen.’

Prestaties waarborgen
Voor al deze onderwerpen wil het Platform Binnenklimaat tools en informatie bieden; kennis die de professional kan gebruiken om de prestaties van klimaatinstallaties te waarborgen. Zo bevat het platform publicaties, instrumenten, checklists en kwaliteitstandaarden, waaronder het Programma van Eisen Gezonde Kantoren. Binnenkort is ook de nieuwste versie van het PvE (2021) te downloaden op de website. Ook is het platform een vraagbaak voor alle professionals in de utiliteitssector; ontwerpers, vastgoedbeheerders, woningcorporaties, adviseurs, onderhoudstechnici, facilitair managers, toezichthouders en vertegenwoordigers van de overheid kunnen hier met hun informatiebehoefte terecht.

Volgende stap in samenwerking
De website voor het platform is eerder al gelanceerd op het Binnenklimaat Theater tijdens VSK2020. “Inmiddels wordt deze site goed bezocht maar ons doel is nu om, in samenwerking met verschillende partijen, meer instrumenten en kennis te verzamelen en te ontwikkelen. Juist door die bundeling van informatie en het brede draagvlak zal er een nationaal platform ontstaan”, zegt John Lens, directeur van TVVL. Remi Hompe, directeur Binnenklimaat Nederland vult aan: “Met deze lancering zetten we een volgende stap. Van website maken we er een écht platform van, waarop meer partijen kunnen aanhaken, kennis kunnen ontwikkelen, webinars organiseren en opleidingen verzorgen.”

Is het binnenklimaat wel gezond?

Al jaren is er veel te doen over het binnenklimaat in Nederland. Gebouwen worden steeds beter geïsoleerd en inmiddels bijna ...
Verder Lezen

Ventileren, koelen en verwarmen van scholen

Ned Air introduceert de EduComfort 1000, een nieuwe decentrale schoolventilatie-unit met warmteterugwinning die bovendien kan koelen én verwarmen. Met de ...
Verder Lezen

Belgische ventilatiespecialist jubileert

Duco Ventilation & Sun Control viert deze week haar 30-jarig bestaan. Het bedrijf startte op 18 maart 1991 met zeven ...
Verder Lezen

Ventileren en stank

Het komt regelmatig voor dat gebruikers last hebben van stank. In hun woning, kantoor of op school. Vaak wordt de ...
Verder Lezen

Wikipedia voor de installatiebranche gelanceerd

Gepubliceerd op

TVVL lanceert een technische Wikipedia. Technipedia is een technische encyclopedie, openbaar en gratis beschikbaar voor iedere technische professional die zich bezighoudt met installaties en voorzieningen in de gebouwde omgeving. Het documentatiesysteem is gemaakt om bestaande kennis zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven en te bewaren. De artikelen op Technipedia kunnen door iedereen worden aangemaakt, aangevuld en geactualiseerd.

Het idee voor een Technipedia is ontstaan in de TVVL Expertgroep Klimaattechniek. Het komt voort uit de wens naar een actuele versie van het boekje Cijfers en Tabellen 2007 van SenterNovem (nu RVO). TVVL wilde in eerste instantie de kennis van haar leden en andere professionals inzetten om op een Wikipedia-achtige manier een nieuwe, online versie te maken. Dit is uitgegroeid tot een algemenere en bredere online encyclopedie voor de Installatietechniek. Technipedia moet groeien met bijdragen van experts. TVVL moedigt dan ook iedere technische professional aan om zijn expertise te delen via deze encyclopedie.

Kennis delen
“Mijn ervaring is dat experts in het vakgebied het fantastisch vinden om hun kennis te delen. Technipedia is daarvoor nu het platform”, aldus Michiel van Bruggen, initiatiefnemer en lid van de TVVL Expertgroep Klimaattechniek. “Het delen van kennis is één van de kernactiviteiten van TVVL. De leden van TVVL en deelnemers op TVVL Connect hebben samen een enorm reservoir aan kennis.”

Meten en sturen op werkelijk energiegebruik

Er is een uniforme rekenmethode ontwikkeld die is het mogelijk maakt gebouwen snel te beoordelen op het werkelijke energiegebruik. staat ...
Verder Lezen

Visie All-Electric

Is All-Electric de heilige graal? LG en Alklima-Mitsubishi Electric, twee toonaangevende spelers, geven hun visie op de ‘Road to All-Electric’ ...
Verder Lezen

Nieuwe tool berekent invloed ventilatie op besmettingskans via aerosolen

Voor de derde maal heeft het Masterplan Ventilatie een gratis tool ontwikkeld die professionals helpt de ventilatie in gebouwen te ...
Verder Lezen

Cijfers en tabellen over energiegebruik en -besparing nu online

Kennisinstituut ISSO heeft een nieuwe versie ontwikkeld van het nu online te raadplegen ‘Energiecijfers en -tabellen’. Voorheen was dit werk ...
Verder Lezen

Ook Nefit Bosch komt nu met airco’s op de markt

Gepubliceerd op

Nefit Bosch breidt met ingang van april zijn productportfolio uit met airconditioning. Door de veranderingen in het klimaat en het sterk toegenomen thuiswerken is er steeds meer aandacht voor een comfortabel binnenklimaat gedurende het hele jaar. Met het nieuwe programma airconditioners wil Nefit Bosch nog beter inspelen op de wensen van de consument en extra mogelijkheden bieden aan installateurs.

Het nieuwe programma omvat twee single-split airco’s: Bosch Climate 3000i en Bosch Climate 5000i. Daarnaast is er de Climate 5000 MS multi-split buitenunit die gecombineerd kan worden met zowel de binnenunits van de Climate 3000i, als de Climate 5000i, tot een maximum van vijf. Alle varianten zijn uitgerust en standaard voorzien van onder meer high-density filters, ontdooi-functie en anti-corrosieprotectie en draaien op het energie-efficiënte R32 koudemiddel. De Bosch Climate 5000i heeft daar bovenop nog een aantal extra’s zoals 3D Swing functie, Ioniser en Biofilter. De airconditioners kunnen worden bediend met de meegeleverde afstandsbediening en optioneel via een app.

Koelen én verwarmen
Met de airconditioners van Nefit Bosch kun je niet alleen koelen, maar indien nodig ook verwarmen. De Climate 3000i en 5000i zijn ook toe passen voor klein zakelijk gebruik, zoals een kantoor aan huis of een praktijkruimte.

Gemak en zekerheid
Marketing manager Jan Blom: “Consumenten zijn in hun zoektocht naar de juiste oplossing gevoelig voor bekende merken en een betrouwbare leverancier. Met name daar willen wij toegevoegde waarde bieden: uitstekende kwaliteit, ondersteund door een sterke serviceorganisatie. Bij het verkopen en installeren van airconditioning kunnen installateurs terugvallen op dezelfde organisatie die ze ook kennen van alle andere producten en dat biedt gemak en zekerheid”.

Logische stap
Zes jaar geleden kwam Nefit Bosch als eerste cv-ketelproducent met elektrische warmtepompen. In de afgelopen jaren gevolgd door een elektrische cv-ketel en elektrische warmwatertoestellen. “In die lijn zetten we nu de volgende logische stap en bieden we ook airconditioning”, aldus Productmanager Chiel Prein: “We kiezen daarbij bewust voor een stap-voor-stapaanpak. De distributie zal in eerste instantie uitsluitend worden verzorgd door de Rensa Family-bedrijven Rensa Verwarming & Ventilatie en Gafco.

Remeha komt nu ook met een airco-lijn

Remeha introduceert nu ook een airco-lijn. De Diva is gericht op particulieren en bestaat uit een assortiment voor koelen en ...
Verder Lezen

Airco met stoffen hoes in kleur naar keuze

Intercool introduceert het nieuwe Toshiba wandmodel Haori. De gebruiker kan zelf bepalen hoe de airco wordt afgewerkt, dankzij de stoffen ...
Verder Lezen

Aircovent Rotterdam op nieuwe locatie

Aircovent, leverancier van installatiematerialen in de airconditioning-, koeling- en warmtepompbranche, is verhuisd naar Sheffieldstraat 18 in Rotterdam. De integratie van ...
Verder Lezen

Airco met nanoe™ X remt coronavirus ook in grote ruimten af

Het remmende effect op het nieuwe coronavirus door een airconditioning met nanoe™ X is gecertificeerd, meldt Panasonic. Onderzoeksorganisatie Texcell bevestigt ...
Verder Lezen

Twee jaar om oude verklaringen voor kwaliteit en gelijkwaardigheid over te zetten

Gepubliceerd op

De stelselwijziging voor het berekenen van de energieprestatie, die op 1 januari 2021 in werking trad, heeft ook gevolgen voor gecontroleerde kwaliteits- en gelijkwaardigheidsverklaringen. Nu de energieprestatieberekeningen volgens de NTA 8800 worden gemaakt, moeten ook de toegepaste producten en systemen aan die eisen voldoen. Desondanks hanteert Bureau CRG, de beheerder van de database met gecontroleerde kwaliteits- en gelijkwaardigheidsverklaringen, in samenspraak met het ministerie van Binnenlandse Zaken voor specifieke situaties een overgangsperiode van twee jaar.

De verklaringen van producten en systemen die BCRG tot 31 december controleerde en in haar database opnam, moesten aan de NEN 7120 voldoen. Nu de berekening van de nieuwe energie-eis, de BENG, volgens de NTA 8800 gebeurt, moeten ook de kwaliteits- en gelijkwaardigheidsverklaringen van producten in die berekening aan de NTA 8800 voldoen. Dat betekent dat veel van de ‘oude’ verklaringen moeten worden omgezet.

Overgangsperiode
“Voor het overzetten van die verklaringen hanteren we een overgangsperiode”, vertelt Kees Arkesteijn, secretaris van BCRG. “Deze is bedoeld om bedrijven de tijd te geven om die omzetting in orde te maken. De overgangsregeling is van toepassing op producten en systemen waarvoor is aangetoond dat de energieprestatie via de NEN 7120-verklaring van het systeem of product gelijk of conservatiever is dan energieprestatie conform de methoden in de NTA 8800.”

Ingrijpend
Volgens Arkesteijn was het zonder de overgangsregeling voor veel leveranciers met producten in de database erg ingrijpend om overal nieuwe kwaliteits- en gelijkwaardigheidsverklaringen voor aan te leveren. “Nu zie je dat voor warmtepompen en combiketels, zo toonde een studie aan, de energieprestatie conform de NTA 8800 nagenoeg gelijk is aan die van NEN 7120. In een aantal gevallen zijn de methode voor het bepalen van de energieprestatie van het product of systeem in de NTA 8800 gelijk aan de methode in de NEN 7120. Dit geldt onder meer voor douche-wtw’s en pv-panelen. Voor zonneboilersystemen of ventilatie-wtw is het weer anders; daar zijn er wel aanzienlijke verschillen tussen de methode in NEN 7120 en NTA 8800, en zullen de leveranciers dus echt wel wat moeite moeten doen voor nieuwe verklaringen.”

Nog twee jaar in de databank
“Daarnaast speelt ook nog dat de verklaringen, die zijn opgesteld voor het Nader Voorschrift (NEN 7120), ook de komende twee jaar nog in de databank blijven staan. Dit doen we voor woningbouwcorporaties die voor 1 januari 2021 een nulmeting van woningen hebben laten uitvoeren voor de aanvraag van een subsidie. De eindmeting van deze woningen met specifieke energiebesparende maatregelen moet namelijk ook worden uitgevoerd met het Nader Voorschrift dat zij voor de nulmeting gebruikten. De NEN 7120 verklaringen spelen dus nog een belangrijke rol bij deze eindmeting. De eindmeting kan de komende twee jaar nog plaatsvinden.”

Speciale filters
In de database van BCRG kunnen de gebruikers snel en eenvoudig de verschillende verklaringen opzoeken. Om het verschil tussen ‘oude’ en nieuwe verklaringen te kunnen zien, heeft BCRG speciale filters ingebouwd. Zoals je ook kunt zoeken op gelijkwaardigheid, kwaliteit of EMG-verklaring, kun je nu ook op richtlijn filteren, dus op NEN 7120 of NTA 8800. De afgelopen maanden was het meteen al erg druk bij BCRG, omdat veel leveranciers hun verklaringen zo snel mogelijk up-to-date in de database willen krijgen. Arkesteijn schat dat inmiddels 70% van de verklaringen is omgezet of in de overgangsregeling zit, en daarmee dus aan de NTA 8800 voldoet.

Meten en sturen op werkelijk energiegebruik

Er is een uniforme rekenmethode ontwikkeld die is het mogelijk maakt gebouwen snel te beoordelen op het werkelijke energiegebruik. staat ...
Verder Lezen

NEN-norm

Met de verduurzaming van onze energievoorziening lijkt het erop dat we ook afscheid gaan nemen van de traditionele meterkast of ...
Verder Lezen

NEN test norm voor installaties leidingwater in digitale vorm

NEN wil haar normen in een digitale vorm aanleveren, zodat de gebruiker deze makkelijker kan toepassen. Als experiment wordt de ...
Verder Lezen

Digitale versie kwaliteitshandboek luchtkanalen is geactualiseerd

Het kwaliteitshandboek voor de luchtkanalenbranche is geactualiseerd. Dit Luka Kwaliteitshandboek is sinds 2018 in digitale versie verkrijgbaar. De belangrijkste wijzigingen ...
Verder Lezen

Tien jaar diffuus ventileren van grote gebouwen

Gepubliceerd op

 BaOpt Nederland bestaat tien jaar. Het oorspronkelijk in Duitsland ontwikkelde principe van diffuus ventileren, brengt klimaatproblemen in grote, hoge en complexe gebouwen onder controle. In Nederland zijn inmiddels enkele honderden projecten gerealiseerd, waaronder het Alliander hoofdkantoor in Duiven, De NOS nieuws en sportstudio's, de aula en bibliotheek van de Rijksuniversiteit Groningen, Museum Naturalis te Leiden en het nieuwe AFAS theater.

Bij het ventileren, verwarmen en koelen van ruimtes met BaOpt, stroomt de lucht uit de installatie door de hele ruimte (diffusie). Dit gebeurt door een klein drukverschil te creëren met de buitenlucht, waardoor de lucht in de ruimte zich in willekeurige richtingen beweegt. De verhouding inblazen en afzuigen wordt zo geregeld dat de druk precies goed is. Drukmeters binnen en buiten communiceren met de installatie om dit te managen.

Modern jasje
Vanaf 1 april brengt ACS BaOpt 2.0 op de markt. ACS bedrijf is specialist in datagedreven oplossingen voor gebouwbeheer en ontwikkelaar van het Climatics platform voor datagedreven gebouwbeheer. Het bedrijf realiseert sinds 2013 BaOpt projecten in Nederland en in acht andere Europese landen. “BaOpt 2.0 is de vertrouwde BaOpt Technology in een modern jasje”, legt directeur Guido Bartelink uit. “Ten eerste maken we BaOpt volledig inzichtelijk door het in combinatie te leveren met het Climatics platform. De gebruiker maar ook een betrokken installateur en adviseur hebben 24/7 gedetailleerd inzicht. ACS installeert maar levert ook volledige support en service. Technisch gezien zijn er dus geen barrières meer.”

Hobbel weggenomen
“Een hobbel voor sommige klanten waren de -eenmalige- licentiekosten”, vervolgt Bartelink. “Het kan nu echter ook zonder eenmalige kosten, want BaOpt 2.0 is beschikbaar in een software-as-a-service-model, waarbij de investeringen omlaag zijn gebracht en de maandelijkse kosten bijna altijd lager zijn dan de energiebesparingen. Zo willen we BaOpt bereikbaar maken voor een groot publiek en een bijdrage leveren aan de verdere vergroening van de gebouwde omgeving.”

Nieuw leven inblazen
De hele maand april staat bij ACS in het teken van BaOpt. “We willen bestaande technologie weer nieuw leven inblazen met een verbeterd concept”, aldus Bartelink. “Zo wordt er twee keer een masterclass georganiseerd en worden geïnteresseerden op de hoogte gebracht van de laatste ontwikkelingen uit het veld, inclusief praktijkvoorbeelden.”

Ventileren met één extractiepunt voor multifunctionele open ruimtes

Slaap- en badkamer worden steeds vaker in één multifunctionele open ruimte gecombineerd. Via het centrale Renson vraaggestuurde C+ ventilatiesysteem kan ...
Verder Lezen

Exposantennieuws: Slim gebouwbeheer

Simply. Smart Buildings., is het motto van Kieback&Peter op de beurs. Het bedrijf presenteert de 2e generatie Qanteon gebouwbeheersystemen, de ...
Verder Lezen

Gebouw automatisering voor energiebesparing en meer comfort

‘Gebouwautomatisering voor energiebesparing en meer comfort’ is het motto van Kieback&Peter op de vakbeurs Building Holland te Amsterdam. Als partner ...
Verder Lezen

Baopt Benelux gaat internationale rol spelen

Baopt Benelux neemt het management van de wereldwijde Climotion activiteiten over. Climotion is in Nederland bekend onder de originele merknaam ...
Verder Lezen

ISH digitaal trekt bijna 50.000 kijkers

Gepubliceerd op

De eerste digitale editie van de internationale vakbeurs ISH zit er op. Een bijzonder platform dit keer vanwege de coronapandemie. Sociale, politieke en economische thema’s passeerden afgelopen week de revue. In totaal presenteerden 373 bedrijven hun producten. Dat staat in schril contrast met de ruim 2.500 exposanten die twee jaar geleden vijf dagen lang hun nieuwe producten toonden. Wat dat betreft gaat er toch niets boven een fysiek evenement. Dat zelfde geldt voor de bezoekersaantallen. In 2019 trok ISH nog bijna 200.000 bezoekers. Nu waren dat bijna 50.000 kijkers.

Peter Altmaier, de Duitse federale minister van Economische Zaken en Energie, trapte af met het benadrukken van de belangrijkste uitdagingen van het klimaatbeleid en wees daarbij in het bijzonder op het grote belang van de Europese Green Deal. Volker Bouffier, minister-president van de deelstaat Hessen, en Markus Frank, hoofd van de afdeling economische zaken van de stad Frankfurt am Main, onderstreepten het belang van duurzame oplossingen en technologieën.

Klimaatdoelen
De Green Deal was een van de belangrijke toekomstgerichte thema's in de sectie Energie van ISH digitaal 2021 met presentaties over verwarmingsoplossingen en -systemen die een doorslaggevende bijdrage kunnen leveren aan het behalen van klimaatdoelen. Het huidige politieke kader in de verwarmingsmarkt werd uitvoerig besproken in het ISH Technology and Energy Forum. Een ander belangrijk onderwerp was de vitale bijdrage van ventilatie- en airconditioningsystemen tegen de achtergrond van de aanhoudende coronapandemie. Deze onderwerpen kwamen ook aan bod in het Air Conditioning Forum. Verder was er grote belangstelling voor het Building Forum, dat actuele informatie bood over financieringsprogramma's en bouwvoorschriften.

Hygiëne
Ook de afdeling Water, die zich dit jaar richtte op drinkwaterhygiëne en de groeiende trend naar meer badkamerhygiëne, liet van zich horen. Vuil- en bacteriebestendige oppervlakken, aanraakvrije bediening en hygiënische elektronische bidets laten zien hoe de sanitaire industrie met slimme oplossingen reageert op de toenemende aandacht voor hygiëne. Populair waren de discussies in de 'Pop up my Bathroom'-trendshow, die de vorm aannam van een fysieke installatie in het' Forum'-gebouw van het beurs- en expositiecentrum van Frankfurt, en drie badkamerdesigntrends presenteerde onder het motto 'Inside I Buiten ': .Slimme badkamer, .Living badkamer .Groene badkamer.

Tevreden
Alle deelnemers - bezoekers, exposanten en sprekers - gaven ISH digital 2021 een positieve beoordeling, aldus de beursorganisatie. Wolfgang Marzin, President en Chief Executive Officer van Messe Frankfurt, zei dat hij zeer tevreden was met het digitale evenement: “Natuurlijk kan een digitaal evenement niet de kracht bieden van een fysieke ISH. Het was ook nooit de bedoeling dat ISH digital dit zou doen. We wilden een hoogwaardig netwerkplatform lanceren en de belangrijkste thema's van de sector op een geconcentreerde manier weergeven. Ik denk dat we hierin zijn geslaagd en de Messe Frankfurt heeft met de eerste digitale editie van ISH een benchmark voor Duitsland en Europa kunnen neerzetten. "

ISH digitaal in cijfers
De algemene focus van het evenement lag op connectiviteit, kennisoverdracht, hoogwaardige inhoud, een uitgebreid evenementenprogramma en de nieuwste oplossingen en innovatieve producten van exposanten. In totaal werd 290 uur aan content uitgezonden tijdens het live-evenement van 22 tot 26 maart jl. Er waren 277 live en digitale evenementen, die werden bekeken door meer dan 47.000 kijkers. In totaal maakten zo'n 69.000 deelnemers, waarvan 42 procent van buiten Duitsland, actief gebruik van ISH digital 2021. Daarnaast werd het platform aangevuld met ISH Radio, dat kon bogen op zo'n 29.000 enthousiaste luisteraars.

Netwerken kan nog
Het netwerken gaat overigens nog door. Er kunnen persoonlijke afspraken gemaakt worden met exposantenvertegenwoordigers tot 1 april a.s. Verder blijft het platform tot 30 april 2021 open voor alle deelnemers, waardoor ze de mogelijkheid hebben om opgenomen inhoud te bekijken en contact te leggen met potentiële klanten of leveranciers.

De volgende ISH wordt gehouden van 13 tot en met 17 maart 2023. Dan weer zoals vertrouwd in het beurs- en expositiecentrum van Frankfurt.

Primeur: ISH gaat volgende week digitaal van start

De internationaal gezien grootste vakbeurs voor water, verwarming en airconditioning, ISH, gaat maandag a.s. voor het eerst digitaal van start ...
Verder Lezen

Wat kunnen we verwachten van een digitale ISH vakbeurs?

Elke twee jaar verzamelt de installatiebranche zich in Frankfurt op de internationale vakbeurs voor HVAC en water, ISH. Ook dit ...
Verder Lezen

Grohe komt met digitaal platform als alternatief voor ISH

Op 16 maart gaat het digitaal platform Grohe X van Grohe van start. Het sanitairmerk ziet dit als alternatief voor ...
Verder Lezen

Plannen ISH digitaal zijn bekend

Tijdens een Press Web Dialogue heeft de internationale vakbeurs ISH aangekondigd hoe het evenement komend jaar digitaal zal gaan. De ...
Verder Lezen

Groen en digitaal

Gepubliceerd op

De bouw digitaliseert. Door de pandemie krijgt het proces een extra impuls. Expert Menno Lammers (PropTech for Good) legt uit op welke manier en wat de doorwerking is op het gebied van sensoring.

Het afgelopen jaar heeft de bouw- en installatiesector digitale oplossingen omarmd, constateert Lammers. De voorlopers zijn zonder twijfel de grotere partijen in iedere subdiscipline. “Voor hen begint BIM bij wijze van spreken al ‘verouderd’ te raken.

Woonfabrieken
‘Groen en digitaal’ lijkt de slogan te zijn geworden, zegt Lammers. Die digitalisering is niet alleen nodig vanwege de pandemie, maar ook om het tekort aan handjes op te vangen. “Er zijn nu al diverse spelers die ‘woonfabrieken’ ontwikkelen, met Plug & Play oplossingen.” Denk aan Van Wijnen, VolkerWessels, maar ook een buitenlandse partij als het Estlandse Harmet dat nu de Nederlandse markt aan het verkennen is.

Duurzaamheid meten
Daarnaast is de digitaliseringsslag nodig om duurzaamheidsambities naar de praktijk te kunnen vertalen. Dankzij digitale tags valt eenvoudig te achterhalen welke materialen bijvoorbeeld in een gebouw zijn verwerkt, waar ze vandaan komen en hoe circulair ze écht zijn. Ook dragen digitale oplossingen bij aan het vereenvoudigen van processen binnen de gebouwde omgeving en verschaffen ze inzicht in de prestaties van gebouwen. En naar verwachting zullen ook gebouwpaspoorten en Digital Twins steeds belangrijker worden.

Sensoren
Een belangrijke rol in dit proces spelen sensoren. Er is nu al een breed scala aan sensoren op de markt die gebruikt worden voor Indoor Positioning, de bezettingsgraad, het meten van de luchtkwaliteit en het energiegebruik, alarmering bij waterlekkages en voor de toegangscontrole en onderhoudswerkzaamheden. “Denk bijvoorbeeld aan sensors die meten wanneer een prullenbak vol zit en dan een seintje geven.”

Woningbouw
Het lijkt erop dat sensoren sneller ingang vinden in de utiliteit dan in de woningbouw. Maar ook daar verwacht Lammers dat er flinke stappen worden gezet. “Van het meten van energiegebruik en lekkages tot Predictive Maintenance; het werkgebied van de installateur gaat erdoor veranderen.”

Advies installateurs
“Ik adviseer de kleine en middelgrote installateur om je te alvast te gaan verdiepen in de materie. De installateur van de toekomst heeft ambachtelijke vaardigheden, maar zal ook thuis moeten zijn in ICT. Installaties worden steeds slimmer. Ga eens spelen met tools en oplossingen als Visitt.io, AskPorter, Faciltee, Smartvatten en Airthings en kijk hoe ze jouw werk eenvoudiger kunnen maken en/of extra waarde kunnen toevoegen.”

Dit is een artikel uit de print-editie van het vakblad IZ. De digitale edities van IZ zijn gratis te raadplegen via www.installateurszaken.nl. Liever een print-editie op uw deurmat? Maak dan gebruik van onze tijdelijke actie en meld u nu aan voor een gratis abonnement op IZ via www.installateurszaken.nl

Hoekregelkraan als hygiënesensor

Schell heeft meer dan 70 jaar geleden de hoekregelkraan uitgevonden. Tot op heden zijn ervan wereldwijd meer dan 7 miljard ...
Verder Lezen

Speciale luchtbehandeling moet voor ‘virusvrije’ lift zorgen

In kantoor The Edge wordt één van de liften voorzien van een nieuw ontwikkeld, compact inbouw-luchtbehandelingssysteem dat zorgt voor schone, ...
Verder Lezen

Test met opwekking én opslag van duurzame energie in pilotwoning

Een geïntegreerd systeem voor PV-thermische energieopwekking met seizoensgebonden energieopslag. In Helmond bouwen studenten van de TU EIndhoven samen met woningcorporatie ...
Verder Lezen

Aanraakvrije bedieningsplaten in Wildlands Adventure Zoo Emmen

Juist in deze tijd is het voorkomen van de overdracht van virussen belangrijk. Met de aanraakvrije wc- en urinoirbedieningsplaten van ...
Verder Lezen

Duurzaamheid en de waarde van commercieel vastgoed

Gepubliceerd op

De duurzaamheidsparagraaf onder beheer van de Dutch Green Building Council (DGBC) voor commercieel (kantoren)vastgoed is geactualiseerd. De update betreft een tweede versie van de duurzaamheidsparagraaf die een jaar geleden werd gelanceerd. Naast inhoudelijke verbeteringen is ook gewerkt aan de integratie van de paragraaf in (taxatie)software, handreikingen en trainingen. Dit levert meer mogelijkheden op om onderzoek te doen naar de relatie tussen duurzaamheid en de waarde van commercieel vastgoed.

Peter Gabriëls die namens Dutch Green Building Council betrokken is: “Willen we dat taxateurs dit gaan toepassen, dan zullen de instrumenten die zij gebruiken breed gedragen moeten worden. Daarom hebben naast de taxateurs zelf ook banken en softwareleveranciers meegewerkt aan deze doorontwikkeling.” De nieuwe versie is terug te vinden in taxatiesoftwaresystemen. Daarnaast is de duurzaamheidsparagraaf ook publiekelijk beschikbaar.

Doorontwikkeling
Bij de doorontwikkeling is gezocht naar een harmonisatie tussen de vorig jaar geïntroduceerde paragraaf en de duurzaamheidsparagraaf van het Taxatie Management Instituut (TMI). Michele Kalverla, voorzitter van de werkgroep duurzaamheid in vastgoedtaxaties, zegt daarover: “Deze vernieuwde paragraaf hebben we in samenwerking met grote en kleine taxatiebureau’s doorontwikkeld. We zijn erg verheugd dat deze nieuwe versie in taxatiesoftware en de vastgoedtaxonomie van SBR Nexus geïmplementeerd is, zodat we de paragraaf en de uitkomsten verder kunnen analyseren. Hierdoor kan er meer onderzoek gedaan worden naar duurzaamheid en de waarde.”

Betere data-analyses
René Klotz, voorzitter van TMI en betrokken bij de doorontwikkeling van de duurzaamheidsparagraaf onder beheer van DGBC. “We zien een toenemende aandacht voor duurzaamheid in de taxatiesector. Het TMI kan taxateurs nu opleiden in het gebruik van haar nieuwe versie van de paragraaf en kan het TMI hierop betere data-analyses uitvoeren. Daarnaast willen wij dat taxatiesoftware wordt gekoppeld aan externe bronnen en de informatiebronnen van Koeter Vastgoed Adviseurs. Dan kunnen we een genormaliseerd energiegebruik vaststellen van commercieel vastgoed voor alle assetcategorieën.”

Financieringsbeslissingen
De vooruitgang wordt ook gewaardeerd wordt door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Banken worden namelijk al geconfronteerd met deze situatie. Met het oog op de energielabel C-verplichting voor kantoren kiezen enkele banken er individueel voor om de duurzaamheidsparagraaf voor kantoren te verplichten. “Inzicht in de duurzaamheidsprestaties van vastgoed is voor banken een relevant element om financieringsbeslissingen te nemen die helpen in het realiseren van klimaatdoelstellingen,” aldus Michiel Kuiper van de NVB.

Publiekelijk beschikbaar
De duurzaamheidsparagraaf, die is opgesteld vanuit de brede samenwerking van DGBC en partners, is voor het eerst volledig geïntegreerd in taxatiesoftwaresysteem KATE. De duurzaamheidsparagraaf is daarnaast ook publiekelijk beschikbaar gesteld. Vandaar dat deze te benaderen is via www.duurzaamheids-score.nl. Erik Schlooz: “Wij zijn van mening dat de duurzaamheidsparagraaf voor elke taxateur en vastgoedeigenaar in Nederland beschikbaar moet zijn. Door data rechtstreeks uit verschillende bronnen op te halen, geven we snel inzicht in de duurzaamheidsparameters. Ook kan de eigenaar de resultaten van zijn gebouw opslaan in het digitale gebouwenpaspoort van Property Pass.”

Duurzaamheid de standaard
Met de duurzaamheidsparagraaf wordt duurzaamheid steeds meer een standaard bij het uitvoeren van een taxatie. Door het uitvoeren van meer taxaties met inzicht in de duurzaamheidsparagraaf worden meer referenties opgebouwd. Die referenties zijn nodig om onderzoek te doen naar de impact van duurzaamheid op de waarde. Als het bewijs toeneemt dat duurzaamheid financieel loont, dan kan dat een enorme duw in de rug zijn om te investeren in duurzaam vastgoed en daarmee het behalen van de Klimaatdoelstellingen. Daarnaast is het integreren van duurzaamheid in vastgoedtaxaties ook een acties uit het Klimaatakkoord (2019).

Unica passeert omzetgrens van een half miljard euro

Gepubliceerd op

Technisch dienstverlener Unica zag ook in coronajaar 2020 de bedrijfsomzet groeien met meer dan 11% tot €539 miljoen en het operationele resultaat met 8% naar €41,2 miljoen. Hiermee wordt voor het eerst in de bedrijfshistorie de omzetgrens van een half miljard doorbroken. Vanwege het sterke groeipotentieel van de negen bedrijvenclusters wordt in 2021 een verdere groei in omzet en rendement verwacht. Deze verwachting wordt versterkt doordat Unica in 2021 meerdere acquisities denkt te kunnen realiseren.

Unica is door het in de laatste jaren sterk gegroeide aandeel van ‘recurring revenue’ in stabiele sectoren als farma, voeding, zorg en overheid aanzienlijk minder gevoelig voor negatieve economische effecten zoals de coronacrisis. Het netwerk van inmiddels 35 decentraal georganiseerde bedrijven was in staat snel en flexibel in te spelen op de gewijzigde omstandigheden bij de uitbraak van de crisis vanaf maart 2020. Daarnaast droeg ook de sterke spreiding van activiteiten en de diversiteit en stabiliteit van het klantportfolio bij aan een beperkte negatieve invloed.

Acquisities
Ook de drie acquisities in 2020 hielpen in de omzetstijging, al is autonome groei nog altijd de belangrijkste groeicomponent voor Unica. De rendementsgroei bleef achter bij de doelstellingen door hogere operationele kosten als gevolg van de coronamaatregelen. De nettowinst groeide met 1% naar €21,5 miljoen. Vanwege de betere aansluiting bij de bedrijfsactiviteiten  communiceert Unica voortaan de productieomzet in plaats van gefactureerde omzet. Op basis van de oude maatstaf bedroeg de omzet in 2020 €567 miljoen (2019: €497 miljoen).

Sterk fundament
John Quist, CEO van Unica, licht toe: “Dankzij ons sterke fundament, de flexibiliteit en inzet van onze medewerkers en het vertrouwen van onze opdrachtgevers kunnen wij terugzien op een goed jaar, zeker gezien de omstandigheden waarin een beroep werd gedaan op ons aanpassingsvermogen. Door het decentrale ondernemerschap en de nauwe samenwerking met klanten konden we snel oplossingen vinden waarmee onze werkzaamheden veilig door konden gaan. Alle medewerkers kunnen trots zijn op de sterke bedrijfsprestaties. De technische kennis van vakspecialisten, variërend van monteurs tot ICT-architecten, blijft de belangrijkste voedingsbodem voor het succes van Unica.”

Vooruitzichten
Unica verwacht dat de langetermijneffecten van de coronacrisis op zijn bedrijfsactiviteiten beperkt zijn, al blijft in 2021 sprake van onzekerheid over de duur en effecten van de coronacrisis. Het perspectief voor technische dienstverlening blijft echter sterk vanwege de onveranderde opgaves voor het duurzamer en intelligenter maken van de gebouwde omgeving, de noodzaak van technisch beheer en onderhoud en de toename van digitale dienstverlening. Bovendien vereisen eventuele structurele en grootschalige aanpassingen aan de functie van gebouwen (bijvoorbeeld kantoren) gespecialiseerde technische kennis van partijen als Unica. Elk van de negen bedrijvenclusters heeft veel groeipotentieel: voor alle bedrijfsactiviteiten wordt in 2021 en in de komende jaren verdere groei in omzet en rendement verwacht. Unica verwacht voor 2021 een omzet te realiseren van minimaal €600 miljoen en een verdere groei van het rendement.

Overnamestrategie
Naast autonome groei vult Unica zijn groeidoelstellingen ook in met gerichte acquisities. In maart 2020 werd Numan & Kant (meet- en regeltechniek) overgenomen, een toevoeging aan het cluster Building Intelligence waardoor Unica zijn klanten door heel Nederland kan voorzien in oplossingen op het gebied van automatisering, data-analyse en Internet of Things (IoT). In maart werd ook PCT Koudetechniek overgenomen en in december 2020 volgde de acquisitie van Van Kempen Koudetechniek. Met name in de foodsector kent koudetechniek een sterk groeiende afzet, maar ook in andere domeinen zoals koeling van datacenters, het conditioneren van laboratoria, operatiekamers en airconditioning in gebouwen komt de kennis van dit specialisme uitstekend van pas.  Unica hanteert een ambitieuze overname-agenda en verwacht de komende jaren elk jaar meerdere overnames. Door spreiding van activiteiten in negen bedrijvenclusters is Unica organisatorisch goed in staat om jaarlijks meerdere bedrijven onder te brengen in zijn netwerk. Gerichte overnames zijn voor elk cluster dan ook onderdeel van de groeistrategie, waarbij verdere versterking van de digitale competenties in het bijzonder de aandacht heeft.

Krappe arbeidsmarkt technici
Ultimo 2020 had Unica 2.843 FTE in dienst, een groei van 10% ten opzichte van 2.590 FTE in 2019. Ondanks de coronacrisis en de oplopende werkloosheid blijft een krapte op de arbeidsmarkt voor technici bestaan. Desondanks slaagt Unica er doorgaans in om de vacante posities binnen zijn bedrijven tijdig in te vullen. Unica wordt steeds vaker als een aantrekkelijke werkgever gezien door de gevarieerde carrièremogelijkheden in het netwerk van bedrijven. Gezien de forse wervingsbehoefte in de komende jaren door de beoogde groei en de situatie op de arbeidsmarkt blijft het behouden en aantrekken van medewerkers een prioriteit in de strategie.

Netwerk van meer dan 35 Unica-bedrijven
Unica heeft in de afgelopen jaren zijn netwerk van bedrijven ingericht op de groeiende behoefte om comfort, veiligheid, gezondheid en duurzaamheid van gebouwen integraal in te vullen. Het Unica-netwerk bestaat uit ruim 35 zelfstandige bedrijven die onafhankelijk opereren en tegelijkertijd nauw samenwerken. De structuur van de bedrijvengroep kan worden verdeeld in drie geledingen: Building Services, Building Projects en gespecialiseerde bedrijven.
Unica Building Services boekte met het beheer en onderhoud van gebouw gebonden installaties wederom goede resultaten: de omzet groeide met meer dan 7% tot €222 miljoen (*) terwijl het rendement verbeterde, zij het minder dan werd beoogd. De impact van de coronamaatregelen kreeg met name zijn beslag in dit cluster. In dit cluster worden steeds vaker regionaal overstijgende opdrachten uitgevoerd zoals het onderhoud van installaties in 62 Rijksgebouwen in 3 regio’s.
Unica Building Projects, dat technische installaties en systemen realiseert in nieuwbouw, renovatie- en transformatieprojecten, boekte een forse omzetgroei van 65% tot €120 miljoen (*) met opnieuw een rendementsverbetering. Belangrijk in dit cluster is de gezondheidszorg waarbij diverse grote projecten werden opgeleverd. Daarnaast neemt de laatste jaren de relevantie van transformatie projecten sterk toe in plaats van nieuwbouwprojecten.
De gespecialiseerde Unica bedrijven leveren structureel een sterke en groeiende bijdrage aan de groepsresultaten. In het afgelopen jaar steeg de gezamenlijke omzet hiervan met 3% naar €225 miljoen (*). Unica Fire Safety (brandveiligheidsoplossingen), Unica Industry Solutions (industriële automatisering/ procestechnologie), Unica Access & Security (toegang en beveiliging van gebouwen) en Unica Building Intelligence (intelligente gebouwautomatisering) presteerden sterk. Een opvallend sterke groei noteerde Unica Energy Solutions (integrale energievraagstukken en energiemanagement) vanwege de uitwerking van alle klimaatmaatregelen. Ook Unica ICT Solutions (ICT-voorzieningen) groeide flink in omzet en rendement, mede door de grote aandacht voor thuiswerkoplossingen. Ten slotte noteerde Unica Datacenters (bouw en onderhoud van datacenters) als enige cluster een kleine omzetdaling als gevolg van de verschuiving van de start van een groot project dat inmiddels van start is gegaan.

(*) Omwille van vergelijkbaarheid wordt voor de uitsplitsing nog de gefactureerde omzet gehanteerd

 

Digitaal accepteren we allemaal

Data is de heilige graal van de nieuwe economie. Data is king. De technologische voortuitgang brengt ons mensen veel positiefs ...
Verder Lezen

Van ´damper-flapper’ naar smartregeltechniek

Sinds de uitvinding van de ‘damper-flapper’ om kolenkachels aan te sturen, is er veel gebeurd. Vlak na de introductie van ...
Verder Lezen

Wat kunnen we verwachten van een digitale ISH vakbeurs?

Elke twee jaar verzamelt de installatiebranche zich in Frankfurt op de internationale vakbeurs voor HVAC en water, ISH. Ook dit ...
Verder Lezen

Unica neemt opnieuw koudetechnisch bedrijf over

Unica neemt het bedrijf Van Kempen Koudetechniek uit Tiel over. Met de aansluiting van Van Kempen in Unica’s netwerk van ...
Verder Lezen

Meten en sturen op werkelijk energiegebruik

Gepubliceerd op

Er is een uniforme rekenmethode ontwikkeld die is het mogelijk maakt gebouwen snel te beoordelen op het werkelijke energiegebruik. staat voor De Werkelijke Energie intensiteit indicator, kortweg WEii, maakt inzichtelijk wat een gebouw per vierkante meter per jaar aan energie gebruikt. Gebouweigenaren en -gebruikers krijgen zo direct inzicht in de werkelijke energieprestaties van hun pand in relatie tot gelijkwaardige panden in hun sector, in plaats van een theoretisch inzicht. Daarnaast ontstaat direct een beeld van hoe ver ze verwijderd zijn van de Parijse klimaatdoelstellingen of zelfs een energieneutraal gebouw.

De ambitie van het Klimaatakkoord is een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in 2050 met 95% ten opzichte van 1990. Voor utiliteitsgebouwen wordt voor het realiseren van deze doelstelling vooral ingezet op het vaststellen van een wettelijke eindnorm voor de energetische kwaliteit van gebouwen in 2050. Daarom moet bijvoorbeeld nieuwbouw voldoen aan de BENG-norm, die is vastgesteld aan de hand van de methode NTA 8800. In de praktijk blijkt er echter een mismatch te zijn tussen het werkelijke energiegebruik van gebouwen en het energiegebruik dat verwacht wordt op basis van een theoretische berekening. WEii is, in tegenstelling tot BENG, ontwikkeld om wel inzicht te geven op de werkelijke energie-intensiteit van gebouwen.

Paris Proof-aanpak
WEii is een initiatief van DGBC en TVVL. Beide organisaties zijn overtuigd van het belang van meten op werkelijk energiegebruik. En ze werken dan ook al volgens dat principe: DGBC introduceerde in 2017 de Paris Proof-aanpak en TVVL is de initiator van WENG (Werkelijk EnergieNeutraal Gebouw). Die twee doelstellingen voor gebouwen zijn nu verwerkt tot scores op de WEii-ladder, die loopt van heel onzuinig via Paris Proof tot WENG.

Voor en door de markt
WEii is ontwikkeld voor en door de markt. Diverse overheidsinstanties en gezaghebbende marktpartijen hebben de afgelopen jaren in allerlei vormen meegewerkt aan de ontwikkeling van de rekenmethode, van TNO tot E-Nolis en van DWA tot het Rijksvastgoedbedrijf. Daarnaast is er voor de methode al interesse onder handhavers. Bijvoorbeeld omgevingsdiensten kunnen WEii gebruiken om de energieprestaties van gebouwen snel en correct in beeld te brengen en daarop te handhaven.

Eenvoudig en laagdrempelig
Martin Mooij is als programmamanager namens DGBC bij de ontwikkeling van WEii betrokken. Hij ziet grote kansen als het gaat om de toepasbaarheid van de tool. “Het is echt eenvoudig, je hoeft geen techneut te zijn om dit in te vullen.” Dat is volgens hem van groot belang, omdat de energietransitie ‘voor iedereen begrijpelijk moet zijn’. Daarom blijft hij ook hameren op het meten op het werkelijke energiegebruik: “Het is toch niet meer uit te leggen dat een gebouw een goed energielabel heeft, maar toch te veel energie gebruikt. Het theoretische en gebruik in de praktijk is met WEii direct terug te brengen tot één eenheid: het werkelijke energiegebruik.”

Nieuwe tool berekent invloed ventilatie op besmettingskans via aerosolen

Voor de derde maal heeft het Masterplan Ventilatie een gratis tool ontwikkeld die professionals helpt de ventilatie in gebouwen te ...
Verder Lezen

Cijfers en tabellen over energiegebruik en -besparing nu online

Kennisinstituut ISSO heeft een nieuwe versie ontwikkeld van het nu online te raadplegen ‘Energiecijfers en -tabellen’. Voorheen was dit werk ...
Verder Lezen

Quickscan ventilatie in scholen is beschikbaar

De Quickscan ventilatie in scholen is beschikbaar gekomen. Het is de tweede tool van Masterplan Ventilatie. Met deze quickscan kunnen ...
Verder Lezen

Masterplan gebouwventilatie in de maak

Goede ventilatie in gebouwen helpt verspreiding van het coronavirus tegengaan. Maar wanneer is een gebouw goed geventileerd? Verschillende experts in ...
Verder Lezen

Vooral dankzij verduurzaming blijft omzet Bosch in pandemietijd stabiel

Gepubliceerd op

Ondanks de pandemie van het coronavirus handhaafde Bosch Thermotechnology in 2020 zijn omzet op het niveau van het voorgaande jaar: 3,5 miljard euro. Aan de productzijde droegen vooral de trend naar elektrificatie en de uitbreiding van de activiteiten op het gebied van airconditioners en warmtepompen bij aan het succes. Jan Brockmann, voorzitter van de Bosch-divisie Thermotechnology: “Met onze producten voor verduurzaming, elektrificatie en digitalisering hebben wij een bijdrage geleverd aan de energietransitie in de bouwsector. Hiermee zullen we winstgevend blijven groeien.”

Elektrische toepassingen winnen steeds meer aan belang als technologisch pad in de verwarmings- en airconditioningssector, omdat ze energie bijzonder efficiënt gebruiken en omzetten. Daarom kondigde Bosch Thermotechnology in 2019 aan 100 miljoen euro te investeren in de uitbreiding van zijn warmtepompactiviteiten, met een focus op eenvoudig te installeren systeemoplossingen. “Deze investering en een aanzienlijke toename van het aantal medewerkers hebben ons een duidelijke stap voorwaarts gebracht: in 2020 noteerden we al een groei van 22,5 procent in warmtepompen in de hele EU, en in Duitsland groeide de warmtepompactiviteit zelfs met 48 procent. In 2021 zullen we blijven investeren in onze warmtepompactiviteiten en hier vooral ook in de opleiding van onze klanten om hen te helpen de sprong naar elektrificatie te maken. Dit zal onze groei versnellen en de mate van elektrificatie en dus CO2-reductie van huishoudens vergroten”, legt Jan Brockmann uit.

Regionale strategie
Met ontwikkelingscentra in Tranås (Zweden) voor Noord-Europa, in Wernau (Duitsland) voor Centraal-Europa en in Aveiro (Portugal) voor Zuid-Europa is Bosch Thermotechnology goed gepositioneerd om de Europese markt voor residentiële warmtepompen, die het grootste deel van de wereldmarkt uitmaakt, te bedienen. Om tegemoet te komen aan de verschillende eisen van de klanten, volgt de onderneming een regionale strategie in de EU met productassortimenten die zijn afgestemd op de betreffende regio en die succesvol is gebleken: in Noord-Europa, de meest volwassen warmtepompmarkt, vertegenwoordigt deze verwarmingstechnologie meer dan 90 procent van de markt. De nadruk ligt daar op optimalisatie van de prestaties.

Systeembenadering
In Centraal-Europa ligt de focus op de systeembenadering. Hier wil Bosch vooral groeien met warmtepompen in combinatie met ventilatiesystemen en met de Bosch Energy Manager voor geoptimaliseerd stroomverbruik in huis. Voor Zuid-Europa is het belangrijk om het portfolio uit te breiden met goedkope productalternatieven. Daartoe heeft Bosch Thermotechnology in 2020 een joint venture opgericht met Electra Industries Ltd. Electra Industries, met het hoofdkantoor in Rishon (Israël), is goed gepositioneerd op de Israëlische HVAC-markt. Het bedrijf heeft ervaring op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en momenteel ongeveer 300 mensen in dienst. De twee partners zijn voornemens samen te werken bij de ontwikkeling en productie van omkeerbare warmtepompen. Naast zijn eigen productportfolio zal Bosch Thermotechnology van de nieuwe joint venture een warmtepompenportfolio betrekken dat speciaal is toegesneden op de Midden- en Zuid-Europese markt. De joint venture is bedoeld om de twee partners te helpen de kansen te grijpen die zich voordoen in de snel groeiende markt voor omkeerbare warmtepompen.

Elektrificatie
“Onze visie is om de huizen in Europa te elektrificeren - met regionaal aangepaste warmtepompen en hybride apparaten die het beste van twee werelden bieden. In alle regio's hechten wij bijzonder veel belang aan een eenvoudige installatie voor onze handelspartners en een eenvoudige bediening voor onze eindklanten. Wij bieden systeemoplossingen voor bestaande en nieuwe gebouwen die alle gebruikssituaties dekken en begeleiden onze klanten op hun weg naar elektrificatie met een breed scala aan ondersteunende diensten”, aldus Jan Brockmann.

Waterfstof
De overschakeling op klimaatneutrale systemen is een essentieel onderdeel van de EU Green Deal die alle EU-landen tegen 2050 CO2-neutraal moet maken. Voor een CO2-neutraal energiesysteem is het onontbeerlijk om de verwarmingsmarkt volledig in beschouwing te nemen, aangezien een groot deel van de uitstoot hier zijn oorsprong vindt. Bosch Thermotechnology zet in op multi-technologische oplossingen die - parallel met elektrificatie - waterstof (H2) als milieuvriendelijke energiedrager van de toekomst beschouwen. Waterstof is gemakkelijker op te slaan dan elektriciteit en kan worden gedistribueerd via het bestaande gasnet. “Voor een CO2-neutraal energiesysteem hebben we naast elektrificatie ook een waterstofstrategie voor de verwarmingsmarkt nodig. Verbrandingstoestellen zullen de komende decennia belangrijk blijven, en daarom investeren wij nu al in een H2 Ready portfolio. Wij zijn duidelijk voorstander van een multi-technologie-aanpak en zijn voorbereid op elke weg om de klimaatdoelstellingen te bereiken”, zegt Jan Brockmann.

H2 Ready-ketel
Om de mogelijke toepassingen op de verwarmingsmarkt te demonstreren, presenteerde Bosch Thermotechnology in november 2020 het prototype van een nieuw wandverwarmingstoestel, de H2 Ready-ketel, aan een internationaal publiek in zijn vestiging in Worcester in het Verenigd Koninkrijk. De nieuwe cv-ketel kan aanvankelijk werken op conventioneel aardgas of een waterstofbijmenging tot 20 procent. Zodra het lokale netwerk is overgeschakeld op waterstof, kan de cv-ketel binnen een uur worden omgeschakeld op volledig gebruik van zuivere waterstof door slechts enkele aanpassingen uit te voeren. Het eerste veldtesttoestel draait sinds september 2020 op zuivere waterstof in een eengezinswoning in Groot-Brittannië. De introductie van de eerste H2 Ready HR-ketel in het Verenigd Koninkrijk is gepland voor 2022 als onderdeel van een door de overheid gefinancierd demonstratieproject, en verdere openbare demonstratieprojecten op grote schaal zullen volgen.
Praktijktest in Nederland
In Nederland voert Bosch Thermotechnology ook de eerste praktijktests uit met betrekking tot het gebruik van waterstof in de verwarmingssector, waaronder het Uithoorn-project. Samen met steke partners zoals Nefit Bosch bouwde de netbeheerder Stedin het aardgassysteem van woningen om op waterstof. Bestaande installaties worden zo gebruikt om te testen welke aanpassingen moeten worden gedaan om verwarmingssystemen en aardgasnetten voor te bereiden op volledig gebruik van waterstof.

Industriële boilers op waterstof
Bosch Thermotechnology biedt ook al industriële boilers aan die werken op 100% waterstof of die H2 Ready zijn, d.w.z. aanvankelijk op aardgas werken maar later kunnen worden omgebouwd om pure waterstof te gebruiken. Eind 2020 leverde Bosch Industrial een nieuwe H2 Ready-ketel voor industriële toepassingen die in de toekomst een zagerij in Wunsiedel (Duitsland) van thermische energie zal voorzien. Bosch Thermotechnology levert zo ook een bijdrage aan de klimaatbescherming in de industriële sector.

Brandstofcel op waterstof
Voor een duurzame energievoorziening is Bosch bovendien bezig met de ontwikkeling van de solid oxide brandstofcel (SOFC), die ook met waterstof kan werken. In 2024 willen Bosch en zijn samenwerkingspartner Ceres Power uit Horsham (VK) beginnen met de serieproductie van gedecentraliseerde energiecentrales op basis van SOFC's. Bosch mikt op een productiecapaciteit van ongeveer 200 megawatt per jaar. Dit is genoeg om ongeveer 400.000 bewoners van elektriciteit te voorzien. Bosch zal enkele honderden miljoenen investeren in de geplande serieproductie. De productie zal plaatsvinden op de locaties Bamberg en Homburg alsmede op de locatie Wernau van Bosch Thermotechnology en de ontwikkeling zal plaatsvinden in Stuttgart-Feuerbach en Renningen (Duitsland).

Groeimarkt airconditioning
In het kader van de elektrificatie van de bouwsector zal Bosch Thermotechnology ook zijn gamma van energie-efficiënte airconditioning-units voor huishoudelijk gebruik en voor de commerciële sector uitbreiden. Deze units werken efficiënt als ze niet alleen voor koeling worden gebruikt, maar als lucht/lucht-warmtepompen ook voor verwarming. Dit is een gangbare toepassing in kleinere eengezinswoningen of flats in warmere streken zoals Zuid-Europa of Azië en voor commerciële VRF-systemen (variabele koelmiddeldoorstroming) in alle streken, bijvoorbeeld in hotels en winkelcentra. In veel regio's van de wereld - intussen ook in Centraal-Europa - is airconditioning onmisbaar in woongebouwen en commerciële panden om een aangenaam en gezond temperatuurniveau in het gebouw te creëren. “Met onze airconditioners willen wij een bijdrage leveren aan gezondheid en welzijn en tegelijkertijd ook een duurzame bijdrage leveren aan de CO2-besparing in deze bedrijfstak”, legt Jan Brockmann uit. Airconditioning is een wereldwijde groeimarkt, goed voor twee derde van de totale HVAC-markt en kent een hogere marktgroei dan de segmenten verwarming en sanitair warm water. “Ons doel is om onze positie in de airconditioningsector in beide segmenten aanzienlijk te versterken en ook hier de motor te zijn voor energie-efficiënte technologieën”, benadrukt Jan Brockmann.

Digitale diensten met focus op de comfortbeleving
De coronapandemie met lockdowns en uitreisbeperkingen heeft de mogelijkheden van de digitale transformatie duidelijk aangetoond. Daarom zijn digitale services en online klantenondersteuning twee gebieden waarin Bosch Thermotechnology fors investeert. De focus van de uitbreiding ligt op comfortbeleving. Het bedrijf biedt installateurs en handelspartners zoals planners, projectontwikkelaars en architecten digitale oplossingen en diensten die hun werk vergemakkelijken: van het digitale Partner Portal tot online trainingen en van technologiefora voor bijscholing tot grote digitale evenementen. “Onze ervaring in 2020 heeft aangetoond dat digitalisering nieuwe kansen voor ons opent. Het is belangrijk dat we geen standaardoplossingen gebruiken, maar ons digitale aanbod afstemmen op de individuele behoeften van onze verschillende klantgroepen. We zijn overspoeld met inschrijvingen voor sommige van onze online opleidingen. Onze klanten waarderen het dat wij hen veilige en tegelijkertijd innovatieve manieren van contact en interactie bieden. Juist in tijden waarin persoonlijke contacten sterk aan banden worden gelegd, biedt de uitbreiding van onze digitale diensten ons de mogelijkheid om onze sterke merken nog sterker te maken en nog beter te verankeren in het klantenbewustzijn”, aldus Thomas Bauer, lid van de directie en verantwoordelijk voor verkoop en marketing.

Installatiebedrijven positief over omzet

Ondernemers in de bouwketen zijn positiever over de omzetontwikkeling dan aan het begin van de coronacrisis. Nog maar één op ...
Verder Lezen

Bedrijven die gebouwen verduurzamen herstellen goed van coronacrisis

Ondernemers die huizen verduurzamen, hebben zich in november goed hersteld van de coronacrisis. Zo is de omzet van twee op ...
Verder Lezen

Stedin start proef met verwarmen van woningen op waterstof

In Uithoorn stroomt vanaf vandaag waterstof door het bestaande aardgasnet. Veertien sloopwoningen zijn gereed gemaakt voor tijdelijke verwarming met waterstof ...
Verder Lezen

Warmtepompen met aanvoertemperatuur tot 68 ℃

Nefit Bosch introduceert acht nieuwe bodemwarmtepompen van 22 tot 80 kW, geschikt voor zowel grote woningbouw, gestapelde bouw als utiliteit ...
Verder Lezen

Fluisterstille installaties blijken niet voor iedereen echt stil

Gepubliceerd op

Zo’n 10% van de Nederlandse bevolking is gevoelig voor Laag Frequent Geluid. Door de toename van de installatiequote in gebouwen en de verduurzaming van de bestaande gebouwenvoorraad levert dit steeds meer hinder op. Wat kan de installateur hieraan doen? We vroegen het Henk-Jan Meilink, Adviseur Bouwfysica en Akoestiek.

“Laag Frequent Geluid (LFG) is geluid met lage tonen met een frequentie beneden 100/125 Hz”legt Meilink uit.” Geluid met frequenties onder 20 Hz wordt infrasoon geluid genoemd”, valt er op de site van het RIVM te lezen. Meilink hanteert dezelfde definitie. “De ene expert legt de grens bij 100, zelf ga ik tot 125 Hz.”

Installaties
Meilink heeft al diverse keren meegemaakt dat installaties Laag Frequent Geluid produceren. “Denk maar aan cv-pompen, elektriciteitsmeters, hydrofoorinstallaties, warmtepompen, ventilatiesystemen of jacuzzi’s.” Hoewel het op het oog om een duidelijke problematiek gaat, ligt het in de praktijk allemaal een stuk gecompliceerder, vertelt hij. “Allereerst werken we met een verkeerde eenheid om de sterkte van geluid weer te geven. Met dB(A) neem je namelijk Laag Frequent Geluid maar beperkt mee. Eigenlijk zou je de NSG Richtlijn Laagfrequent Geluid moeten hanteren. Deze richtlijn stelt de norm in dB waarbij de lage tonen wel worden meegenomen. Bovendien zegt de NSG dat voor lage tonen geldt; ‘Horen is hinder’. Ook al is de lage toon nog zo zacht, zodra mensen het horen is het hinderlijk.

Consequenties NSG Richtlijn
Deze norm is echter niet in de Nederlandse geluidswetgeving verwerkt. Meilink: “Eventuele inpassing zou grote consequenties hebben en torenhoge kosten met zich meebrengen. Denk maar aan gebouweigenaren die dan verplicht hun installaties moeten aanpassen of fabrikanten die worden gedwongen andere systemen te ontwikkelen. En, dan is er ook nog een spanningsveld met onze duurzaamheidsambities, die in feite zorgen voor steeds meer installaties in gebouwen.” Zolang de wetgeving ontbreekt, wordt het logischerwijze ook erg moeilijk om ‘te handhaven’.

Betaalbare meetapparatuur
Daarnaast ontbreekt het vooralsnog aan eenvoudige en betaalbare meetapparatuur om de bron van het geluid te traceren. Mede daardoor wordt een onderzoek naar hinder van Laag Frequent Geluid al snel een dure grap. “Ik houd zelf bewust rekening met de sociaaleconomische situatie van mijn cliënten, want het moet wel betaalbaar voor ze blijven.”

Isoleren
Is de geluidsbron niet traceerbaar of valt het probleem vanwege andere redenen niet te verhelpen, dan biedt isolatie helaas geen uitkomst. “Laag Frequent Geluid heeft meer geluidsenergie dan hoge tonen, daar valt niet tegen op te isoleren.” Soms kan isolatie zelfs het probleem verergeren. “Zo had ik een casus waarbij de zware akoestische dubbele beglazing ging resoneren als er een vrachtwagen voorbijreed. Uiteindelijk heeft de bewoner weer normaal dubbel glas moeten aanbrengen om het probleem te verhelpen.”

Kennis en kunde
Daarnaast ontbreekt het vaak aan de juiste kennis in de installatiebranche om het LFG-probleem al bij voorbaat te tackelen of op te lossen. “Sowieso schiet het kennisniveau tekort. In het curriculum, denk aan het VMBO en MBO, is nauwelijks aandacht voor deze problematiek. Daarnaast werken veel installateurs met vaste partners. Ze installeren bijvoorbeeld altijd een warmtepomp of ventilatiesysteem van merk A. Daardoor zijn ze minder geneigd te kijken naar andere oplossingen, die wellicht minder risico op LFG met zich meebrengen. Komt nog bij dat door voortdurende bezuinigingsrondes die worden doorgevoerd tijdens bouwprojecten, niet altijd de beste oplossingen uit de bus komen. Tot slot: als er uit een analyse van de situatie blijkt dat er extra maatregelen nodig zijn om akoestische problemen te voorkomen of te verhelpen, brengt dat meerkosten met zich mee. Ook dat kan een obstakel zijn.”

Praktijkvoorbeelden
Tot dusver hebben we vooral in algemene bewoordingen de problematiek besproken, maar wat komt Meilink nu zoal tegen in de praktijk? De akoestisch expert krijgt de laatste jaren steeds vaker klachten binnen over warmtepompen. “Met name de luchtgebonden varianten, over bodemgebonden systemen hoor ik minder snel mensen klagen.” De oorzaken zijn verschillend, maar vaak ligt het aan de compressor, dan wel ventilator van de verdamper. “Recentelijk had ik een casus waarbij sprake was van een verkeerde plaatsing. De warmtepomp stond op een stalen constructie op het dak en was enkel afgeveerd. Met een andere opbouw konden we het LFG-probleem verhelpen. Op de stalen constructie kwamen veren, daarbovenop een betonnen plaat die hetzelfde gewicht had als het onderstel van de warmtepomp. Vervolgens weer veren en dan pas de warmtepomp.”

Werkwijze
Als je als installateur te maken krijgt met Laag Frequent Geluidsproblemen adviseert Meilink om de volgende werkwijze te volgen. Probeer eerst de geluidsbron te achterhalen, eventueel met hulp van een akoestisch expert. Check of er sprake is van defecte onderdelen, een verkeerde inregeling of plaatsing van de installatie en los vervolgens het probleem op. Is het niet mogelijk om de geluidsbron uit te schakelen dan kan nog worden overwogen om het geluid te maskeren in het pand waar de cliënt zit met klachten. “Bijvoorbeeld met een ruisinstallatie, maar dat luistert allemaal erg nauw.” Ook kan er uiteraard worden gekeken of het mogelijk is om de installatie op bepaalde tijden uit te schakelen of op een ander toerental te laten draaien.

Toekomst
Naar verwachting zal de komende jaren het probleem verergeren. De installatiequote in gebouwen neemt toe, zowel in de woningbouw als utiliteit. “Fabrikanten zullen wel meer fluisterstille systemen gaan ontwikkelen, maar de kans is groot dat die ook duurder zijn, met het risico dat er uiteindelijk uit budgettaire overwegingen toch weer wordt gekozen voor een goedkopere en slechtere oplossing. Ik denk dat we daarom twee routes moeten bewandelen; laten we naast installatietechnische ook bouwkundige oplossingen ontwikkelen voor dit probleem.”

Dit is een artikel uit de print-editie van het vakblad IZ. De digitale edities van IZ zijn gratis te raadplegen via www.installateurszaken.nl. Liever een print-editie op uw deurmat? Maak dan gebruik van onze tijdelijke actie en meld u nu aan voor een gratis abonnement op IZ via www.installateurszaken.n

Gasloos renoveren met warmtepomp en convectoren

NIBE en Jaga organiseren op donderdag 15 april samen een gratis webinar waarin de mogelijkheden worden besproken om bestaande woningen ...
Verder Lezen

Verse lucht in huis zonder lawaaioverlast van buiten

Voor situaties in geluidsbelaste gebieden introduceert Brink Climate Systems twee decentrale ventilatietoestellen: Sonair en Sonair CO2. Ze zijn voorzien van ...
Verder Lezen

Nieuwe geluideisen buitenunits treden pas 1 april a.s. in werking

In het Bouwbesluit 2012 (Staatsblad 2020, nr. 189) worden nieuwe geluideisen gesteld aan (nieuw te plaatsen) buiten opgestelde installaties voor ...
Verder Lezen

Waarschuwing van toezichthouder voor drie warmtepompmerken

Uit een toezichtactie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) naar de naleving van de prestatie-eisen voor warmtepompen bleek dat ...
Verder Lezen

Primeur: ISH gaat volgende week digitaal van start

Gepubliceerd op

De internationaal gezien grootste vakbeurs voor water, verwarming en airconditioning, ISH, gaat maandag a.s. voor het eerst digitaal van start. Vanwege Corona kan het fysieke evenement dit jaar niet plaatsvinden. Aan bod komen zoals gebruikelijk innovaties op het gebied van water en energie, vormgegeven in verschillende evenementen. Verder draait het – net als bij de fysieke voorgangers van de beurs – vooral om de presentaties van producten van de ruim 360 deelnemende bedrijven.

De Green Deal is een van de belangrijke toekomstgerichte onderwerpen die in de sectie Energie van ISH digital 2021 aan de orde komen, waarbij exposanten een verscheidenheid aan verwarmingsoplossingen en -systemen presenteren die een bijdrage leveren aan het behalen van klimaatdoelen. Tegelijkertijd zal het ISH Technology and Energy Forum de huidige politieke omstandigheden op de verwarmingsmarkt onder de loep nemen.

Corona
In dit verband zal bijzondere aandacht worden besteed aan de betekenis van ventilatie- en airconditioningsystemen tegen de achtergrond van de aanhoudende coronapandemie. Door de binnenlucht constant te filteren en te zuiveren met een grote hoeveelheid buitenlucht, kan ventilatietechniek helpen om het infectierisico te verminderen – een onderwerp dat ook in het Air Conditioning Forum aan de orde zal komen. Daarnaast zal het Building Forum onder meer aandacht besteden aan de nieuwe eisen die vanaf 2025 waarschijnlijk van invloed zullen zijn op gebouwautomatiseringssystemen.

Water
De afdeling Water gaat de drinkwaterhygiëne en de groeiende trend naar meer badkamerhygiëne onder de aandacht brengen. Met vuil- en bacteriebestendige oppervlakken, aanraakvrije bediening en hygiënische elektronische bidets, zal de sanitaire industrie slimme oplossingen presenteren om de verwachtingen op het gebied van hygiëne te verhogen – of het nu in hotels, openbare voorzieningen of de privé-lifestylebadkamer is. ‘Pop up my Bathroom’ pakt de leidende thema's aan en biedt op basis hiervan inzichten in de drie belangrijkste langetermijntrends voor badkamerontwerp tijdens ISH digital 2021.

Online contact
De algemene focus van het evenement ligt op connectiviteit, kennisoverdracht, hoogwaardige inhoud, een evenementenprogramma en de nieuwste oplossingen en producten. Tijdens ISH digital 2021 zullen alle exposantenactiviteiten geconcentreerd en intelligent worden gekoppeld aan de diensten die worden aangeboden door Messe Frankfurt. Dit platform geeft alle bedrijven, maar ook bestaande en potentiële klanten, de kans om elkaar te ontmoeten en nieuwe contacten te leggen, ongeacht de internationale grenzen. Bezoekers kunnen direct contact leggen met exposanten via chatfaciliteiten of met behulp van een afsprakensysteem voor online bijeenkomsten.

Oficiële opening
ISH digital 2021 wordt op 22 maart om 10.00 uur officieel geopend. Tijdens de digitale stream zal de Duitse federale minister van Economische Zaken en Energie, Peter Altmaier, spreken over onderwerpen op het gebied van klimaatbeleid en de Green Deal toelichten, een van de topthema's van ISH digital 2021. Andere prominenten zijn onder meer de minister-president van Hessen, Volker Bouffier en Markus Frank, raadslid van Frankfurt. Het programma wordt gepresenteerd door Julia Bauer, die ook vertegenwoordigers van de sanitaire en HVAC-industrie zal interviewen. Verder vertellen ook jonge vertegenwoordigers van Europese start-ups over hun innovaties. ISH digitaal duurt tot 26 maart a.s.

De openingsceremonie van ISH digital 2021 is op maandag 22 maart vanaf 10.00 uur live te zien op www.ish.messefrankfurt.com.

Loodgieter: specialistische duizendpoot waar er steeds minder van zijn

Gisteren was het de Dag van de Loodgieter. Deze beroepsgroep heeft nog werk genoeg, zo blijkt uit onderzoek van Zoofy ...
Verder Lezen

Wat kunnen we verwachten van een digitale ISH vakbeurs?

Elke twee jaar verzamelt de installatiebranche zich in Frankfurt op de internationale vakbeurs voor HVAC en water, ISH. Ook dit ...
Verder Lezen

Grohe komt met digitaal platform als alternatief voor ISH

Op 16 maart gaat het digitaal platform Grohe X van Grohe van start. Het sanitairmerk ziet dit als alternatief voor ...
Verder Lezen

Belgische ventilatiespecialist jubileert

Gepubliceerd op

Duco Ventilation & Sun Control viert deze week haar 30-jarig bestaan. Het bedrijf startte op 18 maart 1991 met zeven werknemers. Inmiddels werken er bij de Belgische ventilatiespecialist zo’n 240 personeelsleden. Deze zomer betrekt Duco een nieuw kantorencomplex, voorzien van duurzame ventilatietechnieken.

Sinds de oprichting zorgt Duco voor een gezond binnenklimaat in woningen, appartementen, scholen, kantoren en zorgcentra. Het bedrijf exporteert vandaag de dag 85% van haar omzet, die voor 100% geproduceerd wordt op de 10 ha productiesite in het Belgische Veurne.

3 miljoen woningen vol zuurstof
CEO Luc Renson: “In het eerste bestaansjaar, zorgden we voor zuurstof bij 800 gezinnen. Dertig jaar hebben we al meer dan 3 miljoen woningen van een gezond binnenklimaat voorzien.” Deze prestatie was volgens de CEO niet mogelijk zonder een sterk team, trouwe dealers en tevreden klanten. “Ons 30-koppige R&D team streeft bovendien continu naar duurzame en innovatieve ventilatie- en zonweringsconcepten. Dankzij die ambitie en doenersmentaliteit zijn we klaar voor een gezonde en groene toekomst”, glundert de West-Vlaamse ondernemer.

Nieuwe kantoren
Duco betrekt deze zomer een gloednieuw kantorencomplex. De structurele buitenzonwering met rechthoekige designlamellen zorgt ervoor dat de nieuwe kantoren een eyecatcher worden langs de E40. Bovendien kan de Belgische ventilatiespecialist ook meteen een visitekaartje afgeven op het vlak van duurzame ventilatietechnieken met slimme, natuurlijke ventilatie in combinatie met intensieve nachtventilatie. De 7.500 m2 aan kantoorruimte faciliteren op hun beurt de blijvende groei van het bedrijf.

Klik hier om Duco CEO Luc Renson aan het woord te zien.

 

Remontabele houten huizen voorzien van vraaggestuurde ventilatie

Een huis dat comfortabel, gezond, circulair, energieneutraal, onderhoudsarm en levensloopbestendig is? Hiermee ging Bouw•Novum drie jaar geleden aan de slag ...
Verder Lezen

Rekenen met BENG

NEN 7120 maakt binnenkort plaats voor NTA 8800. De BENG-rekenmethodiek vraagt om een andere benadering van het ontwerpproces. Ventilatie- en ...
Verder Lezen

Warmtepomp in de prijzen

Op bouwbeurs Batibouw in Brussel heeft ventilatiespecialist Duco de Eco Award in de wacht weten te slepen met zijn ventilatiewarmtepomp ...
Verder Lezen

Legionellaspecialist haalt UV-technologie in huis

Gepubliceerd op

Holland Water, specialist in legionella-beheersende watertechnologie, neemt de UV-activiteiten en handelsnaam Uvidis® over van branchegenoot WaterZorg Friesland. Het is de eerste strategische overname van Holland Water sinds het bedrijf in november 2020 de krachten bundelde met investeringsmaatschappij OxGreenfield. 

Holland Water was al een tijdje op zoek naar complementaire preventietechnologie. Leo de Zeeuw, oprichter van Holland Water, licht de overname toe: “Wij geloven dat gebouweigenaren en -beheerders het meest geholpen zijn met geïntegreerde waterbeheeroplossingen die perfect aansluiten op de specifieke gebouwsituatie. Ultraviolet licht, een uitstekende preventietechnologie, mag dan niet in het portfolio ontbreken. Uvidis® is onder leiding van Wietze Boonstra de afgelopen jaren uitgegroeid tot een voorname aanbieder van water-zuiverende oplossingen op basis van ultraviolet licht. UV-technologie is uitermate geschikt als ‘poortwachter’, een systeem dat drinkwater ontdoet van bio-organismen bij de ingang van de waterinstallatie. Holland Water’s vlaggenschipsysteem – de Bifipro® – bestrijdt bio-film en legionella door middel van koper- en zilverionisatie. Echter, locaties zonder bacteriële overschrijdingen zijn meer gebaat bij het minimaliseren van besmettingsrisico’s middels preventieve watertechnologie zoals het Uvidis®-systeem. We zijn dan ook heel erg blij dat we nu beide opties kunnen bieden.”

In goede handen
Wietze Boonstra, algemeen directeur van WaterZorg Friesland, over de overname: “Wij gaan ons verder specialiseren in wateradviesdiensten in de wetenschap dat Uvidis® in goede handen is. Als ervaren water-tech aanbieder is Holland Water de aangewezen partij om zowel de huidige klanten te bedienen als het UV-portfolio verder door te ontwikkelen. De vraag naar ‘point-of-entry’ en ‘point-of-use’ technieken zal de komende jaren alleen maar toenemen.”
Pim de Joode, partner van OxGreenfield, vult aan: “Holland Water heeft de vooruitstrevende visie om waterbeheer te technologiseren, en een aanstekelijke ambitie om het te realiseren. Wij ondersteunen Holland Water daarom graag met hun ‘buy & build’ strategie en zijn verheugd met dit eerste gezamenlijke succes.”

Foto:  Leo de Zeeuw (links) en WZF Wietze Boonstra

“Klimaatadaptatie lukt niet zonder de loodgieter”

Vandaag is het Wereld Loodgieters Dag. Reden voor Techniek Nederland de politiek op te roepen veel meer aandacht te besteden ...
Verder Lezen

Mag het een graadje lager?

Om legionellagroei te voorkomen is een minimumtemperatuur van het warme water vereist van 60 oC in collectieve installaties en van ...
Verder Lezen

Betuwse camping voorzien van veilig en duurzaam watergebruik

Sinds Rob en Sophie de camping De Betuwe Hoeve in Ommeren zo’n 5 jaar gelden hebben overgenomen, hebben ze er ...
Verder Lezen

Intelligente kranen voor drinkwater en sanitair winnen aan populariteit

Digitalisering maakt sanitaire kranen steeds intelligenter. Smartphone-apps verhogen niet alleen de productfunctionaliteit maar maken de kranen ook gebruiksvriendelijker. Tegelijkertijd zijn ...
Verder Lezen

Loodgieter: specialistische duizendpoot waar er steeds minder van zijn

Gepubliceerd op

Gisteren was het de Dag van de Loodgieter. Deze beroepsgroep heeft nog werk genoeg, zo blijkt uit onderzoek van Zoofy. Het klusplatform, waarbij landelijk meer dan 7.000 vakmensen zijn aangesloten, zag loodgietersklussen ruimschoots op nummer 1 uitkomen in 2020. Toch daalt de populariteit van de loodgietersopleidingen al jaren.

Het beroep van loodgieter is populariteit aan het verliezen in Nederland. Er wordt vaak op het beroep neergekeken en hoewel we eigenlijk niet zonder ze kunnen, lijkt het maatschappelijke belang van loodgieters sterk naar de achtergrond te verdwijnen. Als er niets gebeurt, verdubbelt het tekort aan vakmensen in de installatiebranche de komende drie tot vijf jaar mogelijk tot 40.000 mensen, aldus voorzitter Doekle Terpstra van Techniek Nederland. Er zijn zo’n 150.000 vakmensen werkzaam in de installatiebranche en nieuw personeel is zeer welkom. Volgens het UWV is loodgieter dan ook absoluut een kansrijk beroep. Want, ondanks de coronacrisis valt het nog steeds onder de beroepen met moeilijk vervulbare vacatures.

Maatschappelijk belang
Volgens cijfers van het CBS zijn er steeds minder mbo'ers die de sector techniek volgen. Dit schooljaar waren dat er 136.544. De sectoren economie en zorg en welzijn zijn populairder. Het maatschappelijk belang van loodgieters is enorm, aldus Arthur de Leeuw, oprichter van Zoofy: “Ieder Nederlands huishouden heeft op een bepaald moment behoefte aan een loodgieter. Het is zulk ongelooflijk specialistisch werk, dat je bovendien écht goed voor elkaar wilt hebben. Als doe-het-zelver begin je er niet zo snel aan. Daarom vinden we het zo jammer dat er steeds minder jongeren kiezen voor dit mooie beroep.”

Verscheidenheid aan klussen
In 2020 werd de loodgieter per uur maar liefst 18% vaker ingeschakeld dan een jaar eerder. De vijf meest opgepakte werkzaamheden bestaan uit kraan plaatsen, lekkage opsporen, sanitair plaatsen, afvoer aansluiten en het verhelpen van een gootsteenverstopping. “Het beeld van een loodgieter die alleen wc’s ontstopt is niet meer van deze tijd. Een loodgieter is bij ons inzetbaar voor veel verschillende klussen en daarmee een specialistische duizendpoot,” zegt de Leeuw.

“Er zijn méér technici nodig op alle opleidingsniveaus”

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen wijst Techniek Nederland voorzitter Doekle Terpstra de politiek op het belang van het ...
Verder Lezen

4 miljoen subsidie voor opleiders in de techniek

Er komt minimaal 4 miljoen beschikbaar voor opleiders in de techniek. De subsidieregeling is een initiatief vanuit de overheid voor ...
Verder Lezen

Nederlander ziet zichzelf niet snel in de techniek werken

Hoewel Nederlanders de kansen kennen van het technische vakgebied, laten ze werken in de technische branche liever aan een ander ...
Verder Lezen

Bedrijven die gebouwen verduurzamen herstellen goed van coronacrisis

Ondernemers die huizen verduurzamen, hebben zich in november goed hersteld van de coronacrisis. Zo is de omzet van twee op ...
Verder Lezen

“Klimaatadaptatie lukt niet zonder de loodgieter”

Gepubliceerd op

Vandaag is het Wereld Loodgieters Dag. Reden voor Techniek Nederland de politiek op te roepen veel meer aandacht te besteden voor het technisch beroepsonderwijs. De carrièrekansen voor loodgieters en andere technische vakmensen zijn groter dan ooit, vindt brancheorganisatie. Voor de energietransitie zijn de komende jaren tienduizenden extra technici nodig.

Volgens voorzitter Doekle Terpstra van Techniek Nederland is er steeds meer waardering voor het loodgietersvak. “In februari was de loodgieter voor veel mensen in Nederland een held. De vorst veroorzaakte heel wat lekkages en de loodgieter bleek de redder in de nood. Zoiets drukt ons weer eens met de neus op de feiten: technische vakmensen zijn onmisbaar in onze maatschappij.” Techniek Nederland wijst op de carrièrekansen die er liggen voor loodgieters en andere technische vakmensen. Omdat de vraag naar technici sterk groeit, richt de installatiekoepel zich ook op de politiek. Terpstra: “Technisch beroepsonderwijs is zo belangrijk dat het volgende kabinet het véél aantrekkelijker zou moeten maken. Bijvoorbeeld met financiële voordelen.”

Legionella en loden waterleidingen
Loodgieters zijn vaak letterlijk van levensbelang, benadrukt Techniek Nederland. Als voorbeeld noemt de brancheorganisatie legionellapreventie en het vervangen van loden waterleidingen. Maar ook het levensloopbestendig maken van badkamers en toiletten, waardoor ouderen langer veilig en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.

Een innovatief vak
Terpstra ziet dat het vak snel verandert. “Het vakgebied wordt breder, innovatiever en digitaler. Denk aan een energiezuinig huis, waterbesparing en -hergebruik of een speciaal systeem dat de riolen controleert. De moderne loodgieter is een ambachtelijke vakman of vakvrouw, maar heeft óók verstand van ict. Je zult hem of haar steeds vaker met een laptop in de weer zien. Loodgieters zorgen er ook voor dat we droge voeten houden. Met goede hemelwaterafvoer en riolering komen tuinen en woningen bij hevige regenbuiten niet blank te staan en blijven straten en wegen begaanbaar. Dat onderdeel van het werk wordt alleen maar belangrijker. Klimaatadaptatie krijgen we niet voor elkaar zonder de loodgieter.”

Word loodgieter!
Ondanks de groeiende waardering vindt Terpstra dat de loodgieter nog wel wat meer erkenning verdient. “Praktische probleemoplossers met verstand van zaken hebben we altijd nodig. Vandaar dat we de loodgieter vandaag in het zonnetje zetten.” Hij adviseert praktisch ingestelde jongeren juist nu om een technisch vak te kiezen. “Dus waarom geen loodgieter? De banen liggen voor het oprapen. En loodgieter klinkt misschien wat ouderwets -eigenlijk: moet je sanitair-installateur zeggen- maar het is ook wel weer een mooie geuzennaam.”

(foto Hans Hordijk)

Voor het eerst een jaren 70 woonwijk op waterstof

In het Groningse Wagenborgen wordt een jaren 70 woonwijk aangesloten op een waterstofnetwerk. Van de 40 aangeschreven bewoners heeft bijna ...
Verder Lezen

Prognose: woningbouw groeit in 2022 met 5 procent na sterke daling in 2021

De coronacrisis heeft vooralsnog veel minder impact op de bouw gehad dan op andere sectoren, blijkt uit de Sectorprognoses Bouw ...
Verder Lezen

4 miljoen subsidie voor opleiders in de techniek

Er komt minimaal 4 miljoen beschikbaar voor opleiders in de techniek. De subsidieregeling is een initiatief vanuit de overheid voor ...
Verder Lezen

Installateur populair bij eigen personeel en werkzoekers

Hoppenbrouwers Techniek mag zich voor de tweede keer de Beste Werkgever noemen. De ruim 1250 medewerkers beoordeelden de organisatie op ...
Verder Lezen

NVKL en Techniek Nederland gaan samenwerken in federatie

Gepubliceerd op

De branchevereniging voor ondernemingen op het gebied van Koudetechniek en Luchtbehandeling (NVKL) en Techniek Nederland gaan samenwerken in een federatief verband. Dat hebben de besturen van beide verenigingen besloten. Voorzitter Mart Peeman van de NVKL: “De vakgebieden warmtetechniek, koudetechniek en luchtbehandeling zijn steeds meer met elkaar verbonden. Daarom is het logisch dat we deze stap zetten. Samen kunnen we méér bereiken voor onze leden.”

Een belangrijke aanleiding voor de samenwerking is de energietransitie. De leden van beide verenigingen zien in de energietransitie een cruciale rol voor hun leden. Zij verwachten een grootschalige toepassing van warmtepompen en andere duurzame koudetechnieken. Voorzitter Mart Peeman van NVKL: “We moeten investeren in de green skills van onze medewerkers en kennisontwikkeling. Onze samenwerking levert daarvoor een flinke impuls op.”

Klimaataanpakkers
Ook voorzitter Doekle Terpstra verwacht veel van de samenwerking. “Deze krachtenbundeling gaat onze lobby in Den Haag en bij andere stakeholders helpen. Samen staan we sterker.” Terpstra denkt dat Techniek Nederland en NVKL samen nog meer mogelijkheden hebben om de technieksector in de etalage te zetten. “Voor het bereiken van de klimaatdoelen is techniek onmisbaar. Onze leden zijn de Klimaataanpakkers. De sector biedt jongeren en zij-instromers een mooi loopbaanperspectief. Kiezen voor een techniekopleiding of technische bijscholing wordt steeds aantrekkelijker.”

Routekaart
NVKL en Techniek Nederland hebben een routekaart opgesteld voor de samenwerking. Daarin staan onder meer afspraken over het optimaliseren van de dienstverlening naar leden en profilering van de leden naar (potentiële) klanten en eindgebruikers. Ook rond arbeidsmarkt en scholing en kwaliteitsbeleid gaan Techniek Nederland en NVKL nauw samenwerken binnen de federatie.

Vervolg op strategische samenwerking
De vorming van een federatie komt niet uit de lucht vallen. NVKL en Techniek Nederland besloten begin vorig jaar al om strategisch te gaan samenwerken. Op 17 februari 2020 tekenden de voorzitters van beide verenigingen een intentieverklaring.

Federatiebestuur
Bij NVKL zijn 425 bedrijven in de professionele koudetechniek en klimaatbeheersing aangesloten. Techniek Nederland vertegenwoordigt 5.000 installatiebedrijven en technisch dienstverleners. De beide verenigingen hebben inmiddels een federatiebestuur gevormd. Daarin hebben Mart Peeman, Charles Smets en Max Neus zitting namens NVKL en Doekle Terpstra, Martin Hoekstra en Erik van Engelen namens Techniek Nederland. NVKL en Techniek Nederland blijven als zelfstandige verenigingen bestaan.

NVKL 70 jaar: koeling in alle sectoren van belang

De Nederlandse Vereniging voor ondernemingen op het gebied van de Koudetechniek en Luchtbehandeling (NVKL) bestaat zeventig jaar. Een uitgebreide viering ...
Verder Lezen

De Nederlandse Verwarmingsindustrie krijgt nieuwe voorman

Met ingang van 1 januari 2021 zal Anne Jaap Deinum aantreden als branchemanager van de Nederlandse Verwarmingsindustrie. Hij volgt daarmee ...
Verder Lezen

Aanbieders en eindgebruikers van koeltechniek bundelen krachten

Aanbieders en eindgebruikers van koeltechniek hebben recent de stichting Netwerk Koude- en Klimaattechniek opgericht. De stichting gaat toezien op veiligheid ...
Verder Lezen

Op een rijtje: 16 verschillende technieken om te koelen

Klimaatverandering zorgt voor steeds warmere Nederlandse zomers, waardoor koeling van huizen aan belang toe neemt. Dat blijkt wel uit de ...
Verder Lezen

Vooral jongeren hebben ambitie om hun woning te verduurzamen

Gepubliceerd op

Ondanks dat het energielabel verplicht is sinds 2008, weten vier van de tien Nederlanders niet welk energielabel hun woning heeft. Generatie X en babyboomers weten vaker dan millennials niet wat hun energielabel is. De jongere generatie is niet alleen beter op de hoogte van het energielabel, ze zijn ook veel vaker van plan om het label in het komende jaar te verbeteren. De lage energierekening is voor de meeste Nederlanders die willen verduurzamen, ermee bezig zijn of dit hebben gedaan (62%) de drijfveer om te verduurzamen en het energielabel te verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek van online consumentenadviseur Pricewise onder 1.000 respondenten, in samenwerking met onafhankelijk veldwerkbureau Panel Inzicht.

Ondanks de grote onwetendheid over het eigen energielabel, geeft 61% van de Nederlanders wel aan te weten hoe het energielabel verbeterd kan worden. Vooral Nederlanders met een laag energielabel (B t/m G) weten hoe het energielabel te verhogen is, vergeleken met mensen met een hoog energielabel (A). Babyboomers hebben ondanks onwetendheid over hun eigen energielabel wél de meeste kennis van de manieren waarop ze het energielabel kunnen verhogen. Volgens Tomas Bleker, energiespecialist bij Pricewise, hebben babyboomers ook meer financiële middelen om verduurzaming te verwezenlijken. “Desondanks zien we dat vooral jongeren, met name millennials, de ambitie hebben om zo snel mogelijk te verduurzamen. Met de financiële regelingen vanuit de overheid zal verduurzaming de komende jaren in alle generaties normaal en mogelijk zijn.”

Terugverdientijd verduurzaming voor velen te lang
Bleker vindt het dan ook niet gek dat de meeste Nederlanders die niet van plan zijn om te verduurzamen, dit niet doen vanwege financiële redenen (41%). Niet alleen kosten voor verduurzaming spelen een rol: de te lange terugverdientijd van de verduurzaming is voor 28% van de Nederlanders doorslaggevend om hun woning niet te verduurzamen. Bleker: “In eerste instantie zien veel mensen ervan af vanwege de lange terugverdientijd en kosten. Zo zijn zonnepanelen bijvoorbeeld pas rendabel na zo’n acht jaar bij doorgaans zes tot tien zonnepanelen, afhankelijk van de ligging en het aantal zonuren. Toch levert verduurzaming van je woning je hoe dan ook iets op. Je huis wordt beduidend meer waard als het een energielabel A draagt. Als je weet welk energielabel jouw woning draagt, worden de mogelijkheden om te verduurzamen en daarmee nog meer te besparen op de energierekening pas duidelijk. Het is daarom niet alleen belangrijk om je energie te vergelijken en te kijken of het goedkoper kan, maar het is ook belangrijk te kijken naar waar de energie verloren gaat. Zo blijft jouw energierekening het laagst.”

Voor het eerst een jaren 70 woonwijk op waterstof

In het Groningse Wagenborgen wordt een jaren 70 woonwijk aangesloten op een waterstofnetwerk. Van de 40 aangeschreven bewoners heeft bijna ...
Verder Lezen

Analyse programma’s politieke partijen op duurzaamheid en gebouwde omgeving

In de programma’s van de politieke partijen voor de komende Tweede Kamerverkiezingen wordt vooral aandacht gevraagd voor het transformeren van ...
Verder Lezen

Betuwse camping voorzien van veilig en duurzaam watergebruik

Sinds Rob en Sophie de camping De Betuwe Hoeve in Ommeren zo’n 5 jaar gelden hebben overgenomen, hebben ze er ...
Verder Lezen

Hybride oplossing

In Venlo vindt een indrukwekkende transformatie plaats. Wat ooit een drukbezocht postkantoor was, wordt nu omgetoverd in een heus museum ...
Verder Lezen

Speciale luchtbehandeling moet voor ‘virusvrije’ lift zorgen

Gepubliceerd op

In kantoor The Edge wordt één van de liften voorzien van een nieuw ontwikkeld, compact inbouw-luchtbehandelingssysteem dat zorgt voor schone, virusvrije lucht. Daarmee zouden personenliften weer in de normale bezetting worden gebruikt. De Covid-19 pandemie maakte duidelijk dat liften in gebouwen bij uitstek verzamelplaatsen zijn van ongezonde lucht. Deze compacte, veelal drukbezette ruimten worden nauwelijks geventileerd of gereinigd. Daar komt bij dat de liftgebruikers altijd dicht op elkaar staan, waardoor een hoog besmettingsrisico ontstaat.

Het kantoor van Deloitte, gevestigd langs de A10, aan Amsterdamse Zuidas, wordt beschouwd als het innovatiefste en duurzaamste gebouw ter wereld. The Edge wordt een computer met een dak genoemd; het gebouw is compleet volgepakt met digitale en duurzame innovaties, voorzien van driedubbelglas, energiezuinige installaties en vele geïntegreerde zonnecellen.

Inbouwpakket voor bestaande lift
In de lift wordt de ‘Eleminair’ van Interland Techniek en ABT getest. Peter van der Velde , commercieel directeur Interland Techniek: “Eleminair is een gesloten circuit, een zelfstandig werkend systeem in het inwendige van de liftcabine. Het wordt op maat gemaakt zonder ingrepen aan de kooiconstructie. Herkeuring van de lift is daarom niet nodig. Sensoren registreren de aanwezigheid van personen in de liftkooi en schakelen het systeem in werking. Daarnaast bewaakt het systeem de goede en veilige werking.”

Gezond binnenmilieu

Vanwege de huidige corona-crisis ligt de focus bij scholen veelal op CO2 gestuurde regelingen. Ook de overheid stelt dit als ...
Verder Lezen

Modulaire luchtbehandeling tot 40.000 m3/h

WOLF Energiesystemen introduceert de KG TOP, een nieuwe generatie van haar modulaire luchtbehandelingskasten. De serie bestaat uit 23 configureerbare bouwgroottes, ...
Verder Lezen

Hogere capaciteiten luchtbehandeling

De CKL evo serie van WOLF is uitgebreid met de CKL evo 4700 en 6100, waardoor nu ook units van ...
Verder Lezen

Units voor luchtbehandeling met geïntegreerde inverter warmtepomp en regeling

Met de Swegon GOLD RX/HC units heeft Auerhaan-Klimaattechniek luchtbehandelingsunits in huis, voorzien van een geïntegreerde inverter warmtepomp en regeling. De ...
Verder Lezen

Test met opwekking én opslag van duurzame energie in pilotwoning

Gepubliceerd op

Een geïntegreerd systeem voor PV-thermische energieopwekking met seizoensgebonden energieopslag. In Helmond bouwen studenten van de TU EIndhoven samen met woningcorporatie Woonbedrijf en bouwbedrijf Hurks een pilotwoning met dit systeem.

Brainport Smart District moet de slimste wijk ter wereld worden. In dit deel van de Helmondse wijk Brandevoort worden allerlei nieuwe technieken en inzichten toegepast om een duurzame en mooie leef- en werkomgeving te creëren. Studenten van de Technische Universiteit Eindhoven (Team CASA) bouwen hier samen met woningcorporatie Woonbedrijf en bouwbedrijf Hurks een woning (CASA 1.0) met technologie die door de studenten is bedacht. Het project ontvangt subsidie vanuit Europa, de provincie Noord-Brabant en het ministerie van EZK. Doel is om een alternatief voor sociale huurwoningen te bouwen dat Comfortable, Affordable en Sustainable Alternative (CASA) is. Bedenker en teammanager Antoine Post: “In deze pilot testen we de juiste dimensionering van bouwkundige en installatietechnische technieken met als doel deze voor toekomstige woningbouw te kunnen opschalen.”

Installatietechniek
In de woning met drie appartementen worden verschillende bestaande technieken samengevoegd, veelal gebaseerd op vernieuwende technologieën. Op installatiegebied komt er een systeem voor de opwekking én opslag van duurzame energie. Het systeem is opgebouwd uit bestaande componenten die echter op een unieke manier worden geïntegreerd ten behoeve van verwarming, koeling en ventilatie. Zonne-energie wordt via het PV-thermische dak (PV-panelen met onderliggend buizenstelsel) opgewekt om de woning te verwarmen en van elektriciteit te voorzien. Het opgewarmde water wordt opgeslagen in een enorme tank (100.000 liter) onder de woning. Zo kan er in de winter warmte onttrokken worden om het gebouw energieneutraal te verwarmen en van warm tapwater te voorzien. “Het water wordt door een warmtepomp opgewarmd tot 75 graden Celsius en blijft door de grote buffer minimaal 30 graden. Mocht de temperatuur toch daaronder komen, dan kunnen we met de warmtepomp bijverwarmen”, zegt Post. Door het energiesurplus van de zomer ‘s winters te gebruiken, worden piekbelastingen van het elektriciteitsnet voorkomen.

Componenten en monitoring
Flamco levert verschillende componenten van dit systeem, zoals een Flexcon Premium expansievat met 15 jaar garantie, energiebesparende XStream lucht- en vuilafscheiders, buffervaten, mengvaten, vul- en tapkranen, filters, flowsensoren en beveiligingen. Ook de energiemeters die de thermische prestaties van het systeem (opslag en verbruik) monitoren, komen van deze fabrikant. De data kan op afstand worden uitgelezen via Flamconnect Remote Rervice. Daarmee heeft de installateur real time inzicht in en controle over de conditie van het systeem. Zo kan hij pro-actief op (storings)meldingen reageren en die op afstand verhelpen.

Blijven leren
De woning is begin mei 2021 klaar. Het grote appartement op de begane grond (60 m2) betrekt Post zelf, ook om uit eerste hand te kunnen evalueren. “Wij hebben redelijk vertrouwen in het systeem, want het zijn vertrouwde componenten. We testen in de praktijk wat wij berekend hebben, want de systeemintegratie is nieuw. Mocht het nodig zijn, dan kunnen we de dimensionering aanpassen. Maar het project is nu al geslaagd, want we hebben veel geleerd.”

Mag het een graadje lager?

Om legionellagroei te voorkomen is een minimumtemperatuur van het warme water vereist van 60 oC in collectieve installaties en van ...
Verder Lezen

Hybride oplossing

In Venlo vindt een indrukwekkende transformatie plaats. Wat ooit een drukbezocht postkantoor was, wordt nu omgetoverd in een heus museum ...
Verder Lezen

Thermische laadstations vervangen boilers in flatgebouw

Solide Vastgoed Beheer vervangt in de Groningse Vondelflat 164 grote boilers door de compacte FlexTherm Eco toestellen van Flamco. De ...
Verder Lezen

Visie All-Electric

Is All-Electric de heilige graal? LG en Alklima-Mitsubishi Electric, twee toonaangevende spelers, geven hun visie op de ‘Road to All-Electric’ ...
Verder Lezen

Voor het eerst een jaren 70 woonwijk op waterstof

Gepubliceerd op

In het Groningse Wagenborgen wordt een jaren 70 woonwijk aangesloten op een waterstofnetwerk. Van de 40 aangeschreven bewoners heeft bijna iedereen inmiddels toegezegd mee te willen doen. Met dit project willen de initiatiefnemers aantonen dat waterstof, naast restwarmte, groen gas en all-electric, één van de oplossingen voor aardgasvrij wonen is.

Het gebruik van waterstof voor het verwarmen van bestaande oudere woningen is een techniek die wereldwijd nog in de kinderschoenen staat. In opdracht van Groninger Huis isoleert Energiewacht voor aanvang van de aanleg van de waterstofleiding deze huizen tot energielabel niveau B. De woningen worden verwarmd met een hybride warmtepomp van Intergas, die wordt onderhouden door Energiewacht. Deze hybride warmtepomp draait zoveel mogelijk op duurzaam opgewekte stroom en op koude momenten wordt waterstof gebruikt. De woningen krijgen zonnepanelen en de bewoners gaan inductiekoken. Het project wordt daarnaast mogelijk gemaakt door een lokaal agrarisch bedrijf waar het waterstof wordt geproduceerd en opgeslagen. Met dit project doen de deelnemende partijen essentiële ervaringen op voor de energietransitie.

Bewoners hebben de belangrijkste stem
“Onze bewoners hebben ervoor gezorgd dat het project echt door kan gaan”, vertelt directeur-bestuurder van Groninger Huis Laura Broekhuizen. “We hebben veertig woningen uitgekozen, de bewoners persoonlijk uitleg gegeven over het project en wat het voor hen betekent en gevraagd of ze mee willen doen. Wij zijn er echt trots op dat we voldoende deelname hebben en zo samen bijdragen aan een duurzame toekomst.” Groninger Huis werkt in Wagenborgen ook mee aan een ander project: Nieuwborgen.net. Dit project biedt de overige huurders en eigenaren de mogelijkheid over te stappen op groen gas.

Lange termijn verkenningen
Het gaat in Wagenborgen om het eerste waterstof woonproject van Nederland in een jaren 70 woonwijk. “Met deze pilot in een oudere woonwijk doen we, samen met bewoners en de deelnemende partijen, ervaring op hoe we woningen met behulp van waterstof het beste kunnen verduurzamen waarbij we zoveel mogelijk gebruikmaken van de bestaande gasleidingen”, vertelt Sybe bij de Leij, innovatiemanager bij Enexis Groep.
Wethouder duurzaamheid Meindert Joostens van de gemeente Eemsdelta: “De gemeente Eemsdelta is positief over het project en we werken daaraan graag mee. Dit is belangrijk voor de lange termijn verkenningen in de zoektocht naar nieuwe energievormen. Voor een succesvolle energietransitie is draagvlak van inwoners heel belangrijk. Daarom verheugt het ons dat al 30 gezinnen zich voor de pilot hebben aangemeld. Samenwerking tussen diverse partijen en bewoners is hierin de sleutel tot succes.”

De potentie van waterstof
Duurzaam geproduceerde waterstof is CO2-neutraal. De toepassing van waterstof in de gebouwde omgeving lijkt veel potentieel te hebben, maar moet nog verder onderzocht worden. Met de productie, distributie en het gebruik van waterstof is nog geen grootschalige ervaring opgedaan. De netbeheerders pleiten er daarom voor om tot 2030 in te zetten op de ontwikkeling en het gebruik van waterstof in de industrie en in een aantal projecten in de gebouwde omgeving.

Waterstof als onderdeel van energietransitie
Het afbouwen van het aardgasverbruik komt de komende jaren in een stroomversnelling. Daarbij wordt gestreefd naar het aardgasloos maken van 200.000 woningen per jaar, bijvoorbeeld door over te gaan op groen gas, een elektrische warmtepomp (hybride of all-electric) of een warmtenet. In de toekomst kan waterstof een aanvulling zijn op dit palet aan mogelijkheden. Het gezamenlijk opdoen van ervaring is hierbij essentieel. Dit gaat verder dan alleen de gasnetbeheerders, maar raakt ook leveranciers van toestellen, veiligheidsinstanties, gemeenten en andere overheden. Bij de uitwerking van het Klimaatakkoord is de inzet van waterstof voor de netbeheerders een belangrijk aandachtspunt.

Op weg naar waterstof: ketels voor wisselende gasmengsels

Met het oog op de enorme reductie van CO2-uitstoot die nodig is om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, is ...
Verder Lezen

De energietransitie: waterstof

De energietransitie gaat niet over één oplossing. Waterstof is één van de oplossingen. Jan Wijbenga van het bedrijf Feenstra is ...
Verder Lezen

All-electric of waterstof?

All-electric of waterstof? Beide routes naar verduurzaming hebben felle voor- en tegenstanders. Maar is er ook een tussenweg mogelijk? Professor ...
Verder Lezen

“Waterstof zal Nederland veroveren”

De energietransitie gaat niet over één oplossing. Waterstof is één van de oplossingen. Jan Wijbenga (foto) van het bedrijf Feenstra ...
Verder Lezen

“Er zijn méér technici nodig op alle opleidingsniveaus”

Gepubliceerd op

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen wijst Techniek Nederland voorzitter Doekle Terpstra de politiek op het belang van het technisch beroepsonderwijs. “De energietransitie vraagt om veel technische vakmensen, maar de instroom van gekwalificeerde technici loopt terug. Als we nú geen maatregelen nemen, lopen we onherroepelijk vast.” De voorzitter heeft een tien-puntenplan gepresenteerd om het technisch beroepsonderwijs erbovenop te helpen. Het Onderwijsplan Techniek voor de Toekomst zou volgens Terpstra een belangrijk verkiezingsitem moeten zijn.

Onderzoeksbureau Ecorys becijferde in een recent onderzoek dat de belangstelling voor techniek in het mbo afneemt. De komende tien jaar daalt het aantal studenten naar verwachting met 24.000. Op het hbo neemt de instroom wél toe, met gemiddeld 5%. Maar ook die groei blijft aanzienlijk achter bij de toename van het totale aantal hbo-studenten.

De ambities zijn groot
Het tekort aan vakmensen in de techniek is met name zorgwekkend omdat voor de energietransitie juist steeds méér technici nodig zijn, betoogt Terpstra. “Vóór 2030 moeten in Nederland 1,5 miljoen woningen verduurzaamd worden. Daarnaast moeten er zo'n 6.500 windmolens en 1,7 miljoen laadpalen voor elektrische auto's komen. Al over een kleine twee jaar moet elk kantoorgebouw in Nederland minimaal label C moet hebben. Bovendien moeten tot 2030 jaarlijks 100.000 nieuwe woningen zonder aardgas, maar mét installaties voor duurzame energieopwekking, worden opgeleverd.

Loopbaankansen zijn groot
Te weinig jongeren in mbo, hbo en wo kiezen voor een technische opleiding, maar de loopbaankansen zijn nergens zo goed als in de techniek. Terpstra: “De plotselinge vorstperiode, eerder deze maand, drukte veel Nederlanders weer eens met de neus op de feiten. We kunnen niet zonder technici. We hebben ze nodig om ons uit de kou te redden, maar óók om de energietransitie voor elkaar te krijgen.”

Techniek voor de Toekomst
Er zijn méér technici nodig op alle opleidingsniveaus. Dat is de achtergrond van het Onderwijsplan Techniek voor de Toekomst. Terpstra: “We willen dat het plan zo snel mogelijk wordt omarmd door de politiek. Liefst nog vóór de verkiezingen, maar in ieder geval tijdens de formatie. Wij zullen het in ieder geval onophoudelijk onder de aandacht brengen van politiek én media.”

Het tien-puntenplan van Terpstra:

  1. De financiering van het beroepsonderwijs wordt afgestemd op de arbeidsmarkt. Onderwijsinstellingen die opleiden voor beroepen waar tekorten op de arbeidsmarkt zijn, moeten kunnen rekenen op extra financiering. En de studenten ook.
  2. Mbo’ers in de techniek krijgen een bonus na het behalen van hun diploma.
  3. De overheid geeft werkgevers die investeren in zij-instromers extra financiële ondersteuning.
  4. Er komen flexibele, intensieve en toegankelijke opleidingen voor zij-instromers.
  5. Breng leren en innoveren bij elkaar. Daarmee sluiten opleidingen beter aan op de behoeften van het bedrijfsleven en wordt het onderwijs aantrekkelijker. Een nauwe samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs in publiek-private samenwerking maakt dit mogelijk.
  6. De overheid creëert een stimuleringsfonds voor het technisch beroepsonderwijs (vmbo, mbo, hbo).
  7. Techniekstudenten aan het hoger onderwijs betalen geen collegegeld meer. Bij het aflossen van hun studiefinanciering betalen ze een lagere rente.
  8. Alle leerlingen op de basisschool maken kennis met techniek. Werkgevers in de techniek zoeken het onderwijs in de regio op en werken ermee samen. Werknemers in de techniek krijgen de mogelijkheid om hybride docent te worden, mee te doen aan projecten en leerlingen te begeleiden.
  9. De technische sector gaat zich méér richten op het werven van meisjes en vrouwen en van jongens én meisjes met een niet-westerse achtergrond.
  10. Hybride opleidingen krijgen in het voortgezet onderwijs meer ruimte. Denk aan de vak-havo, waar de leerlingen 80% theorievakken krijgen en 20% technische, beroepsgerichte vakken.

Rico Verhoeven als boegbeeld
Ondertussen maakt ook kickbokser Rico Verhoeven zich sterk voor techniek. Dat doet hij voor mensen die een opleiding in de techniek willen volgen. “Ik ben zelf absoluut geen arbeidsmarktdeskundige,” vertelt hij aan De Telegraaf, “maar ik heb wel een groot netwerk dat ik kan inschakelen en ik verbind mijn gezicht eraan.” Hij lanceerde onlangs het platform heelnederlandwerkt.nl, dat werkzoekenden en werkgevers bij elkaar brengt. “Het is echt bizar hoeveel dit al heeft losgemaakt.”

Miljoen euro aan vouchers
“Werkgevers weten ons te vinden met vacatures, al meer dan vierduizend werkzoekenden hebben een persoonlijkheidstest gedaan en we mogen nu voor een miljoen euro aan vouchers voor cursussen van techniekopleiding.nl weggeven. Daarmee kunnen 750 mensen gratis een opleiding volgen voor bijvoorbeeld airco-, koel- en klimaattechniek of operator. Ze hoeven zich alleen maar aan te melden op het platform.”

Gratis
Verhoevens initiatief onderscheidt zich van andere vacatureplatformen doordat alles gratis is, voor zowel werkgevers met vacatures als werkzoekenden die er ook testen en trainingen kunnen volgen. Advocatenbureau CKH verbindt zich eraan door gratis juridisch advies aan te bieden over werkgerelateerde onderwerpen.

 

Wat vinden de politieke partijen van de installatiebranche?

Hoe denken de politieke partijen over sociale zekerheid en WW, mobiliteit, pensioen en AOW, onderwijs en duurzaamheid? Techniek Nederland heeft ...
Verder Lezen

4 miljoen subsidie voor opleiders in de techniek

Er komt minimaal 4 miljoen beschikbaar voor opleiders in de techniek. De subsidieregeling is een initiatief vanuit de overheid voor ...
Verder Lezen

Nederlander ziet zichzelf niet snel in de techniek werken

Hoewel Nederlanders de kansen kennen van het technische vakgebied, laten ze werken in de technische branche liever aan een ander ...
Verder Lezen

Analyse programma’s politieke partijen op duurzaamheid en gebouwde omgeving

Gepubliceerd op

In de programma’s van de politieke partijen voor de komende Tweede Kamerverkiezingen wordt vooral aandacht gevraagd voor het transformeren van kantoren tot woningen. De coronacrisis, plus het nijpend tekort aan woningen in Nederland lijkt een nieuw politiek licht te schijnen op de verduurzaming van de utiliteitsbouw. Dutch Green Building Council analyseerde de verkiezingsprogramma’s van de dertien zittende politieke partijen op de thema’s duurzaamheid en gebouwde omgeving.

Als het om de gebouwde omgeving gaat, valt vooral de woningnood op. In acht van deze dertien bestudeerde verkiezingsprogramma’s wordt geopteerd voor het ombouwen en transformeren van leegstaande kantoren tot woningen, als antwoord op de woningnood in Nederland. Een prima uitgangspunt volgens DGBC, al is wel de vraag hoeveel utiliteitsgebouwen er nog beschikbaar zijn voor die transformatie.

Duurzaamheid gebouwen
Verder wordt door een aantal politieke partijen eisen gesteld aan de duurzaamheid van de gebouwen, zoals betere isolatie en eigen energie-opwek met zonnepanelen. Dit gaat echter niet veel verder dan de huidige wetgeving. Een partij die wel verregaande ambities heeft, is de Partij voor de Dieren. Die partij heeft het meest concrete verduurzamingsprogramma voor bedrijfsgebouwen. En een helder doel: 65% minder energiegebruik en energieneutraal in 2030. Dat heeft zelfs sterke overeenkomsten met Paris Proof, het plan van DGBC om de gebouwde omgeving te verduurzamen.

Energielabels uit de gratie
Bij de vorige verkiezingen in 2017 hadden veel partijen de energielabelplicht voor kantoren in 2023 nog prominent opgenomen in de verkiezingsprogramma’s. Deze energielabels lijken uit de gratie: slechts bij een paar partijen komt het energielabel aan de orde. VVD wil geen verplichte labelsprongen meer voor woningen, SGP wil vooral kijken naar de werkelijke energieprestatie. Een weg die DGBC al is ingeslagen met WEii (Werkelijke Energie intensiteits indicator), een rekentool om een gebouw op werkelijk energiegebruik te beoordelen.

Stimulerende maatregelen
Overheidsmaatregelen zoals de SDE++ en de Milieu investeringsaftrek worden gezien als logische manieren om verduurzaming te stimuleren. DGBC ziet dat ook terug in Breeam-NL waar deze stimulansen goed werken om snel stappen te maken. Wel wil PvdA de huidige stimuleringsregeling Duurzame Energie beter benutten. VVD ziet kansen om de Milieu Investeringsaftrek beter geschikt te maken voor het thema circulaire economie.

Materialenpaspoort op de agenda
De circulaire economie heeft, zeker bij de partijen met een groene klimaatagenda, een prominente plek gekregen in de verkiezingsprogramma’s. D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren en ChristenUnie stellen voor het materialenpaspoort in te voeren. PvdA stelt voor het rijksprogramma Circulaire Economie uit te breiden. Concrete doelen waarmee de partijen naar een volledig circulaire (bouw)economie toewerken zijn nauwelijks terug te vinden in de programma’s, of worden geschaard onder de CO2-doelstellingen. Daar valt volgens DGBC nog wel wat terrein te winnen.

Naar Parijs of niet?
PVV en Forum voor Democratie willen dat Nederland haar steun aan het Klimaatakkoord opzegt. Aan de andere kant zijn vier partijen die de Parijse klimaatdoelen eerder willen bereiken: GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66 en SP. “DGBC hoopt en verwacht dat de politieke partijen na de verkiezingen hun verantwoordelijkheid nemen om de weg naar de klimaatdoelen te versnellen. De klimaatverandering is nu al alarmerend, nog meer CO2-uitstoot maakt het probleem alleen maar groter”, zegt Annemarie van Doorn, directeur van DGBC.

“Er zijn méér technici nodig op alle opleidingsniveaus”

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen wijst Techniek Nederland voorzitter Doekle Terpstra de politiek op het belang van het ...
Verder Lezen

Analyse programma’s politieke partijen op duurzaamheid en gebouwde omgeving

In de programma’s van de politieke partijen voor de komende Tweede Kamerverkiezingen wordt vooral aandacht gevraagd voor het transformeren van ...
Verder Lezen

“Bevorder technisch vakmanschap”

Metaalunie roept de overheid op om slim produceren te stimuleren, te zorgen voor eenduidige regels en minder regeldruk, de rekening ...
Verder Lezen

Belangstelling uit politiek voor betaalbare overstap op warmtepomp

Vorige week bezocht een D66-delegatie van Tweede Kamerleden en een plaatselijke wethouder de Helmondse wijk Rijpelberg. Ze verwijderden daar symbolisch ...
Verder Lezen

Gezond en veilig aan het werk na de coronacrisis

Gepubliceerd op

Carrier introduceert een pakket oplossingen voor het helpen realiseren van een gezonde, veilige, efficiënte en productieve binnenomgeving voor gebouwen. Via dit Healthy Buildings Program zullen experts van het bedrijf samenwerken met klanten bij zowel het ontwerpen als het gebruik, onderhoud en upgraden van gebouwen.

Ter ondersteuning hiervan, lanceert Carrier ook www.carrier.com/commercial/en/eu/ om klanten te helpen bij het consulteren van de experts van Carrier. Carrier is onderdeel van Carrier Global Corporation, een wereldwijd leverancier van gezonde, veilige en duurzame gebouw- en koudeketenoplossingen.

Het nieuwe normaal
Didier Genois, Vice President en General Manager, HVAC Europe Air Conditioning: “Wanneer mensen weer terugkeren op het werk, hotels weer gasten ontvangen, scholen de studenten weer welkom heten en winkels weer open gaan, is de binnenluchtkwaliteit en een veilig gebouw van groot belang. Om het herstel van de economie succesvol te laten verlopen, moeten de mensen vertrouwen hebben in de veiligheid van de gebouwen. Nieuwe technologieën zoals microscopische filtratiesystemen zijn verandert van ‘leuk om te hebben’ naar ‘noodzakelijke’ beschermingsmaatregelen. Ons Healthy Buildings Program kan helpen bij het realiseren van een gezondere en veiliger binnenomgeving als we teruggaan naar het nieuwe normaal.”

Het programma
Het Healthy Buildings Program van Carrier zal putten uit een programma oplossingen en diensten die zijn ontwikkeld om de kwaliteit van de binnenlucht (IAQ) te helpen verbeteren en de buitenluchtventilatie te verhogen. Deze omvatten, maar zijn niet beperkt tot, het volgende:
Carrier Healthy Building Services
Via het nieuwe BluEdge-serviceplatform is Carrier in staat tot nieuwe, eersteklas service- en aftermarket-dienstverlening. Op basis van onze ongeëvenaarde productkennis, voorziet het BluEdge-serviceplatform klanten van superieure service gedurende de levenscyclus van hun HVAC-apparatuur. Carrier levert expertdiensten zoals consultatie, implementatie en continue monitoring. Dankzij deze dienstverlening kunnen klanten de gebouwen veilig en efficiënt herstarten, onderhouden en upgraden. Deze omvatten: beoordeling binnenluchtkwaliteit voor het testen van de luchtkwaliteit en ontwikkelen en implementeren van upgrades voor het helpen waarborgen van optimale filtratie, ventilatie, luchtstromen en regelingen. De experts van Carrier kunnen ook ondernemingsbreed IAQ-engineeringsnormen ontwikkelen en implementeren.
Carrier Healthy Buildings Technologies
Naast het aanbod van Carrier op het gebied van HVAC-, brandbeveiligings-, beveiligings- en regelproducten, omvat het Healthy Buildings programma van Carrier filtratie-technologieën, leverbaar in nieuwe apparatuur of als uitbreiding naderhand, inclusief verschillende eindfilters, HEPA-filters voor fijnstof. Carrier levert ook systemen die gebruik maken van UVC-licht en bipolaire ionisatie, die zijn bedoeld om ziekteverwekkers onschadelijk te maken en UV-fotokatalytische oxidatie voor het helpen verwijderen van vluchtige organische verbindingen en de binnenlucht te verbeteren. OptiCleanTM 39UV onderdrukmachine ten slotte, creëert druk om luchtverspreiding door verschillende secties van het gebouw te voorkomen. Wanneer onderdruk niet nodig is, kan de machine worden gebruikt als een lucht ‘scrubber’ om lucht aan te zuigen, vervuilingen te verwijderen en schonere lucht weer de ruimte in te sturen.

Nieuw platform informeert over een gezond binnenklimaat

Op 1 maart is het platform Gezond Binnen gelanceerd. Het platform geeft onafhankelijke informatie over een gezond binnenklimaat. Het doel ...
Verder Lezen

Wat kunnen we verwachten van een digitale ISH vakbeurs?

Elke twee jaar verzamelt de installatiebranche zich in Frankfurt op de internationale vakbeurs voor HVAC en water, ISH. Ook dit ...
Verder Lezen

Gezond binnenmilieu

Vanwege de huidige corona-crisis ligt de focus bij scholen veelal op CO2 gestuurde regelingen. Ook de overheid stelt dit als ...
Verder Lezen

Modulaire luchtbehandeling tot 40.000 m3/h

WOLF Energiesystemen introduceert de KG TOP, een nieuwe generatie van haar modulaire luchtbehandelingskasten. De serie bestaat uit 23 configureerbare bouwgroottes, ...
Verder Lezen

Nieuw platform informeert over een gezond binnenklimaat

Gepubliceerd op

Op 1 maart is het platform Gezond Binnen gelanceerd. Het platform geeft onafhankelijke informatie over een gezond binnenklimaat. Het doel van de initiatiefnemers is dat iedereen gezond binnen moet kunnen zijn in gebouwen waar gewoond, gewerkt, geleefd, gerecreëerd en gezorgd wordt. Tot de initiatiefnemers behoren Binnenklimaat Nederland, Heijmans, ISIAQ, Longfonds, Philips, TNO en Velux.

Het platform Gezond Binnen wil mensen bewust maken van de positieve impact van een gezond binnenklimaat. Bovendien wil het platform bijdragen aan de kennisontwikkeling van gebouweigenaren en gebruikers/bewoners. Met tools en instrumenten wordt duidelijk wat zij kunnen doen om het binnenklimaat in gebouwen en huizen te verbeteren. Daarnaast zet platform Gezond Binnen in op onderzoek waarmee het effect van een gezond binnenklimaat inzichtelijk wordt gemaakt met feiten en cijfers.
Gemiddeld zijn we negentig procent van onze tijd binnen, stellen de initiatiefnemers. Toch is het voor veel consumenten onduidelijk wat een gezond binnenklimaat inhoudt en wat de effecten zijn als het binnenklimaat niet of onvoldoende op orde is. Met de lancering van platform Gezond Binnen wil men in die behoefte voorzien. Niet alleen consumenten maar ook werkgevers, (semi)overheidsinstellingen en huiseigenaren kunnen op het platform terecht voor informatie en advies.

Gezond binnenmilieu

Vanwege de huidige corona-crisis ligt de focus bij scholen veelal op CO2 gestuurde regelingen. Ook de overheid stelt dit als ...
Verder Lezen

Herhaalt de geschiedenis zich?

In 2012 werd er door overheid al eerder subsidie uitgekeerd voor het verbeteren van de ventilatie in scholen in Nederland ...
Verder Lezen

Stankklachten bij ventilatie: een kwestie van gezond verstand

Het komt regelmatig voor dat gebruikers last hebben van stank in hun woning, kantoor of op school. Aan de installateur ...
Verder Lezen

Rol van ventilatie onderschat

De Nederlandse overheid stelt 360 miljoen euro beschikbaar om schoolbesturen en gemeenten te helpen bij het aanpassen van de ventilatiesystemen ...
Verder Lezen

Wat kunnen we verwachten van een digitale ISH vakbeurs?

Gepubliceerd op

Elke twee jaar verzamelt de installatiebranche zich in Frankfurt op de internationale vakbeurs voor HVAC en water, ISH. Ook dit jaar van 22 tot 26 maart, maar nu als een digitaal evenement in verband met alle coronamaatregelen die gelden. In dit interview benadrukt Wolfgang Marzin, President en CEO van Messe Frankfurt, het belang van een ISH Digital en geeft hij inzicht in het programma.

Welke vorm krijgt ISH digitaal 2021?

Wolfgang Marzin: ISH zal dit jaar een puur digitale gelegenheid zijn. Dit is afgelopen najaar besloten na uitvoerige gesprekken met de sector. Er is afgezien van het organiseren van een hybride evenement en gekozen voor een puur digitaal formaat met de nadruk op een businessplatform en kennisoverdracht. Tijdens vijf beursdagen kunnen bezoekers deelnemen aan een mix van lezingen, paneldiscussies en productshows, waarvan er verschillende live over de wereld worden gestreamd vanuit de opnamestudio's van de Messe Frankfurt. Ook bieden we een verscheidenheid aan functies op het digitale ISH-platform. Zo verbindt een AI-ondersteund matchmakingproces op basis van individuele interesses de juiste exposanten met de juiste bezoekers. Door middel van een chatfunctie, videogesprekken en digitale vergaderruimten kunnen deelnemers met elkaar communiceren. Met dit format bieden we de sector niet alleen de kans om elkaar te ontmoeten en ideeën en informatie uit te wisselen, maar ook om internationale klanten te bereiken.

Wat zijn de belangrijkste highlights?

Wolfgang Marzin: Met de kernthema's water, verwarming en airconditioning is de ISH altijd al een vakbeurs met maatschappelijke relevantie geweest en de coronapandemie heeft dit alleen maar onderstreept. Dat blijkt ook uit de thema's van de beurs dit jaar: de green deal, ventilatietechniek voor schone en gezonde lucht binnenshuis en sanitaire hygiëne. Daarnaast zal de politieke wereld vertegenwoordigd zijn door de minister-president van Hessen, Volker Bouffier, die zal deelnemen aan de openingsceremonie op 22 maart. Andere hoogtepunten zijn, wat mij betreft, het ISH Technology and Energy Forum met discussies over bijvoorbeeld biomethaan en waterstof als groene alternatieven voor de verwarmingsmarkt en het Air-Conditioning Forum, dat onder meer ventilatietechnologie presenteert die het risico op infectie binnenshuis verkleint. Onder de titel ‘Inside | Outside’ zal verder de trendshow ‘Pop up my Bathroom’ designtrends presenteren én belangrijke onderwerpen onder de aandacht brengen, zoals modernisering en hygiëne in openbare sanitaire voorzieningen en particuliere huishoudens, en technologieën om badkamers slimmer te maken.

Waarom een digitaal evenement dit jaar en geen verschuiving van het fysieke evenement naar 2023?

Wolfgang Marzin: ISH 2021 annuleren was geen optie. Wij zien onszelf als partners van de sanitair- en HVAC-sector en willen er alles aan doen om onze partners in deze uitdagende tijden te ondersteunen. Vertegenwoordigers van de sector gaven aan dringend een beurs nodig te hebben omdat de zaken momenteel goed gaan. Daarom hebben we er alles aan gedaan om een ​​passende oplossing te vinden, rekening houdend met de huidige pandemie. Een puur digitaal evenement zal anders zijn en in een kleinere setting plaatsvinden maar kan de sector desondanks veel bieden, mede dankzij de al genoemde AI-ondersteunde matchmaking, livestreams en verschillende communicatiefuncties. Dit jaar is alles gewoon anders. Maar volgens mij biedt de situatie ook tal van nieuwe kansen. Ons businessmodel is gebaseerd op persoonlijke ontmoetingen en we werken eraan om deze weer mogelijk te maken, vooral voor onze exposanten.

Bent u ook ‘ter plaatse’ tijdens ISH digitaal?

Wolfgang Marzin: Natuurlijk. Als we de partner willen zijn van de sanitair- en HVAC-sector, dan moeten we ook weten wat de drijvende krachten zijn. In het verleden heb ik altijd de beurshallen bezocht en met klanten gesproken. En dat zal ik dit jaar ook doen bij ISH digital. Met andere woorden, ik log in en gebruik het platform om nieuwe verbindingen te maken. Om eerlijk te zijn, kijk ik er gewoon naar uit om weer met mensen in contact te komen op een persoonlijk vlak. Iedereen mist dit op dit moment. En dat geldt ook voor mij.

Welke rol spelen digitale formaten in de beurzen en evenementen van morgen?

Wolfgang Marzin: Ondanks het evenementenverbod van de afgelopen maanden, heeft digitalisering het mogelijk gemaakt om mensen online samen te brengen en hen een zakelijk platform aan te bieden. We zijn daar erg blij mee. Ik zie de digitale elementen dan ook als een belangrijke aanvulling op fysieke gebeurtenissen in de toekomst. Ze openen nieuwe perspectieven: exposanten en bezoekers kunnen hun beursbeleving nog persoonlijker maken; merken blijven continu online aanwezig; en bezoekers van buiten Duitsland kunnen eerder vertrekken maar toch digitaal deelnemen vanuit hun thuisland. Maar ik ben ook door en door een beursman. Digitale ontmoetingen kunnen persoonlijke ontmoetingen nooit volledig vervangen. Daarom kijk ik er nu al naar uit om mensen van over de hele wereld te verwelkomen bij een volgend fysiek evenement in Frankfurt am Main. We plannen dergelijke evenementen alweer voor de tweede helft van het jaar. Bijvoorbeeld Indoor Air, een vakbeurs voor ventilatie en luchtkwaliteit, die op verzoek van de sector als eenmalig evenement in hal 12 van het Exhibition Centre wordt gehouden.

Grohe komt met digitaal platform als alternatief voor ISH

Op 16 maart gaat het digitaal platform Grohe X van Grohe van start. Het sanitairmerk ziet dit als alternatief voor ...
Verder Lezen

Plannen ISH digitaal zijn bekend

Tijdens een Press Web Dialogue heeft de internationale vakbeurs ISH aangekondigd hoe het evenement komend jaar digitaal zal gaan. De ...
Verder Lezen

ISH volgend jaar uitsluitend in digitale vorm

Messe Frankfurt heeft besloten om de internationale vakbeurs ISH volgend jaar uitsluitend in digitale vorm te houden. Wolfgang Marzin, president ...
Verder Lezen

Prognose: woningbouw groeit in 2022 met 5 procent na sterke daling in 2021

Gepubliceerd op

De coronacrisis heeft vooralsnog veel minder impact op de bouw gehad dan op andere sectoren, blijkt uit de Sectorprognoses Bouw 2021/2022 van ABN AMRO. Zo heeft de bouw niet stilgelegen, waardoor de sector in zijn geheel in 2020 nauwelijks is gekrompen. De bouwproductie liep licht terug en naar verwachting zal dit in 2021 uiteindelijk oplopen tot een krimp van -3,5 procent. Voor 2022 wordt een groei van 3 procent verwacht.

Dat neemt volgens ABN AMRO niet weg dat de bouwsector in rustiger vaarwater komt. Zo zullen er in de komende jaren – vooral als gevolg van de stikstofcrisis – minder nieuwe opdrachten komen. Een belangrijk signaal is het aantal afgegeven vergunningen. Die daalden lange tijd voor zowel de woning- als utiliteitsbouw. Terwijl de vergunningen voor de woningbouw zich in 2020 herstelden, is hiervan in de utiliteitsbouw nauwelijks sprake. In deze branche zijn over het hele jaar 7,6 procent minder vergunningen afgegeven dan in 2019.

Meer last van stikstofcrisis dan van coronacrisis
Hoewel de vooruitzichten in 2022 verbeteren, zijn er grote verschillen tussen bouwbranches. In 2021 wordt voor alle branches in de bouw nog krimp verwacht, met uitzondering van producenten van hout- en bouwmaterialen (+1 procent) en ingenieurs (+2 procent). De producenten zijn bovenin de bouwketen actief en profiteren als eerste van het economisch herstel. De ingenieurs hebben internationale activiteiten, kunnen werkzaamheden spreiden, geven adviezen op het gebied van PFAS en stikstof en blijven hierdoor relatief goed presteren. De vooruitzichten van architecten (-1,5 procent) zijn minder positief, deels omdat zij minder opdrachten krijgen in de woningbouw. Zo wordt de woningbouw (-3 procent) geconfronteerd met minder projecten door de stikstofproblematiek. ABN AMRO verwacht wel dat de woningbouw in 2022 weer met 5 procent zal groeien. De grond-, weg-, en waterbouw (-3,5 procent) ondervindt de meeste last van de stikstofproblematiek. Hierdoor neemt het aantal opdrachten af en treden vertragingen op bij infrastructurele werken.

Dalende bouwkosten zorgen voor betere marges
De verwachting dat er minder bouwprojecten op de markt komen, kan volgens ABN AMRO juist positief uitpakken. Zo zullen de bouwkosten als gevolg van een dalende vraag minder hard stijgen, wat gunstig is voor de marges. “De marges van bouwbedrijven stonden in de afgelopen jaren sterk onder druk, toen er sprake was van een hoogconjunctuur. Het aantal bouwprojecten nam sterk toe, maar de capaciteit bleef achter. Daardoor moesten bedrijven tegen hoge tarieven extern personeel inhuren om aan de vraag te kunnen voldoen”, vertelt Madeline Buijs, Sector Econoom Bouw van ABN AMRO. “De rust in de bouw biedt in de komende jaren kansen voor ondernemers. Zo worden de tarieven gedrukt doordat er minder vraag is naar personeel en zullen ook de materiaalkosten dalen door de minder grote vraag. Dit zal uiteindelijk ten goede komende van de resultaten in de sector.”

Het hele rapport is hier te downloaden.

 

Bouwplaatsen tijdens lockdown vaker doelwit van materiaaldieven

Inbrekers wijken tijdens de lockdown steeds vaker uit naar bouwplaatsen. Ze worden bovendien slimmer en professioneler. Vanwege de minder goede ...
Verder Lezen

Duurzame woningen onderdeel van grootschalige aanpak woningtekort

In tien jaar tijd wil een coalitie van 34 organisaties een miljoen huizen bouwen. Ook is het de bedoeling om ...
Verder Lezen

Het registreren van duurzame gebouwen blijft toenemen

In 2020 is het aantal vierkante meter gebouwen dat is voorzien van een GPR Gebouw Certificaat met bijna 20% toegenomen ...
Verder Lezen

Nu ook Breeam-NL speciaal voor woningen

Ook voor het verduurzamen van bestaande woningen is er nu ook een speciale Breeam-NL beoordelingsrichtlijn beschikbaar. Breeam-NL In-Use Woningen is ...
Verder Lezen

Gebufferd regenwater voedt groen dak

Gepubliceerd op

In Londense wijk Chalk Farm is een groen-blauw dak toegepast op twee woningen. Een blauw dak, ook wel retentiedak genoemd, slaat water op wanneer het regent en geeft dit gecontroleerd terug. Het concept is bedacht om kostbare grondstoffen niet verloren te laten gaan, maar vooral ook om de grote toevloed van regenwater af te remmen en dus wateroverlast te voorkomen. Gecombineerd met een groendak of daktuin, wordt het gebufferde regenwater gebruikt om het groene dak te voeden.

Tony Brown, National Technical Manager bij Renolit Cramlington, fabrikant van de dakafdichtingsbanen die gebruikt zijn in dit project: “De banen zijn flexibel en inzetbaar op alle soorten ondergronden. Dit groen-blauwe dak staat garant voor een geoptimaliseerd regenwatermanagement, aangenamere binnentemperaturen – en dus energiebesparing op airconditioning – en ook een betere geluidsisolatie. De milieuvriendelijke toepassing levert een maximaal energievoordeel, waardoor het project hoog scoort op vlak van ecologische duurzaamheid en bijdraagt aan een betere levenskwaliteit.”

Volledig recycleerbaar
Toegepast is een volvlakkig verkleefde dakbaan in combinatie met een sedum groendaksysteem. ACO was verantwoordelijk voor het waterretentiesysteem en de watervertragende modules voor de blauwe daken. De dakbanen hebben een levensduur van meer dan 40 jaar, wat bevestigd wordt in het BBA rapport over deze dakbanen. Ze zijn volledig recycleerbaar en bevatten bovendien een belangrijk aandeel gerecycleerd materiaal. Een dakbaan vereist minder onderhoud en minder interventies na installatie. In het geval van een dergelijke delicate combinatie van een blauw dak met een groendak zouden de kosten anders hoog kunnen oplopen.

Hemelwater afvoeren bij gebouwen met gecombineerd gebruik

Bij gebouwen met gecombineerde functies worden steeds hogere eisen gesteld aan functionaliteit, brandveiligheid en vandaal-bestendigheid van dakafvoeren- en leidingsystemen. Hoe ...
Verder Lezen

Europa’s duurzaamste drijvende woonwijk

Amsterdam-Noord herbergt sinds kort de duurzaamste drijvende woonwijk van Europa. Het betreft de waterwijk Schoonschip met drijvende houten huizen, verbonden ...
Verder Lezen

Afvalwater levert energie op in nul-op-de-meter wijk

KAW-architecten heeft een wijk van 31 nul-op-de-meter woningen ontworpen aan de rand van Groningen, genaamd Rietoevers. In het project zijn ...
Verder Lezen

Utrechtse studenten bouwen betaalbaar duurzaam huis

Een team van zestig studenten van de Hogeschool Utrecht bouwt momenteel aan het huis van de toekomst. De studenten maken ...
Verder Lezen

Ontspanning op het dak

Gepubliceerd op

Op het dak van een modern gebouw komen vaak veel verschillende installaties bij elkaar. Om problemen te voorkomen moeten deze op elkaar afgestemd worden. Een voorbeeld is de toevoer van ventilatielucht en de uitmonding van de ontspanningsleiding van de riolering. Als deze te dicht bij elkaar liggen kan dat leiden tot stankoverlast, legt Noortje Alders, Technisch Specialist ISSO uit.

Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van ventilatie met mechanische toevoer. De toegevoerde ventilatielucht moet van voldoende kwaliteit zijn en mag niet verontreinigd worden door bijvoorbeeld de luchtafvoer van het ventilatiesysteem, de afvoer van rookgassen, de ontspanningsleiding van de riolering of fijnstof. Om dit te voorkomen moet er aandacht besteed worden aan de positie van de toevoer van verse lucht ten opzichte van de uitstroomopeningen van de afvoer van het ventilatiesysteem, de rookgasafvoer en ontspanningsleidingen van de riolering.

Verdunningsfactor
Om gezondheidsklachten te voorkomen doordat de ventilatielucht wordt vervuild door rookgasafvoer of de afvoer van ventilatielucht, stelt het bouwbesluit eisen aan de verdunningsfactor; een maat voor de kwaliteit van de toegevoerde lucht. De verdunningsfactor wordt berekend uit de afstand tussen de uitmonding van een ventilatie- of rookgasafvoer en de inlaat van de ventilatietoevoervoorzieningen. Volgens het Bouwbesluit mag de verdunningsfactor bij een ventilatievoorziening niet meer bedragen dan 0,01, bepaald volgens NEN 1087. Dat betekent dat niet meer dan 1% van de verontreinigde binnenlucht of rook in de verse lucht terecht komt.

Riolering
Volgens de NEN 3215 (Gebouwriolering en buitenriolering binnen de perceelsgrenzen) moet een gebouwriolering door een ontspanningsleiding in open verbinding staan met de buitenlucht om te voorkomen dat het rioleringsstelsel vacuüm trekt. Hierdoor zal er rioollucht uit het riool naar buiten komen bij de uitmonding, wat voor stankoverlast zou kunnen leiden bij bijvoorbeeld een toevoer voor een ventilatievoorziening of een buitenruimte. Voor een ontspanningsleiding van de riolering wordt geen verdunningsfactor berekend zoals bij rookgasafvoer of afvoer van ventilatielucht, maar eist de NEN 3215 minimale afstanden tussen de opening van een ontspanningsleiding en de toevoer van een ventilatievoorziening. Deze minimale afstanden zijn opgesteld om de kans op stankoverlast tot een minimum te beperken, onder normale omstandigheden.

Afstand
Als deze openingen in hetzelfde dakvlak liggen óf de uitmonding van een ontspanningsleiding lager ligt dan de toevoeropening voor ventilatielucht moet deze afstand tenminste 6 meter zijn (afbeelding 2). Een sterke wind kan bijvoorbeeld de stank naar de toevoervoorziening voor ventilatielucht blazen, maar als de afstand voldoet aan de norm zal deze vervuilde lucht voldoende verdund worden voordat het de invoer bereikt en zo geen overlast veroorzaken.

Lagergelegen dak
Als de toevoer van de ventilatielucht ten minste 1 meter lager ligt dan de uitmonding van de ontspanningsleiding (in een lagergelegen dakvlak of een gevel) moet de afstand tenminste 3 meter zijn. De lucht uit het riool zal stijgen en alleen door bijvoorbeeld een sterke wind zou deze deels naar beneden gedwongen kunnen worden. De afstand van 3 meter zorgt ervoor dat de lucht uit het riool al voldoende verdund is om geen stankoverlast meer te veroorzaken.

Meer weten over dit onderwerp? Lees dan het hele artikel in de maart-editie van IZ. Deze is vanaf 31 maart digitaal te raadplegen via www.installateurszaken.nl. Liever een print-editie op uw deurmat? Maak dan gebruik van onze tijdelijke actie en meld u nu aan voor een gratis abonnement op IZ via www.installateurszaken.nl.

 

Mag het een graadje lager?

Om legionellagroei te voorkomen is een minimumtemperatuur van het warme water vereist van 60 oC in collectieve installaties en van ...
Verder Lezen

Kennis over volumestromen geactualiseerd

De kennis uit ISSO-kleintje Inregelen is recent geactualiseerd. Het Kleintje is een compacte handleiding voor het inregelen van de ontwerpvolumestromen ...
Verder Lezen

Binnenriolering met buizen en fittingen

Bij Wildkamp is het assortiment binnenriolering met buizen en fittingen van Pipelife verkrijgbaar. Dit assortiment is nu uitgebreid met Master ...
Verder Lezen

Wat te doen om verspreiding van het coronavirus via de riolering te voorkomen?

We kunnen op verschillende manieren een coronabesmetting oplopen. Uit onderzoek blijkt dat ook het rioleringsstelsel hierin een rol kan spelen ...
Verder Lezen

4 miljoen subsidie voor opleiders in de techniek

Gepubliceerd op

Er komt minimaal 4 miljoen beschikbaar voor opleiders in de techniek. De subsidieregeling is een initiatief vanuit de overheid voor deelnemers die een band met de Nederlandse arbeidsmarkt hebben, om de kansen op de arbeidsmarkt of op het weer vinden van werk te vergroten. Met behulp van deze subsidie kunnen 4.000 technici worden opgeleid in het eerste halfjaar van 2021

John Huizing, directeur bij TechniekOpleiding.nl is blij met de subsidie: “Het mooie is dat het mes aan twee kanten snijdt. Door de coronacrisis liggen bepaalde sectoren nog steeds stil, waardoor er sprake is van stijgende werkloosheid. Met behulp van deze subsidie leiden we mensen in én voor de technische arbeidsmarkt op. De technische branche kampt al jaren met nijpende tekorten en staat te springen om snel functioneel inzetbaar personeel. Opleiden helpt dus enerzijds mensen die bijvoorbeeld door de coronacrisis in een lastig arbeidsparket zitten om weer aan het werk te kunnen of mensen die een carrièreswitch naar de techniek willen maken. Anderzijds dringt dit het tekort aan technici terug. We zetten er dan ook op in om in de tweede helft van het jaar opnieuw duizenden technici te helpen om zich op te leiden met behulp van de NL Leert Door 2-subsidie.”

One-stop-shop
TechniekOpleiding.nl is een one-stop-shop voor technici, bedrijven, intermediairs, starters en zij-instromers. Op het platform vinden zij hulp en ondersteuning bij opleidings- en ontwikkelvraagstukken in de techniek. Het is een initiatief van ROVC, partner in trainingen en opleidingen voor technisch Nederland. ROVC is een van de opleiders die gesubsidieerde trainingen aanbiedt.

 

4 miljoen subsidie voor opleiders in de techniek

Er komt minimaal 4 miljoen beschikbaar voor opleiders in de techniek. De subsidieregeling is een initiatief vanuit de overheid voor ...
Verder Lezen

Duurzame waterkrachtprojecten profiteren van verkochte afscheiders

Flamco doneert voor elke XStream afscheider die het bedrijf in het eerste kwartaal van 2021 verkoopt, een bedrag aan twee ...
Verder Lezen

Online platform wil werkzoekenden aan baan in techniek helpen

Opleidingscentrum Aeres heeft een online platform in het leven geroepen waarop bedrijven en werkzoekenden elkaar kunnen vinden. Op Aeres Tech ...
Verder Lezen

Leidse installateurs en mbo’ers gaan samen waterzijdig inregelen

Leidse installateurs brengen studenten van mboRijnland in de praktijk de kneepjes van het waterzijdig inregelen bij. Dat is het resultaat ...
Verder Lezen